GCRIS :: Search

Search Results

Now showing 1 - 10 of 23

Bülent Ecevit Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü Dördüncü Sınıf Öğrencilerinin Eğitimleri Boyunca Aldıkları Çeviri Derslerinin Eğitimlerine Katkısı
(2018) Saka, Esra; Aksoy, Nüzhet Berrin
Bu çalışma, Bülent Ecevit Üniversitesi İngiliz Dili Edebiyatı Bölümü dördüncü sınıf öğrencilerinin eğitimleri boyunca aldıkları çeviri derslerinin akademik çalışmalarını olası etkilerini ve bu öğrencilerin söz konusu çeviri derslerine karşı tutumlarını ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırma, Bülent Ecevit Ünversitesi İngiliz Dili Edebiyatı öğrencilerine bu çeviri dersleriyle sağlayabileceği dil bilinci, okuma beceri, kelime edinimi, yazma becerileri, kültür bilinci, bilişsel beceriler, metin bilgisi gibi çeviri yetisini oluşturan öğeler üzerine odaklanmaktadır. Çalışma boyunca öne sürülen hipotez Bülent Ecevit Üniversitesi İngiliz Dili Edebiyatı Bölümü verilen çeviri derslerinin sözü edilen öğrencilere Türkçe ve İngilizce arasındaki dilsel farklılıklar üzerinde bilinç oluşturma , temel dil becerilerini geliştirme, Türk ve İngiiliz kültürleri arasındaki farklılıklar konusunda bilgi edinme, dil kullanımında bilişsel beceriler edinme, farklı metin ve edebi türlerin içerdiği dil zenginliğiyle ilgili farkındalık kazanmak gibi konularda yardımcı olabileceğidir. Çalışmada bu tezi desteklemek üzere nicel bir araştırma yürütülmüştür. Veriler cevapları 'tamamen katılıyorum' ve 'tamamen katılmıyorum' arasında beş değişken ve 25 maddeden oluşan Likert tutum ölçeği içeren bir anket kullanılarak toplanmıştır. Bu anketle İngiliz Dili Edebiyatı üçüncü sınıfı öğrencileriyle 2016-2017 akademik yılının bahar döneminde bir pilot çalışma yapılmış, anketin gerçeklik ve yeterliliği Cronbach Alfa Katsayı Testi ile kontrol edilmiştir. Nihai anket uygulaması pilot çalışmasından üç hafta sonra gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerin anket sorularına verdiği cevaplar, Bülent Ecevit Üniversitesi İngiliz Dili Edebiyatı dördüncü sınıf öğrencilerinin eğitimleri boyunca aldıkları çeviri dersine karşı tutumlarının olumlu olduğu ve bu derslerin akademik çalışma ve başarılarına katkıda bulunduğunu ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Çeviri, Çeviri Bilim, Edebiyat, Dil Bilinci, Okuma Beceri, Kelime Edinimi, Yazma Becerileri, Kültür Bilinci, Bilişsel Beceriler, Metin Bilgisi.
