13 results
Search Results
Now showing 1 - 10 of 13
Master Thesis Bir haber çevirisi çalışması: Rusya-Ukrayna çatışması ile ilgili haberlerin Türkçe'ye çevrilmesi örneği(2023) Devecioğlu, Seniha; Aksoy, Nüzhet BerrinHabercilik dünyada ilk ortaya çıktığından bu yana giderek daha geniş alanları kapsayan, coğrafi ve kültürel olarak dünyanın her yerinden ve her katmandan insanın bilinçli veya bilinçsizce etkileşim içine girmesini sağlayan en temel olgudur. Günümüzde küreselleşme ve dijitalleşme sonucunda özellikle çevrimiçi medya organları sayesinde dünyanın en uzak noktasından bile haber alabilmekteyiz. Haberin kitleler üzerinde sahip olduğu çok büyük etki haber yazımı ve çevirisi konusunda pek çok kriteri ve süreç üzerinde etkisi olan pek çok faktörü beraberinde getirmiştir. Haberlerin farklı dillere çevrilmesinde ve hedef kitleye hitap eden bir metin ortaya çıkarılmasında kaynak metnin uğradığı değişimler karşılaştırmalı bir inceleme ve eleştiri için özellikle biçem, söylem ve kültür açısından önemli başlıklar oluşturmaktadır. Haber çevirisinin analizi, değerlendirilmesi veya eleştirisi için kapsamlı bir yöntemin bugüne kadar ortaya konmamış olması bu çalışmanın amacını belirlemiştir. Bu bağlamda iki önemli çeviri kuramcısı Raymond van den Broeck ve Margret Ammann'ın modelleri ele alınmış ve bunların birleştirilmesiyle oluşturulan çeviri eleştiri modeli ışığında geçtiğimiz yıldan bu yana dünya gündeminin büyük bölümünü işgal eden Rusya-Ukrayna çatışmasına ilişkin Türkçe ve İngilizce haberler incelenmiştir. Kuramcıların sunduğu adımlar, kaynak ve erek metinler arasındaki işlevin belirlenmesi, benzerlik ve farklılıkların ortaya çıkarılması açısından benzer amaçlarına sahip olduğundan birbiriyle örtüşen adımlar birleştirilmiş ve çekirdek bir modele ulaşılmıştır. Her bir haber metni çifti çevirmenin tercihlerini ortaya çıkarmak için maddeler halinde analiz edilmiştir. Broeck ve Ammann bir çeviriyi doğru ya da yanlış olarak değerlendirmekten kaçınmaya çalıştıklarından, bu seçimlerin amacına ve sonucuna odaklanılmıştır. Değişiklikler, eklemeler, çıkarmalar, sesdizimsel ve sözdizimsel değişiklikler belirlenerek yorumlanmış ve sonuç olarak bu tercihlerin nedenleri belirlenmiştir.Master Thesis J. D. Salinger'ın The Catcher in the Rye (Çavdar Tarlasında Çocuklar) eserinin Türkçe, Azerice ve Rusça tercümelerinin register çevirisi(2021) Rajabova, Ayla; Suçin, Mehmet HakkıÇalışma, J. D. Salinger'in Çavdar Tarlasında Çocuklar eserinin incelenmesi Register analizi ile uyumlu olup üç ayrı dilde olan farklılıkları ele almaktadır. İngilizcekaynak metin olan The Cathcer in the Rye, Tükçe Çavdar Tarlasında Çocuklar, Azerice Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan ve Rusça Над пропастью во ржи başlıklarıyla çevrilmiş roman, register çevirisi açısından tahlil edilmiştir. Register çevirisi alan, tenor ve biçim olmak üzere üç alt başlık altında Steiner'in register modeli çerçevesinde ele alınarak çevirmenlerin bu eseri çevirirken karşılaştığı zorluklar veya metne uyum sağlama becerileri analiz edilmiştir. Araştırma yöntemi olarak hem nicel hem de nitel araştırma teknikleri kullanılmış, nitel verilerden içerik analizi