Atılım Academic Archive
Atılım Academic Archive; It is a digital open archive created for the Atılım University research ecosystem, which includes peer-reviewed articles, technical reports, study reports, master's / doctoral theses and more.
Most Viewed Publications
Most Downloaded Publications
Recent Submitted Publications
Sustainable Blue Economy Policy in Turkey: Challenges and Opportunities
(Springer Nature, 2024) Karlı, Aygün
The interest in the marine environment which plays an especially significant role
in solving climate change and plastic pollution problems has shown itself with the
formation of various concepts. Significant developments have been started in
recent years in life below water, the 14th goal of the United Nations’ sustainable
development goals. In this context, the sustainable blue economy concept put
forward by the European Union for the oceans and seas is the last of these
developments. In this section, the concept of sustainable blue economy has
been evaluated together with its economic, political, and environmental aspects,
and sectoral processes such as shipping, fishing, tourism, etc. have been exam ined in Turkey. The fact that Turkey has a coast to the Mediterranean and the
Black Sea has brought it to a critical position in marine environmental policies.
For this reason, both its position as a candidate country for the European Union
and its role in African and Asian countries have necessitated studies on the
maritime policies of Turkey. As a result, it is also essential for those who will
work on this subject in the future to evaluate the processes of sustainable blue economy policies in Turkey with topics such as tourism, employment, shipping,
fisheries, and pollution and to show the data on these issues in a systematic way.
Türkiye’deki Sürdürülebilir Mavi Ekonomi ve Deniz Yönetişimi İmkanlarının Değerlendirilmesi: Bakanlıklar Düzeyinde Bir İnceleme
(Karadeniz Doğa ve Çevre Derneği, 2024) Karlı, Aygün
Kamu politikası yaklaşımı açısından değerlendirildiğinde denizel çevre politikaları, son on beş senedir önemini arttıran bir konu halini almıştır. Devletler, uluslararası örgütler, sivil toplum kuruluşları ve üniversitelerin ortak bir çözüm arayışı içerisinde oldukları temel konu ise okyanus ve denizlerdeki kirliliğin azaltılması ve okyanus ile denizlerden sürdürülebilir bir şekilde nasıl yararlanılacağıdır. Mavi büyüme ve mavi ekonomi kavramlarının 2000’lerin ortalarından itibaren öneminin artmasıyla birlikte okyanus ve denizlerden yararlanılma süreçlerine kamu politikaları açısından müdahale edilme gerekliliği de önemli bir süreç olarak ortaya çıkmıştır. Bu doğrultuda, kamu politikalarının yapıcısı ve uygulayıcısı olan kamu otoritelerinin balıkçılık, su ürünleri yetiştiriciliği, gemi yapımı/sökümü/geri dönüşümü, liman yönetimi, kıyı turizmi, denizel biyoçeşitliliğin korunması, iklim değişikliğinin etkileri, derin deniz maden araştırmaları ve denizel yenilenebilir enerji gibi pek çok konuyu içerisinde barındıran deniz politikalarını düzenleme, uygulama ve yönetme süreçleri de karmaşık bir yapıya neden olabilmektedir. Bu karmaşık yapının anlaşılabilmesi için, devletlerin ilgili yasal düzenlemeleri sonucunda ortaya çıkan sürdürülebilir mavi ekonomi ve deniz yönetişimi konularının araştırılması ve bu konu başlıkları çerçevesinde devletin ilgili birimlerinin yetki süreçlerinin incelenmesi gerekmektedir. Bu süreçlerin incelenmesi, bu çalışmada, çevre politikası entegrasyonu kavramı çerçevesinde değerlendirilmiş ve Türkiye özelinde, bakanlıkların sürdürülebilir mavi ekonomi ve deniz yönetişimi konularındaki entegrasyonu incelenmiştir. Bu entegrasyonun incelenmesinin ön koşulu ise Türkiye’deki bakanlıkların sürdürülebilir mavi ekonomi ve deniz yönetişimi konusundaki görev alanlarının belirlenmesi ve çevre politikası entegrasyonu konusundaki kapasitelerinin ölçülmesidir. Son olarak, çevre politikası entegrasyonu çerçevesinde değerlendirilmiş olan Türkiye’nin sürdürülebilir mavi ekonomi ve deniz yönetişimi imkanları, Türkiye’deki denizel çevre politikalarının görev ve yetki karmaşası yaratıp yaratmadığı açısından da tartışılmıştır. Değerlendirmenin temel ölçütü olarak 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ele alınmış ve bakanlıkların denizel çevre politikalarıyla ilişkili olarak sürdürülebilir mavi ekonomi ve deniz yönetişimi konularındaki görev ve yetki hususları ilgili kategorilere ayrılarak incelenmiştir.