Manga Çevirisi: Kültür Odaklı Bir Yaklaşım
(2025) Aydemir, Günsu Elif; Aksoy, Nüzhet Berrin
Bu araştırmanın konusu, son derece popüler bir manga olan Attack on Titan'dır. Araştırma, eserin Japoncadan İngilizceye çevrilmiş özgün tarzı, yapısı ve kültürel bağlamı ile bu unsurların çeviri süreci ve çevirmen üzerindeki etkilerini incelemeye dayanmaktadır. Manga, görsel unsurları ve kültürel ayrıntıları nedeniyle benzersiz zorluklar barındırmakta ve çeviriyi daha karmaşık bir süreç haline getirmektedir. Çalışmada, Aixela'nın anizomorfizm kavramı ve Zohar'ın polisistem kuramı kullanılarak kültürel unsurların çeviriye etkisi ve hedef kitlenin anlaşılması araştırılmaktadır. Ayrıca, Newmark'ın çeviri yaklaşımı çevirideki ayrıntıların ve anlam kayıplarının analiz edilmesi için bir çerçeve sunmaktadır. Bu araştırma, mangalarda yer alan kültüre özgü ve evrensel öğelerin, farklı kültürlerde de anlaşılabilen duygular ya da kavramların, çevirmenleri basitleştirme, okur beklentisi, mecazi farklılıklar gibi risklerle karşı karşıya bıraktığını; bunun da çevirinin kaynağa bağlılığını ve hedef kültürdeki anlaşılabilirliğini etkilediğini öne sürmektedir. Çalışma, Attack on Titan'daki kültürel, politik, sosyolojik ve psikolojik unsurlar ile kullanılan çeviri yöntemlerini nitel analiz yoluyla incelemektedir. Manga çevirmenlerinin çoğunlukla sayfa düzeni, kültüre özgü öğeler, yayımlama yönergeleri ve türlere özgü gelenekler gibi normlara bağlı kaldıkları, ancak aynı zamanda yeni yollar da denedikleri varsayılmaktadır. Araştırma, ayrıntılı bir inceleme için Attack on Titan ile sınırlandırılmıştır. Literatür taraması, manganın kültürel önemini ve çevirisinde karşılaşılan zorlukları vurgulayarak çalışmaya kuramsal bir temel sağlamaktadır. Bulgular, manga çevirisinde kültürel çeviri olgusuna dair daha derin bir anlayış geliştirmeyi ve bunun çeviri kuramı ile uygulamasına katkılarını ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Türkçe ve İngilizce Dilleri Arasında Denizcilik Metinlerinin Çevirisinde Özelleştirilmiş Makine Çevirisi Sistemi Kullanmanın Etkisi Üzerine Bir Karşılaştırmalı Çalışma
(2025) Yapıcı, Tahsin Buğrahan; Aksoy, Nüzhet Berrin
Makine çevirisinin (MT) profesyonel çeviri süreçlerine giderek daha fazla entegre edilmesiyle birlikte, MT'nin verimliliği, kullanılabilirlik derecesi ve çeviri sürecini ne ölçüde hızlandırdığı sorgulanmaya başlanmıştır. Bu tezde, genel ve alana özgü verilerin bir araya getirildiği sınırlı bir derlem ile eğitilmiş olan özelleştirilmiş bir MT modelinin, Türkçe-İngilizce dil çiftinde teknik içeriği doğru bir şekilde aktaran ve profesyonel bağlamda kullanılabilir çeviriler üretip üretemeyeceği araştırılmıştır. Özelleştirilmiş iki farklı model, önde gelen çeviri sistemleri (Google Translate, DeepL, Microsoft Translator) ve ChatGPT-4 ile birlikte incelenmiştir. Modellerin performanslarını değerlendirmek için otomatik değerlendirme metrikleri (BLEU, METEOR, chrF++, TER) ve kısa insan yorumları kullanılmıştır. Bu değerlendirme neticesinde, özelleştirilmiş modellerden birinin Türkçeden İngilizceye çeviride rakiplerine kıyasla en yüksek performansı gösterdiği görülmüştür. Sonuç olarak, yapılan özelleştirmenin, özellikle denizcilik metinlerinde daha yüksek terminolojik doğruluk, akıcılık ve yapısal tutarlılık sağladığı görülmüştür. Bu bulgular ışığında, özelleştirilmiş MT'nin özellikle uzmanlık gerektiren alanlarda çeviri verimliliğini ve kalitesini artırabildiği söylenebilir.