öngörülmüştür. Register çevirisi çalışamasında Stainer modeli örnek alınmış, ayrıca, bağlam, tür, edimbilim gibi dallarla ilişkisi ele alınmış ve sözdizim, dilbilgisi, morfolojik alanlarda da incelenmiştir. The Catcher in the Rye orijinal içerik referans alınarak diğer üç dil, Türkçe, Azerice ve Rusçada aynı kısımın örnekleri alınarak register başlıklarının alt başlıklarınca derinlemesine bakılmıştır. Örneklerle açıklanan bulgularda üç dilin de Register analiz teorisine uygunluğu ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Register, register çevirisi, J. D. Salinger, Çavdar Tarlasında Çocuklar, Steiner'ın register modeliMaster Thesis Bilimkurgu terminolojisi açısından Isaac Asimov'un İkinci Vakfı'nın çevirilerinin analizi(2019) Altıngöz, Burak; Soy, Özlem ŞahinBu tezin amacı Isaac Asimov'un 'Vakıf' serisinden 'İkinci Vakıf' kitabının iki ayrı çevirmenin Türkçe çevirileri temel alınarak, İngilizce'den Türkçe'ye olan bilimkurgu çevirilerinde, Türkiye'de bu türün yaygın olmaması, türün temel kriterlerinin doğru anlaşılamaması ve birçok ülkede olduğu gibi, bu kriterlere uyum sağlayacak yerleşik ve birleşik kültürün gelişme aşamasında olması nedeniyle, ortaya çıkan yereldeki teknik ve kültürünün eksiklerinin, genel olarak çevirilerde türün kendine has terimlerini ve ruhunu bozduğunu kanıtlamaktır. Tezin savının temeline dayanak olması açısından bilimkurgunun tarihsel yolculuğundan başlayarak, kültürel normlarla etkileşimi ve teknolojik gelişmelerle evrensellik düzeyinde geldiği noktada, çeviribilimin önemi anlatılmıştır. Bu çalışmayı bilimsel bir metodoloji çerçevesinde yapmak gerektiğinden çeviribilimin temel kuramlarından Itamar Even-Zohar'ın çoğuldizge kuramı, Gideon Toury'nin çeviri normları, Vinay & Darbelnet'in çeviri yöntemleri ve Raymond Van Den Broeck'in çeviri eleştirisi modeli İkinci Vakıf kitabının her iki çevirisinde çeviribilime uygunluğu açısından kriter olarak alınmışlardır.Master Thesis Ekonomik Terimlerin İngilizce'den Türkçe'ye ve Türkçe'den İngilizce'ye Çevrilmesinde Kabul Edilebilirlik ve Yeterlilik: Bir Vaka Çalışması(2020) Dinç, Mehmet Ali; Altay, AyferBu çalışmanın amacı kaynak dili Tükçe ve İngilizce olan ekonomi kurum ve kuruşlarının yayınladıkları dokümanlarda ekonomi terimlerinin İngilizce'den Tükçe'ye ve Türkçe'den İngilizce'ye çevrilmesinde Vinay-Darbelnet'in çeviri metotlarından en çok hangisinin kulllanıldığını tespit eden karşılaştırmalı bir analizdir. Kaynak dili Türkçe olan ekonomi alanında yayın yapan kurumlar ve kaynak dili İngilizce olan ve ekonomi alanında yayın yapan kurumlar olmak üzere toplam iki kısımdan oluşmaktadır. Bu çalışmanın en önemli saiki ekonomi kurumlarının veya ekonomi ile ilgili yayın yapan kurumların birbirlerinin yayınlarını daha iyi anlayacağı düşüncesi yer almaktadır. Çalışmanın kapsamı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Türkiye İstatistik Kurumu, Strateji Bütçe Başkanlığı, Uluslararası Para Fonu (International Monetary Fund), Dünya Bankası (World Bank) ve Avrupa Komisyonunun (European Union) 2010 yılından sonra yayınladıkları dokümanlarla sınırlıdır. Yukarıda belirtilen kurumların 2010 yılı sonrası yayınlarında yer alan sözcüklerin