17 results
Search Results
Now showing 1 - 10 of 17
Master Thesis Multidimensional quality metrics ışığında farklı metin türlerinin çevirisi arasında Google Translate'in perfromansı üzerine karşılaştırmalı bir çalışma(2022) Gözen, Gülnaz; Aksoy, Nüzhet BerrinBilgisayar bilimleri, hesaplamalı dilbilim ve terminoloji çalışmaları gibi diğer alanlardaki hızlı ilerlemeyle birlikte çeviri teknolojisi, çeviri pratiğinde yeni bir aşamaya girmiş ve çeviribilim alanında önemli bir konum kazanmıştır. Makine çevirisi, çeviri şirketleri, uluslararası şirketler, profesyonel çevirmenler ve diğer kullanıcılar tarafından kullanılır. Google translate, dünyada yaygın olarak kullanılan ve teknik metinlerin çevirisinde iyi sonuçlar veren bilgisayar çevirilerinden biridir. Bu çalışma karşılaştırmalı, betimsel ve aynı zamanda 2018 yılında, Betül KOÇER tarafından yapılmış olan İnşaat Alanındaki İngilizceden Türkçeye Çevrilmiş TSE Standartlarının Çeviri Kalitesinin Değerlendirilmesi: Skopos Kuramı Işığı Altında Komisyonun Etkisinin İncelenmesi başlıklı tezinin bir replika çalışmasıdır. Bu tez, Multidimensional Quality Metrics (MQM) ışığında Türkçeden İngilizceye çevrilmiş teknik metinlerle edebi metinlerin çevirisi arasındaki Google çeviri performansını karşılaştırmayı hedeflemektedir. Bu amaçla teknik metinlerin çevirilerinin değerlendirilmesi için fen, sosyal bilimler, ekonomi ve mühendislik alanlarından dört örnek, edebi metinlerin değerlendirilmesi için ise rastgele bir şiir ve öykü seçilmiştir. Bu örnekler çeviri kalitesi değerlendirmesinin bir çerçevesi olan Multidimensional Quality Metrics'e göre incelenmiştir. Tespit edilen çeviri hataları MQM tarafından sunulan karar ağacına göre kategorilere ayrılmış ve ağırlıkları önem derecelerine göre belirlenmiştir. Daha sonra her örneğin çeviri kalite puanı MQM formülüne göre yüzde olarak hesaplanmıştır. Elde edilen puanlar sırasıyla mühendislik örnekleminde %92, sosyal bilimler örnekleminde %95, fen örnekleminde %92, ekonomi örnekleminde %94, öykü örnekleminde %75 ve şiir örnekleminde %7'dir. Sonuç olarak çeviri kalite puanları, Google çevirinin teknik metinlerin çevirisinde ve bir bakıma öykü çevirisinde iyi bir performans sergilediğini ancak şiir çevirisinde başarısız olduğunu göstermektedir. Anahtar Sözcükler: Bilgisayar Çevirisi, Google Nöral Bilgisayar Çevirisi, Makine Çevirisi Sonrası Düzeltme, Multidimensional Quality Metrics, Hata AnaliziMaster Thesis Çeviri Kuramlarına Bütünleyici Bir Yaklaşım(2017) Ertaş, Ahen Sena; Aksoy, Nüzhet BerrinÇeviri, tarihin başlangıcından bu yana en önemli iletişim araçlarından biri olmuştur. Çeviri olmasaydı bizler bugün günlük yaşamımıza yön veren gelişmelerden faydalanamıyor olacaktık. Dünyanın dört bir yanında gerçekleşen neredeyse her önemli olaya yapmış olduğu değerli katkılarına rağmen, çeviriye bir çalışma alanı olarak yaklaşımlar yirminci yüzyılın ikinci yarısına dayanmaktadır. Başlangıçta çeviri yaklaşımları çeviri kelimesi kelimesine mi yoksa anlama göre mi, ya da özgür mü sadık mı olmalı şeklinde temel sorulara dayansa da; eşdeğerlik ve felsefi yaklaşımlar gibi yeni yaklaşım türleri on dokuzuncu yüzyılın sonunda gün yüzüne çıkmaya başlamış ve yeni ve farklı yirminci yüzyıl çeviri kuramlarına zemin hazırlamıştır. Bu çalışmanın amacı; Cicero'dan Scleiermacher'e, Holmes'a, Toury'ye