Avrupa Birliği Sürecinde Türkçe ve İngilizce Bankacılık ve Finans Terimlerinin Uyumu Üzerine Bir Çalışma
(2016) Aybar, Funda; Aksoy, Nüzhet Berrin
Küreselleşen dünyamızda, ülkeler arasındaki etkileşimle birlikte, ekonomiler birbirleri ile sürekli artan bir seviyede ilgilidirler. Bankacılık ve finans alanındaki küresel gelişmeler, finans literatürüne yeni kelimelerin, kavramların ve terminolojinin girmesine neden olmaktadır. Küresel ekonomi ile bütünleşmek için bu terminolojinin etkin bir biçimde anlaşılması ve kullanılması büyük önem taşımaktadır. Dolayısıyla, yenilikler ve gelişmeler nedeni ile bankacılık ve finans metinlerinin çevirisi yeni bir boyut kazanmaktadır. Bu çalışma, bankacılık ve finans metinlerinin çevirisinde kullanılan yöntemleri tanıtmayı ve İngilizce dilindeki terminoloji ile İngilizceye çevrilen terminoloji arasındaki tutarlılığı karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Kaynak ve hedef metinlerin amaçlarına göre incelenmesinden dolayı bu çalışmada çeviriye yeni bir bakış açısı getiren Skopos Kuramı hareket noktası olarak seçilmiştir. Bu tezde incelemeler hem cümle hem de terminoloji bazında yürütülmüştür. Tezde, doğrudan çeviri yöntemleri olan ödünçleme, öyküntü, sözcüğü sözcüğüne çeviri ile dolaylı çeviri yöntemleri olan aktarım, modülasyon, eşdeğerlik ve adaptasyon yöntemlerinin kullanımına işaret edilmiştir. Ayrıca İngilizceye çevrilen ve İngilizce dilinde bulunan terminoloji arasındaki uyum araştırılmıştır. Anahtar Sözcükler : Bankacılık ve Finans Çevirisi, Skopos, Çeviri Yöntemleri, Terminoloji, Metafor.
1850 & 1950 Yılları Arasında Türkiye'de Çevirinin Fen Bilimleri Alanındaki Bilimsel Terminolojinin Gelişimindeki Etkisi
(2015) Beyaz, Ekrem; Aksoy, Nüzhet Berrin
Bu yüksek lisans tezinde, Cumhuriyetin ilk yılarındaki terim üretme çalışmalarında çevirinin Türkiye'de terminoloji oluşumuna ne kadar katkısı olduğu gösterilmektedir. Fikir ve edebiyat alanlarında olduğu gibi fen bilimleri alanında da Doğu medeniyetlerinden bir hayli etkilenmiş olan Osmanlı Devleti, 20'nci yüzyıla değin varlığını sürdürmüştür. Hiç kuşku yok ki, bu yıkılışta bilimsel gelişmelere ayak uyduramama da önemli rol oynamaktadır. Bütün bilgi ve bilim gücünü Fars ve Arap kaynakları üzerinden sağlayan Osmanlı alimleri, Batıdaki rönesans ve sonrasında meydana gelen hızlı bilimsel ve kültürel gelişmelerin oldukça gerisinde kalmıştır. Devletin son 150 senesinde birtakım çabalar gösterilmesine karşın, o günkü alimler arasında bir görüş birliği olmadığı için bu çabalar sonuçsuz kalmıştır. Mustafa Kemal Atatürk'ün cumhuriyeti ilan etmesi ve Türkiye Cumhuriyeti'ni kurmasıyla ülkede bilim, kültür ve sanat alanında batılılaşma gerekliliği doğmuştur. Bu yenileşme ve çağdaşlaşma döneminde dilde de yenilikler söz konusu olmuş ve bilimin anlaşılabilmesinde çok önemli olan terminoloji konusunun üzerinde özellikle durulmuştur. Bu konuda dilin daha iyi anlaşılabilmesi ve incelenmesi için kurulmuş Türk Dil Kurumu'nun ve üniversitelerin büyük katkıları olmuştur. Bu çalışmada terminoloji çalışmalarında çevirinin önemi üzerinde durulmaktadır.
Sesli Betimlemede Korku Ögelerinin Çevirisi, Bird Box: Bir Netflix Filmi
(2024) Altıniğne, Elif Naz; Aksoy, Nüzhet Berrin
Sesli betimleme, görme engelli izleyicilerin film, televizyon dizisi gibi görsel ürünlere kolay erişimini sağlayan görsel-işitsel çevirinin bir alt alanıdır. Bu tez, bir örnek olay olarak Kafes (2018) filmine odaklanarak korku/gerilim türünde sesli betimleme çevirisini araştırmaktadır. Korku filmlerinin negatif duyguları yansıtmak için görsel ögelere ağırlık vermesinden dolayı bu araştırma korku filmlerindeki sesli betimleme örneklerine odaklanmıştır. Nispeten yeni ve gelişen bir alan olarak sesli betimleme ve sesli betimleme çevirisi, özellikle korku filmlerinin ayrılmaz bir parçası olan görsel unsurların aktarılmasında belirli zorluklar doğurmaktadır. Bu araştırma, korku/gerilim türünde sesli betimleme çevirisinin sesli betimlemenin zorluklarına ve kısıtlamalarına bir çözüm olacağı ve zaman kazandıracağı hipotezine dayanır. Göstergebilim Kuramı, Film Çalışmaları ve Çeviribilim alanlarından elde edilen nitel verilere dayanan bu araştırma, sesli betimleme anlatısının hem Türkçe hem de İngilizcede nasıl işlediğini, sesli betimlemenin nasıl çevrildiğini ve çevrilmek üzere hangi göstergebilimsel kodların seçildiğini anlamaya çalışmıştır.