ve söz öbeklerinin çevirisi sözcüksel açıdan sınırlandırılmıştır. Analizin sonuçlarından elde edilen bilgiye dayanarak sözcüklerin ve söz öbeklerinin çevirilerinin Gideon Toury yaklaşımına göre yeterli mi yoksa kabul edilebilir mi olup olmadıkları analiz edilmiştir.Master Thesis Nadine Gordimer'ın 'none To Accompany Me' Adlı Eseri ve Türkçe Çevirisinin Postkolonyal Tema ve Dil Bağlamında Karşılaştırmalı Çalışması(2020) Yağız, Elif Ceylan; Aksoy, Nüzhet BerrinBu çalışmanın amacı Nadine Gordimer'ın Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldıktan sonra yazdığı ilk romanı olan Yanımda Kimse Yok adlı eserinin Türkçeye çevirisini, biçem ve tema çerçevesinde incelemektir. Çalışmada Nadine Gordimer'ın tercih edilme sebebi, V. S. Naipaul, Chinua Achebe, Salman Rushdie gibi sömürgecilik sonrası dönemi ele alan birçok önemli yazarın dışında, Güney Afrikalı kadın bir yazarı incelemektir. Sömürgecilik sonrası dönemini yansıtan None To Accompany Me ve kitabın Türkçe çevirisi Yanımda Kimse Yok arasında çeviri üzerine yapılan bu nitel karşılaştırmada, koloni sonrası döneme ait temaların, dil ve biçemin hedef kültür olan Türkçe'ye aktarımının, Paul Bandia'nın üç katmanlı yaklaşımı ile incelenmesi uygun görülmüştür. Sömürge sonrası dönem eserlerinin dil, biçem ve içerdiği temalardan kaynaklı farklılıklarından ötürü, çevirmenin kullandığı çeviri stratejisi Paul Bandia'nın üç katmanlı çeviri yaklaşımı çerçevesinde incelenmiştir. Bu yaklaşımın ilk basamağı Vinay and Darbalnet'in çeviri metodları, ikinci ve üçüncü basamağı ise Lawrence Venuti'nin yerlileştirme ve yabancılaştırma yaklaşımı açısından analiz edilmiştir. Genel olarak bu çalışmanın amacı, sömürgecilik sonrası metinlere özel olan biçem ve tema özelliklerinin hedef kültüre çeviribilim bağlamında aktarımını incelemektir.Master Thesis Opera Librettosunun Türkçeye Çevirisi Üzerine Bir İnceleme(2014) Özdemir, Merve Şenol; Soy, Özlem Şahin; Soy, Özlem Şahin; Soy, Özlem Şahin; English Translation and Interpretation; English Translation and InterpretationOpera kelimelerin ve müziğin gücüyle duyguları ifade eden bir sanat dalıdır. Bu çalışmada, opera librettosunun Türkçe'ye çevirisinin önemli yönleri ve kriterleri tartışılacak ve çoğuldizge kuramı çerçevesinde hangi yıllarda hangi eserlerin kimler tarafından çevrildiğine değinilecektir. İlk olarak operanın Avrupa'daki gelişimine kısaca göz atılacaktır. Daha sonra, Osmanlı İmparatorluğu'nda ortaya çıkışı ve Batılı değerler doğrultusunda yeniden kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarındaki gelişiminden bahsedilecektir. İkinci olarak, opera librettosu karma metin olarak ele alınacak ve bazı kuramsal yaklaşımlar tartışılacaktır. Çoğuldizge kuramı ışığında libretto çevirisinin ve çevirilmiş opera librettosunun Osmanlı ve Türk edebi çoğuldizgelerindeki yeri tartışılacaktır. Sonra, Ankara Opera ve Bale'sinde çalışan beş opera sanatçışı ile yapılan 'tarama' metodundaki birebir görüşmelerin sonucu, alanın kuramcılarından elde edilen bilgiler doğrultusunda tartışılacaktır. Anahtar Kelimeler: libretto çevirisi, opera çevirisi, çeviride söylenebilirlik, Çoğuldizge kuramı, opera çevirisi, üstyazıMaster Thesis