Arşivlerde Yapay Zekâ Uygulamaları: GEODI-Atılım Üniversitesi Kadriye Zaim Kütüphanesi Ankara Dijital Kent Arşivi Örneği
(Ankara Üniversitesi (BİL-BEM), 2019-01-01) Kutlu, Osman; Demirtaş, Pınar; Kılıç, Özcan; Akbayrak, Emre Hasan; Candan, Hüseyin
Günümüz teknolojisinde hem literatürde hem de uygulamada karşımıza sıklıkla çıkan
bir kavram olan “yapay zekâ” (artificial intelligence), kısaca algoritma üretebilen
otomatik sistemlerin genel adıdır. Yapay zekâ çalışmaları, ilk olarak 20. yüzyılın
ikinci yarısında Alan Turing tarafından “Turing Testi” ile başlamıştır. Test, bir
makinenin, insanın etkileşimini taklit edebilme kapasitesini gözlemeye yöneliktir.
Yapay zekâ sadece test verileri üzerinden sonuçlara ulaşmak için büyük veri setlerini
eğitim kapsamında kullanmayı değil, aynı zamanda arşivcilerin veya belge
yöneticilerinin yeni teknolojiler ortaya koyma ve çeşitli hesaplamalarla makinelerden
faydalanması için sunduğu bir fırsat olarak görülmelidir. Bugün, tarımdan, savunma
sanayiine, ekonomi, tıp, eğitim, pazarlama gibi pek çok sektörde yapay zekâ
teknolojilerinden faydalanılmaktadır. Günlük hayatımızda kaliteli fotoğraf çekmek,
metin çevirileri yapmak, sesli komutla toplantı kaydı oluşturmak gibi kullanım
alanları bulunan yapay zekâ; otonom araçlar, akıllı yanıtlama sistemleri gibi
teknolojilerle ekosistemini hızla genişletmektedir.
Yapay zekâ teknolojilerinin de arşiv otomasyonlarına entegrasyonu sayesinde gerek
kullanıcı gerekse veri giriş operatörü açısından büyük kolaylıklar sağlayacağı
şüphesizdir. Dijital arşiv çalışmalarında üstveri girişinin getirdiği kısıt (veri girişinin
zaman alması, eksik üstveri tanımlama, bilgiye erişimde eksiklik gibi) ve zorlukların
çözümünde yapay zekâ, işgücünü azaltmak, proje süresini kısaltmak ve tarama için
ek yöntemler sağlamak gibi önemli kazanımlar sunmaktadır.
Bu çalışmada öncelikle yapay zekâ teknolojilerinin arşiv sistemlerinde uygulanması
ile ilgili uluslararası ve ulusal literatürde yapılan çalışmalar göz önünde
bulundurularak kavramsal alt yapı oluşturulmuştur. Bu alt yapı üzerine pratikte aynı
sistem içerisinde daha önce uygulanmayan yüz ve nesne tanıma, veri işleme, otomatik
haritalandırma, doğal dil işleme niteliklerine sahip GEODI otomasyon sisteminin
Ankara Dijital Kent Arşivi’nde uygulanması örneklemi incelenmiştir.
Çalışmanın amacı, yapay zekâ uygulamalarının arşiv yazılımlarına entegrasyonunu
Ankara Dijital Kent Arşivi üzerinden örneklendirmektir. Yapay zekâ teknolojisi
kullanan ve GEODI olarak isimlendirilen sistem hangi koşullarda arşivlere uygulanır,
kullanım alanları ve faydaları nelerdir? gibi sorulara cevaplar verilmiştir. Bildiri iki
bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde yapay zekâ teknolojisinden, ikinci bölümde ise
sonuçlandırılmış kent arşivi oluşturma projesinin Ankara Dijital Kent Arşivi
üzerinden örneklendirmeleri yapılmıştır.