Nadine Gordimer'ın 'none To Accompany Me' Adlı Eseri ve Türkçe Çevirisinin Postkolonyal Tema ve Dil Bağlamında Karşılaştırmalı Çalışması
(2020) Yağız, Elif Ceylan; Aksoy, Nüzhet Berrin
Bu çalışmanın amacı Nadine Gordimer'ın Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldıktan sonra yazdığı ilk romanı olan Yanımda Kimse Yok adlı eserinin Türkçeye çevirisini, biçem ve tema çerçevesinde incelemektir. Çalışmada Nadine Gordimer'ın tercih edilme sebebi, V. S. Naipaul, Chinua Achebe, Salman Rushdie gibi sömürgecilik sonrası dönemi ele alan birçok önemli yazarın dışında, Güney Afrikalı kadın bir yazarı incelemektir. Sömürgecilik sonrası dönemini yansıtan None To Accompany Me ve kitabın Türkçe çevirisi Yanımda Kimse Yok arasında çeviri üzerine yapılan bu nitel karşılaştırmada, koloni sonrası döneme ait temaların, dil ve biçemin hedef kültür olan Türkçe'ye aktarımının, Paul Bandia'nın üç katmanlı yaklaşımı ile incelenmesi uygun görülmüştür. Sömürge sonrası dönem eserlerinin dil, biçem ve içerdiği temalardan kaynaklı farklılıklarından ötürü, çevirmenin kullandığı çeviri stratejisi Paul Bandia'nın üç katmanlı çeviri yaklaşımı çerçevesinde incelenmiştir. Bu yaklaşımın ilk basamağı Vinay and Darbalnet'in çeviri metodları, ikinci ve üçüncü basamağı ise Lawrence Venuti'nin yerlileştirme ve yabancılaştırma yaklaşımı açısından analiz edilmiştir. Genel olarak bu çalışmanın amacı, sömürgecilik sonrası metinlere özel olan biçem ve tema özelliklerinin hedef kültüre çeviribilim bağlamında aktarımını incelemektir.
Nasreddin Hoca Hikayelerinin Farklı Çevirmenler Tarafından İngilizceye Çevirilmesi Üzerinde Eugene Nıda'nın Biçimsel ve Devingen Eşdeğerliklerinin İncelenmesi
(2023) Kaplan, Zeynep Şeyma; Aksoy, Nüzhet Berrin; Aksoy, Nüzhet Berrin; Aksoy, Berrin; English Translation and Interpretation; English Translation and Interpretation
Tarih boyunca insanlar kederlerini, sosyal ve ekonomik zorlukları, dönemlerinin siyasi stresini fıkralara sığınarak ve yaşama sevinci arayarak gidermeye çalışmışlardır. Fıkraların çevirileri doğdukları ülkeyi aşarak dünyaya yayılmıştır. 13. yüzyılda Nasreddin Hoca, insanların acılarını nükte ve mizahla dindirmeye çalışmıştır. Bilgelik ve ders dolu fıkralarıyla insanlara umut ve mutluluk vermiştir. Bu çalışma Nasreddin Hoca fıkralarının İngilizceye çevirisini incelemektedir. Çalışma, Mahmet Hengirmen tarafından yazılan Nasreddin Hoca Hikâyeleri ve Alpay Kabacalı tarafından yazılan Nasreddin Hoca adlı iki kitaba odaklanmaktadır. Kitapların İngilizceye çevrilmiş tam metinlerini incelemek yerine, sadece kültürel unsurlara odaklanılmıştır. Bu kültürel unsurların çevirisi Eugene Nida'nın Devingen ve Biçimsel Eşdeğerlik yöntemlerine göre incelenmiştir. Kültürel, dini ve askeri unsurların Türkçe'den İngilizce'ye nasıl aktarıldığı incelenmiş ve anlam kaybı olup olmadığı değerlendirilmiştir. Bu çalışma, çeşitli alt başlıklara sahip kültürel unsurların İngilizceden Türkçeye çevirisini inceleyerek fıkra çevirisine analitik bir bakış açısı sunmaktadır.