Jack Kerouac'ın Yolda Adlı Eserinin Türkçe Çevirilerinde Sansür Üzerine Betimsel ve Karşılaştırmalı Çalışma(2020) Gökayaz, Başak Pırıl; Hastürkoğlu, GökçenBu tezin amacı, Jack Kerouac'ın Yolda (1951) adlı eserinin Türkçe çevirilerinde sansürlü bölümleri ortaya çıkarmaktır. Bu tezde, normlar, değerler, ideolojiler ve güç ilişkileri gibi sosyokültürel yapıların yanı sıra yayımcılar, çevirmenler, editörler ve hedef okuyucu kitlesi gibi aktörleri göz önünde bulundurarak Betimleyici-Açıklayıcı Çeviri Çalışmalarından, Toury'nin Norm Teorisi'nden ve Andre Lefevere'in 'Yeniden Yazma' teorisinden yararlanılmıştır. Bu tezin vaka çalışması olarak Jack Kerouac'ın Yolda eseri seçilmiştir çünkü eser hem Amerika'da hem Türkiye'de hedef okuyuculara uygun hale getirmek için sansürlenmiştir. Yolda'nın orijinalinden ve iki farklı Türkçe çevirisinden rasgele seçilen elli örnek analiz edilmiştir. Kelimelerin, cümlelerin ve paragrafların sansür analizi, çıkarma, ekleme, silme ve yeniden yazma olmak üzere dört kategori altında yapılmıştır. Sonuçlar, 1993 yılında çevrilen eserin 2019 çevirisine oranla çok daha fazla sansürlendiğini gösteriyor. Yolda eserinde, incelenen bölümlerde sansür stratejisi olarak silmenin diğer üç stratejiye oranla çok daha fazla uygulandığı ortaya çıkıyor. Çeviri sürecinde aktörlerin bakış açılarının ve normlar, değerler ve ideolojiler gibi sosyokültürel yapıların hem kaynak hem de hedef dilde yapılan sansürlerde büyük etkisi olduğu gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Çeviri Stratejileri, Sansür, Jack Kerouac, Yolda, Amerikan EdebiyatıDoctoral Thesis Fantazi ve Fantastiğin Biçemini Yeniden Yaratmak: Mervyn Peake'in Gormenghast Üçlemesinin Türkçe Çevirilerine Çoğuldizgesel Bir Yaklaşım(2016) Sarmaşık, Naile; Aksoy, Nüzhet BerrinBu tezin amacı, genel olarak fantastik yazın eserlerinde, özellikle Mervyn Peake'in Gormenghast üçlemesinin Türkçe çevirilerinde biçemin işlevi ve önemini ve hedef metinde nasıl yeniden yaratıldığını, bu süreçte çevirmenin hangi çeviri stratejilerini kullandığını çoğuldizgesel bir yaklaşımla saptamak ve incelemektir. Bu çalışmada, çeviride biçeminin aktarılmasında yazınsal çoğuldizgenin rolünü ortaya koymak amacıyla Türk yazın çoğuldizgesinde fantastik yazın türünün konumu Even-Zohar'ın çoğuldizge kuramı çerçevesinde belirlenmiş ve tanımlanmıştır. Toplanan veriler ışığında, fantastik yazın türünün Türk çeviri yazınında 1994 yılında başlayan macerasında Türk çeviri yazını çoğuldizgesinde ikincil bir konuma sahip olduğu saptanmıştır. Bu tezin sonucunda, Mervyn Peake'in Gormenghast üçlemesinden seçilen biçemsel örneklerin Türkçede yeniden yaratılması incelenmiş ve Even-Zohar'ın çoğuldizge kuramında belirttiği üzere çevirmen Türk yazın çoğuldizgesi içinde fantastik tür çevirilerinde önceden kullanılan çeviri stratejilerini kullanmayı tercih ettiği için ortaya 'yeterli olmayan' bir çeviri çıktığı saptanmıştır. Even-Zohar'ın çoğuldizge kuramı metinsel bir inceleme yönteminden ziyade dizgesel ve kültürel bir inceleme yöntemi sunduğu için betimleme, ironi, aliterasyon gibi söz sanatları ve diğer dilsel özellikler içeren özgün eserin biçemsel özellikleri ve bu özelliklerin kaynak