Türkiye'de Sürdürülebilir Yapılarda Yapı Bilgi Modellemesi Uygulamasının Önündeki Engellerin İncelenmesi
(2025) Aksoy, Irmak; Akçay, Emre Caner
Küresel çevresel kaygıların giderek artmasıyla birlikte, enerji tüketimi ve sera gazı emisyonlarının en büyük kaynaklarından biri olan inşaat sektörü, sürdürülebilir uygulamaları benimseme konusunda artan bir baskı altına girmiştir. Sürdürülebilir yapılar, inşaatın çevresel etkilerini azaltmak için önemli bir fırsat sunarken, Yapı Bilgi Modellemesi (YBM) bu dönüşümü destekleyen dijital bir araç olarak öne çıkmaktadır. YBM veri odaklı karar verme ve yaşam döngüsü analizi yoluyla enerji verimli ve çevre dostu yapıların tasarımını, inşasını ve işletmesini kolaylaştırmaktadır. Ancak, bilinen tüm faydalarına rağmen, YBM'nin sürdürülebilir yapı projelerinde kullanımı bazı bölgelerde, özellikle Türkiye'de sınırlı kalmaktadır. Bu çalışma, Türkiye'deki Mimarlık, Mühendislik ve İnşaat sektöründe sürdürülebilir yapılarda YBM uygulamasının önündeki temel engelleri araştırmaktadır. Kapsamlı bir literatür taraması sonucunda on sekiz engel belirlenmiş ve bu engellerin önemini değerlendirmek üzere yapılandırılmış bir anket geliştirilmiştir. Anketin netliğini ve geçerliliğini sağlamak için tam ölçekli uygulamadan önce bir pilot çalışma gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler Ortalama Skor Yöntemi ve Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ile analiz edilerek engellerin sınıflandırılması ve etkilerinin değerlendirilmesi sağlanmıştır. Bulgular, en kritik engellerin finansal nitelikte olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle, yüksek eğitim maliyetleri, yazılım lisans ücretleri ve YBM uzmanlarının maliyeti öne çıkan engeller arasındadır. Buna karşılık, yazılım karmaşıklığı veya telif hakkı gibi süreç ve teknoloji temelli engeller daha az önemli olarak değerlendirilmiştir. AFA sonuçlarına göre, engeller altı kategori altında gruplandırılmıştır: Finansal, Kullanılabilirlik ve İş Birliği, Yazılım, Pazar ve Devlet, Bilgi, Kurumsal ve Mevzuat Engelleri. Her kategori, Türkiye'de sürdürülebilir projelerde YBM entegrasyonunu zorlaştıran farklı zorlukları ortaya koymaktadır. Bu çalışma, Türkiye bağlamında YBM uygulamasının önündeki engellerin çok boyutlu yapısını gözler önüne sererken, sürdürülebilir yapı projelerinde YBM kullanımının yaygınlaştırılması için çözülmesi gereken temel sorunlara dair önemli bulgular sunmaktadır. Elde edilen sonuçlar, sektördeki paydaşlara ve politika yapıcılara, hedefe yönelik müdahaleler geliştirme, farkındalığı artırma ve YBM tabanlı sürdürülebilir inşaatı destekleme konusunda yol gösterici olabilir.
Binalara Entegre Edilmiş Helikal Aerofoil Profilli ve Icewind Tipi Türbin Kanatlarıyla Birleştirilmiş Dikey Eksenli Rüzgar Türbininin Simülasyon Tabanlı Analizi
(2025) Saleh, Yousıf Abed Saleh; Turhan, Cihan
Dikey eksenli rüzgar türbini (VAWT), performansını artırmak amacıyla günümüzde geliştirilen ve optimize edilen bir rüzgar enerjisi sistemidir. Bu sistemlerde helikal aerofoil profilli kullanılmasının başlıca dezavantajlarından biri, türbinin ilk çalışma aşamasında düşük kalkış torku üretmesidir. Helikal aerofoil profilinin IceWind tipi türbin kanatları gibi başka bir kanat geometrisiyle entegre edilmesi, düşük tork sorununu çözmeye yardımcı olmaktadır. Bu tez kapsamında altı türbin kanadına sahip dikey eksenli rüzgar türbini VAWT tasarımı için aerodinamik özellikleri iyileştirmeye yönelik nümerik bir analiz gerçekleştirilmiştir. Nümerik simülasyonlar, Ansys Fluent yazılımı kullanılarak Kayma Gerilmeli Taşınım türbülans (Shear Stress Transport – SST) k-ω modeli ve Sonlu Hacim Yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Geliştirilen model, ılıman iklim kuşağında yer olan örnek bir binaya entegre edilmiş ve bu yenilikçi model sayesinde binanın enerji tüketimi azaltılmıştır. Enerji tüketimi hesaplamalarında DesignBuilder yazılımı kullanılmıştır. Test edilen üç yapılandırma arasında, üçüncü senaryo en iyi performansı göstermiş ve enerji tüketiminde %30,88 oranında azalma sağlanmış ve geri ödeme süresi 10,49 yıl olarak hesaplanmıştır.