Edebi Metinde Deyimsel İfadelerin İngilizceden Arapçaya Çevirisinde Karşılaşılan Sorunlar: Bir Vaka Çalışması Olarak Hamlet ve Macbeth
(2023) Rashak, Noor Hazım; Suçin, Mehmet Hakkı; Aksoy, Nüzhet Berrin; Ersözlü, Elif
Deyimler, bilgelik ve değerli pedagojik dersler içeren, dahası bir topluluğun fikirlerini, inançlarını ve deneyimlerini yansıtan kültürel miras unsurlarıdır. Deyimler uzun yıllar çeviride zor bir alan ve tartışma konusu olarak görülmüştür. Bir edebi metnin bir dilden ötekine çevrilmesi sürecinde çevirmenin karşılaştığı en önemli zorluklardan biri de deyimsel ifadelerin çevirisidir, çünkü bu tür ifadeler, öğelerinin tek tek anlamlarından anlaşılamaz. Dahası, deyimler yorumlamaya ve yüzeysel anlamı aşarak söylemdeki derin anlama ulaşmaya dayanır. Bu nedenle çevirmen dilsel unsurların yanı sıra kültürel unsurları ya da 'kültürel kısıtlılık' da göz önünde bulundurmalıdır. Bu çalışmada şu sorulara cevap aranmaktadır: Shakespeare'in Hamlet ve Macbeth oyunlarındaki deyimlerin Arap çevirmenler tarafından erek dile nasıl aktarılmıştır? Kültürel ve dilsel arka plan, çevirmenlerin edebî söylemdeki deyimleri çevirme tercihlerini nasıl etkilemektedir? Erek dil bahse konu deyimsel ifadeyi kaynak dildeki gibi üretmeye devam ediyor mu? Çalışma ayrıca, çevirmenlerin edebî söylemde deyimleri çevirirken kullanabilecekleri çeviri işlemlerini irdelemekte ve bunların ne derece başarılı ya da başarısız olduğunu eleştirel bir şekilde göstermektedir.
Çeviri Yoluyla Matilda'nın Türk Kültüründeki Temsili
(2024) Kanko, Ebru Uğur; Aksoy, Nüzhet Berrin
Çocuk edebiyatı çevirisi uzun geçmişi boyunca yetişkinler, bilim insanları ve yayımcılar tarafından göz ardı edilmiştir. Fakat 1970'li yıllar; değişen toplumsal tutumlar, çeviri teorisindeki ilerlemeler ve yayıncılık endüstrisindeki eğilimler nedeniyle çocuk edebiyatı çevirilerinin tanınması ve takdir edilmesinde bir dönüm noktası olmuştur. O zamandan bu yana, alan büyümeye ve gelişmeye devam etmiştir. Bu çalışmada dünyanın en çok sevilen çocuk edebiyatı yazarlarından olan Roald Dahl'ın Matilda (1988) adlı eseri ve Lale Akalın tarafından yapılmış çevirisi incelenmiştir. Çeviri analizi Venuti'nin yerelleştirme ve yabancılaştırma yaklaşımları altında sınıflandırılan Vinay ve Darbelnet'in yöntemlerine göre yapılmıştır. Bu doğrultuda, kaynak metinden seçilen 36 cümlenin hedef metine nasıl aktarıldığı detaylı bir şekilde incelenmiştir. Çalışma sonucunda, Matilda'nın hedef metinde aslına benzer bir imge olarak yansıtıldığı, çevirmenin çeviri sürecinde hem yerelleştirme hem de yabancılaştırma tekniklerini uyguladığı, ancak daha hedef odaklı bir çeviri tercih ettiği belirlenmiştir.

Filters

Settings

Sort By

Results per page

Search Results