ve daha pek çok öne çıkan yirminci yüzyıl öncesi düşünür ve çevirmenler ile yirminci yüzyıl kuramcılarının söylemlerini detaylı bir biçimde açıklayacak bütünleyici bir yaklaşım getirmektir. ANAHTAR KELİMELER: Çeviri Tarihi, Kuram, Çeviri Kuramı, Felsefi Yaklaşımlar, Fonksyonel Yaklaşımlar, Betimleyici Yaklaşımlar, Kültürel YaklaşımlarMaster Thesis Bilimkurgu terminolojisi açısından Isaac Asimov'un İkinci Vakfı'nın çevirilerinin analizi(2019) Altıngöz, Burak; Soy, Özlem ŞahinBu tezin amacı Isaac Asimov'un 'Vakıf' serisinden 'İkinci Vakıf' kitabının iki ayrı çevirmenin Türkçe çevirileri temel alınarak, İngilizce'den Türkçe'ye olan bilimkurgu çevirilerinde, Türkiye'de bu türün yaygın olmaması, türün temel kriterlerinin doğru anlaşılamaması ve birçok ülkede olduğu gibi, bu kriterlere uyum sağlayacak yerleşik ve birleşik kültürün gelişme aşamasında olması nedeniyle, ortaya çıkan yereldeki teknik ve kültürünün eksiklerinin, genel olarak çevirilerde türün kendine has terimlerini ve ruhunu bozduğunu kanıtlamaktır. Tezin savının temeline dayanak olması açısından bilimkurgunun tarihsel yolculuğundan başlayarak, kültürel normlarla etkileşimi ve teknolojik gelişmelerle evrensellik düzeyinde geldiği noktada, çeviribilimin önemi anlatılmıştır. Bu çalışmayı bilimsel bir metodoloji çerçevesinde yapmak gerektiğinden çeviribilimin temel kuramlarından Itamar Even-Zohar'ın çoğuldizge kuramı, Gideon Toury'nin çeviri normları, Vinay & Darbelnet'in çeviri yöntemleri ve Raymond Van Den Broeck'in çeviri eleştirisi modeli İkinci Vakıf kitabının her iki çevirisinde çeviribilime uygunluğu açısından kriter olarak alınmışlardır.Master Thesis Sinan Antoun'un Wahdahaa Sajarat Al-rummaan ve I'jaam Adlı Romanlarının İngilizce Çevirilerinde Kültüre Özgü Öğelerin Çeviride Görünürlüğü Ya Da Görünmezliği,(2022) Albayatı, Sara Abdul; Suçin, Mehmet HakkıKültüre özgü ögeler, karşılıklı kültürel ilişki nedeniyle kültüre özgü ögeler çevirisinin her zaman sorunlu olduğunu iddia eden birçok araştırmacının dikkatini çekmiştir. Kültüre özgü ögelerin çevirilmesi ve hedef okuyucu için uygun eşdeğeri bulunması çevirmenler için önemli bir zorluktur çünkü çeviri yalnızca iki dilin değil, iki farklı kültürün aktarımını da içerir. Bu çalışma, Antoon'ın kitaplarındaki kültürel unsurları çevirmek için çevirmenlerin metodolojilerini keşfetmeyi ve İngilizce çevirilerdeki kültüre özgü ögeleri analiz etmeyi amaçlamaktadır. Ayrıntılı bir biçimde tartışılan kültüre özgü ögelerin rastgele seçimine bağlı olarak, Sinan Antoon'un romanı The Corpse Washer ve I'jaam kendi kendine çevirnin doğru çeviriden farklı olup olmadığını görmek için Aixela modeli tarafından sunulan stratejilere dayalı olarak Arapça'dan İngilizce'ye çevirilmiştir. Venuti'nin modeli, hangi yöntemin (yabancılaştırmaya karşı yerelleştirme) daha yaygın olarak kullanıldığını ve toplanan bilgilere bağlı olarak çevirmenlerin her çeviride ne kadar görünür olduğunu belirlemek için kullanılır. Her iki romanda da yerelleştirme stratejileri, yabancılaştırma stratejilerinden daha sık kullanılmıştır. Ayrıca, çevirmenin kültüre özgü ögelerin yorumlanmasında farklı yerel stratejiler kullanma eğiliminde olduğunu ve en sık kullanılan stratejilerin imla uyarlaması ve mutlak evrenselleştirme olduğunu göstermektedir. Çevirmenler, çevirilerinde