metindeki işlevleri ile kaynak kültür ve okuyucu açısından önemi ile hedef metinde biçemin yeniden yaratılıp yaratılmadığı ve biçemsel eşdeğerliğin sağlanıp sağlanamadığı Raymond Van den Broeck'in çeviri eleştiri yöntemi kullanılarak incelenmiştir.Master Thesis Reklam Çevirilerinde Makro Strateji Olarak Yerelleştirme ve Yabancılaştırma(2020) Taıe, Ghaıth Al; Erton, Halil İsmailGünümüzde, uluslararası ticaret potansiyelinin güncel büyüme oranı, ürün reklamlarına, özellikle de bu reklamların çevirilerine duyulan ihtiyacı arttırdı. Çevirilen reklam üreticinin küreselleşme eğilimini ve sıradan bir tüketicinin kültürünü karşılamalıdır. Fakat reklam çevirileri kültürel değişkenler sebebiyle pek çok zorlukla karşılaşmaktadır. Bu tez, bu zorlukları anlamak amacıyla Venuti'nin yerelleştirme ve yabancılaştırma teorisini reklam çevirilerine bir makro strateji, Aixela'nın mikro stratejilerini ise bu reklamlarda kullanılan çeşitli kültürlere özel terimlere uygulayarak bir çözüm olarak kullanmayı amaçlar. Bu çalışmada 10 adet İngilizce'den Türkçe'ye çevirilmiş reklam incelenmiş, incelerken çevirmenlerin Aixela'nın mikro stratejilerini bu çevirilerde nasıl kullandıkları da gözlemlenmiştir. Bu çalışma, çevirmenlerin genel olarak bir yerelleştirme ve yabancılaştırma stratejisi kullandığını ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmada çevirmenlerin, incelenen örneklerin %85'inde yabancılaştırmayı, %15'inde ise yerelleştirmeyi bir makro strateji olarak kullandığı ortaya koyulmuştur. Anahtar Sözcükler Yabancılaştırma, Yerelleştirme, Çeviri Makro Stratejileri, Çevirilmiş Reklamlar, Aixela, Çeviri Mikro Stratejileri.Master Thesis Dickens'ın 'iki Şehrin Hikâyesi' Romanının Farklı Türkçe Çevirilerinin Eşdeğerlik Açısından Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi(2021) Aydın, Barış Can; Akın, Fatma AylinEdebi metinlerin çevirisi, bilgilendirici ya da diğer türden metinlerin çevirileriyle karşılaştırıldığında daha fazla zorluk ve kendine has özellikler içeren bir süreçtir. O nedenle edebi bir metin farklı çevirmenler tarafından çevrildiğinde; erek metinlerin hepsi sözcük seçimi, sözdizimi, üslup gibi aynı metin öğelerini içerseler dahi, özellikle eşdeğerlik bakımından aynı kaliteye sahip olmaları mümkün değildir. Bu çalışma, Charles Dickens'ın İki Şehrin Hikâyesi romanının beş farklı Türkçe çevirisini; Eugene Nida, Gideon Toury ve Werner Koller'in kuramlarının da yer aldığı edebi çeviriye yönelik çeşitli kuramlar ışığında, eşdeğerlilik açısından karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Ayrıca, İki Şehrin Hikâyesi'nin yazıldığı dönemin daha iyi anlaşılması için, roman türünün tarihsel gelişimi, Dickens'ın hayatı ve eserleri, 19. yüzyıl İngiliz edebiyatındaki edebi akımlar gibi konular da çalışmada yer almaktadır. Tüm bunların yanı sıra, romanın üslup, ait olduğu edebi gelenek ve yazıldığı dönemin İngiltere'sinin sosyoekonomik ve siyasi atmosferi gibi unsurlar da göz önünde bulundurulmuştur. Karşılaştırmadan elde edilen sonuçlar, çevirmenlerin aldığı kararların önemli olduğunu ve edebi çeviride başarılı olabilmek için kaynak ve erek dildeki yeterlikten daha fazlasının gerektiğini göstermektedir.