çoğunlukla görünmez olmayı başarmışlardır. Bu sonuçlar ışığında bazı çıkarımlar ve ileri çalışmalar için öneriler sunulmuştur.Master Thesis Tarih ve Çeviri: Türkiye?de Teknik Çeviri Tarihi Üzerine Bir Çalışma(2012) Atay, Nuh Naci; Aksoy, N. BerrinKüreselleşen dünyada, teknolojinin gelişmesi ve teknolojik iletişime olan talebin artmasıyla birlikte, teknik çeviri oldukça büyük bir önem kazanmıştır. Günümüzde, dünya genelinde yapılan çevirilerin büyük bir kısmını teknik çeviri faaliyetleri oluşturmaktadır. Bundan dolayı teknik çeviri konusuna çok boyutlu bir bakış açısıyla önem verilmesi gerekmektedir.Bu bağlamda, geçmiş olayların ve karakterlerin kronolojik ve coğrafi olarak kayıt altına alınması açısından tarih ve çeviri arasındaki ilişki, teknik çeviri çalışmalarına önem verilmesi anlamında, ön plana çıkmıştır. Diğer taraftan çeviri araştırmaları korpusunda teknik çeviriye yeteri kadar önem verilmemiştir. Akademik çalışmalar ve araştırmalar sayesinde, teknik çeviri ve teknik yazıma olan talebin gittikçe artması dolayısıyla tüm tarihi ve dilbilimsel yönleri ile teknik çeviri geniş anlamda ele alınmaya başlanmıştır. Böylesine bir arka plan ile çerçevesi belirlenmiş olan tezimiz, Türkiye'deki teknik çevirinin tarihi ve gelişimi üzerine bir çalışma yapmayı hedeflemektedir. Kuramsal arka planı ortaya koymak için, Osmanlı'lardan başlayıp tarih ve çeviri arasındaki ilişkiye odaklanılmış ve buradan hareketle teknik çevirinin Selçuklu ve Osmanlı'dan itibaren Türkiye Cumhuriyetini de kapsayarak ülkemizde nasıl geliştiği ve yer aldığı üzerine bir araştırma yapılmıştır.Anahtar Sözcükler: Çeviri Tarihi, Teknik Çeviri, Türkiyede Teknik Çeviri, Çeviri FaaliyetleriMaster Thesis Yapay Zeka ile Çeviri Çalışmalarının Geleceği(2019) Bacaksız, Azime Deniz; Erton, Halil İsmailDünyanın hızla globalleşmesi ve teknolojideki büyük buluşlar, iletişim için yeni olanaklar ortaya koymuştur. Kilometrelerce uzak mesafelerden haber almak ve haber göndermek, geçmişe oranla hızlanmış ve kolaylaşmıştır. Fakat, dil her zaman farklı toplumlar arasında bir engel olmuştur. Daha hızlı bir iletişim süreci gerektiren bu dünyada, teknoloji ve çeviri çalışmalarının bir araya gelmesi kaçınılmazdır. Zaman içinde çevirmenlerin sorumlulukları artarken, makineler vasıtasıyla kusursuz çeviriler elde etme fikri popülarite kazanmıştır. Makineli çeviri sistemlerinin bazı alanlarda kullanışlı olması, bu fikrin güçlenmesini sağlamıştır. Fakat, basit makineli çeviri sistemlerinin mevcut halleri çeviri iş alanının ihtiyaçlarını karşılamaya yetmemiştir. Bu sorunun çözümünün, insan algısı, mantığı ve sorun çözme becerisini taklit eden Yapay Zeka'yı bilgisayar temelli çeviri yazılımlarına entegre etmek olduğu düşünülmüştür. Bu çalışmada, Yapay Zeka entegre edilmiş güncel çeviri yazılımlarından üç tanesinin çeviri performansı belli kriterlere göre değerlendirilmiştir. Sonucunda, bu yazılımlara entegre edilen Yapay Zekanın güncel altyapısının ve durumunun çeviri iş alanının gereksinimlerini profesyonel anlamda karşılamaya yeterli olmadığı ortaya koyulmuştur.Master Thesis Avrupa Birliği Sürecinde Türkçe ve İngilizce Bankacılık ve Finans Terimlerinin Uyumu Üzerine Bir Çalışma(2016) Aybar, Funda; Aksoy, Nüzhet BerrinKüreselleşen dünyamızda, ülkeler arasındaki etkileşimle birlikte, ekonomiler birbirleri ile sürekli artan bir seviyede ilgilidirler. Bankacılık ve finans alanındaki küresel gelişmeler, finans literatürüne yeni kelimelerin, kavramların ve terminolojinin girmesine neden olmaktadır. Küresel ekonomi ile bütünleşmek için bu terminolojinin etkin bir biçimde anlaşılması ve kullanılması büyük önem taşımaktadır. Dolayısıyla, yenilikler ve gelişmeler nedeni ile bankacılık ve finans metinlerinin çevirisi yeni bir boyut kazanmaktadır. Bu çalışma, bankacılık ve finans metinlerinin çevirisinde kullanılan yöntemleri tanıtmayı ve İngilizce dilindeki terminoloji ile İngilizceye çevrilen terminoloji arasındaki tutarlılığı karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Kaynak ve hedef metinlerin amaçlarına göre incelenmesinden dolayı bu çalışmada çeviriye yeni bir bakış açısı getiren Skopos Kuramı hareket noktası olarak seçilmiştir. Bu tezde incelemeler hem cümle hem de terminoloji bazında yürütülmüştür. Tezde, doğrudan çeviri yöntemleri olan ödünçleme, öyküntü, sözcüğü sözcüğüne çeviri ile dolaylı çeviri yöntemleri olan aktarım, modülasyon, eşdeğerlik ve adaptasyon yöntemlerinin kullanımına işaret edilmiştir. Ayrıca İngilizceye çevrilen ve İngilizce dilinde bulunan terminoloji arasındaki uyum araştırılmıştır. Anahtar Sözcükler : Bankacılık ve Finans Çevirisi, Skopos, Çeviri Yöntemleri, Terminoloji, Metafor.Master Thesis Türkiye'deki Çeviri Piyasası Gereksinimleri Doğrultusunda Üniversitelerin Mütercim-tercümanlık Bölümleri için Bir Teknik Çeviri Eğitimi Modeli(2013) Atila, Oğuzhan; Erton, İsmailBilim ve teknolojinin hızlı bir şekilde gelişen ve değişen doğasına paralel olarak teknik çeviri, küresel piyasanın talep ve gereksinimlerini karşılamada öncü bir rol oynamaktadır. Teknik çevirinin bu fonksiyonunun bir dayanağı da üniversitelerdeki teknik çeviri eğitimidir. Bu çalışmanın amacı, teknik çeviri dinamiğini yakalamada üniversitelerin ve çeviri piyasasının yaşadığı güçlükleri ortaya çıkararak bu ikisi arasında bir köprü görevi niteliğinde bir model sunmaktır. Sonuçların azami düzeyde tatmin edici ve güvenilir nitelikte olması için, üniversitelerdeki mütercim-tercümanlık bölümü son sınıf öğrencilerine ve piyasadaki çeviri bürolarına uygulanmak üzere iki anket kullanılmış, teknik çeviri derslerini veren üç öğretim elemanıyla röportaj yapılmıştır. Elde edilen veriler ışığında kapsamlı bir analiz yapılıp farklı açılardan değerendirilmiştir; çevirmen/tercüman adayı olan öğrencilerin görüşleri ve yaklaşımları, müfredat çerçevesinde teknik çeviri eğitiminin kapsamı, çeviri piyasasının talep ve gereksinimleri. Bu çalışmanın , ileride yapılacak çalışmalara ışık tutacağı beklenmektedir. Anahtar kelimeler : Teknik Çeviri , Çeviri Piyasası , Teknik Çeviri EğitimiMaster Thesis Video Oyun Çevirisine Yöntemsel Yaklaşımlar: Kingdom Come: Deliverance Bağlamında Bir İnceleme(2022) Dinler, Burak Veli; Aksoy, Nüzhet BerrinFarklı milletler, sosyo-ekonomik ve kültürel geçmişten pek çok insanın hayatının vazgeçilmez bir parçasına dönüşen video oyunlar, çeviribilim çalışmaları kapsamında önemli bir ilgi alanı haline gelmiştir. Çeviri ile bu çok yönlü, son derece karmaşık görsel-işitsel eğlence ve sanatsal ifade biçimi arasındaki ilişkinin doğasını anlamak, bu alandaki uzmanların, video oyunlarının şüphesiz bir parçası olacağı gelecekteki çabalarında daha iyi hizmet sunmalarına yardımcı olacak güçlü bir çerçeve oluşturmaya yönelik çok önemli bir adımdır. Yukarıdaki bilgiler ışığında bu tez, video oyunu çevirisi ve çeviribilimin edebi ve teknik çeviri gibi çeşitli alanlarında çeviri süreçleri ve sonuçları arasında benzerlikler olup olmadığı ve buna benzer, bu konuyla ilgili çeşitli sorulara ışık tutmayı amaçlamıştır. İlk bölüm, video oyunlarına ve onları çevreleyen çeşitli kavram ve konseptlere bir giriş sağlar. İlerleyen bölümlerde ise bu çalışma, video oyunlarının eğlence ve teknik niteliklerini ortaya koymanın yanı sıra dünyadaki ve Türkiye'deki mevcut durumuna odaklanır ve tartışır. Buna ek olarak, video oyunu çevirisi çerçevesinde köklü çeviri stratejilerini ve bunların kullanılabilirliğini araştırır. Ayrıca, Kingdom Come: Deliverance (2018) oyununda bulunan rastgele seçilmiş belirli bir içerik kataloğundan toplanan örnekleri, belirlenen metodolojik haritaya göre mikro düzeyde Molina & Albir'in (2002) çalışması, makro düzeyde ise Venuti'nin (1995) yerelleştirme ve yabancılaştırma yöntemlerinin merceğinden ayrıntılı bir şekilde analiz edilmiştir. Sonuç bölümünde sunulan bulgulara dayalı olarak, belirli video oyunu içerik ve mesaj türlerinin, kitaplar veya filmler gibi diğer ifade kanallarında hazırlanan eserlere benzer özelliklere sahip olabileceği gösterilmiştir. Bu nedenle, olası istisnaların ve özel durumların da bilincinde olarak, geleneksel çeviri stratejilerinin, video oyunu çevirisinde kullanılabileceği ve tatmin edici çeviriler sağlayabileceği görülmüştür.Master Thesis Skopos Kuramı Çerçevesinde Newmark ve Vinay ve Darbelnet'in Tıp Çevirisinde Kullanılan Yöntemlerinin Karşılaştırmalı Analizi(2011) Akyol, Fatma Deniz; Aksoy, N. BerrinTıp ve tıp çevirisi tarihi insanlık tarihi kadar eskidir. Diğer bilimsel alanlar arasında tıp, her zaman özel ve farklı bir yere sahip olmuştur, çünkü tıp insanoğluyla, onun bedeni ve ruhuyla doğrudan ilgilidir. Acı çeken insanlara deva bulma, onların hayatını uzatmaya çalışma, asırlar boyunca her zaman ilgi konusu olmuştur. Bu yüzden, diğer çeviri dalları arasında tıp çevirisi büyük ve özel bir öneme sahiptir.Günden güne küreselleşen dünyamızda, yeni hastalıkların, yeni teşhis ve tedavi yöntemlerinin keşfedilmesi ve internet yoluyla bunlara erişimin kolaylaşmış olması tıp çevirisine yeni bir boyut kazandırmıştır.Bu tez, tıp çevirisinde kullanılan yöntemleri tanıtmayı ve farklı tıbbi metin türleri açısından bu yöntemleri karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Tıp metinleri hedef okur profiline göre sınıflandırıldıkları için, bu karşılaştırmalı analizde, çevirideki işlevsel yaklaşımlara ve özellikle de hedef okuyucuyu, onun ihtiyaçlarını, niyetlerini ve beklentilerini çeviri etkinliğinin merkezine alarak, bilimsel ve teknik çeviriye yeni bir bakış açısı getiren Skopos Kuramı hareket noktası olmuştur. Tezde, doğrudan ve dolaylı çeviri yöntemleri ile onların alt başlıkları olan ödünçleme, öyküntü, sözcüğü sözcüğüne çeviri, aktarım, modülasyon, eşdeğerlik ve adaptasyon gibi çeviri yöntemlerinin kullanımı gösterilmiş ve örnek akademik, profesyonel ve popüler metin çevirileri üzerinde bu yöntemlerin karşılaştırması yapılmıştır.Anahtar Sözcükler: Tıp çevirisi, tıbbi metin türleri, skopos, hedef okur, çeviri yöntemleri.