GCRIS :: Search

Search Results

Now showing 1 - 10 of 23

Nadine Gordimer'ın 'none To Accompany Me' Adlı Eseri ve Türkçe Çevirisinin Postkolonyal Tema ve Dil Bağlamında Karşılaştırmalı Çalışması
(2020) Yağız, Elif Ceylan; Aksoy, Nüzhet Berrin
Bu çalışmanın amacı Nadine Gordimer'ın Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldıktan sonra yazdığı ilk romanı olan Yanımda Kimse Yok adlı eserinin Türkçeye çevirisini, biçem ve tema çerçevesinde incelemektir. Çalışmada Nadine Gordimer'ın tercih edilme sebebi, V. S. Naipaul, Chinua Achebe, Salman Rushdie gibi sömürgecilik sonrası dönemi ele alan birçok önemli yazarın dışında, Güney Afrikalı kadın bir yazarı incelemektir. Sömürgecilik sonrası dönemini yansıtan None To Accompany Me ve kitabın Türkçe çevirisi Yanımda Kimse Yok arasında çeviri üzerine yapılan bu nitel karşılaştırmada, koloni sonrası döneme ait temaların, dil ve biçemin hedef kültür olan Türkçe'ye aktarımının, Paul Bandia'nın üç katmanlı yaklaşımı ile incelenmesi uygun görülmüştür. Sömürge sonrası dönem eserlerinin dil, biçem ve içerdiği temalardan kaynaklı farklılıklarından ötürü, çevirmenin kullandığı çeviri stratejisi Paul Bandia'nın üç katmanlı çeviri yaklaşımı çerçevesinde incelenmiştir. Bu yaklaşımın ilk basamağı Vinay and Darbalnet'in çeviri metodları, ikinci ve üçüncü basamağı ise Lawrence Venuti'nin yerlileştirme ve yabancılaştırma yaklaşımı açısından analiz edilmiştir. Genel olarak bu çalışmanın amacı, sömürgecilik sonrası metinlere özel olan biçem ve tema özelliklerinin hedef kültüre çeviribilim bağlamında aktarımını incelemektir.
Çocuk Edebiyatı Çevirisinde Karşılaşılan Zorluklar Üzerine bir Çalışma: Lucy Maud Montgomery Tarafından Yazılan Anne of Green Gables ve Çiğdem Köfüncü'nün Çevirdiği Yeşilin Kızı Anne
(2024) Sevindi, Ömüray; Aksoy, Nüzhet Berrin
Geçmişten bugüne kültürel ve sosyal öğeler başta olmak üzere pek çok alanda bir köprü görevi ve bir iletişim aracı olarak görülen çeviri, birbirinden farklı kültürleri, aradaki dil engelini kaldırarak birbirine yakınlaştıran bir yapıdır. Çevirinin pek çok alt başlığı bulunmaktadır. Bunlardan biri de çocuk edebiyatı çevirisidir. Çocuk edebiyatı, saflığın, hevesin, merakın ve öğrenmenin zirveye çıktığı insanın en temel ve en önemli evrelerinden birini kapsar. Çocuklar, dünyayı daha iyi anlamak ve fikirlerini ifade edip kendilerini geliştirmek adına çeşitli metinlere yönelirler. Hatta, çoğu çocuk edebiyatı eserleri sadece çocuklar için değil aynı zamanda büyükler ve ebeveynler için de yazılmaktadır. Bu yüksek lisans tezinde çocuk edebiyatının belirli yönlerine odaklanılmaktadır. Özellikle, çocuk kitapları çevirirken kullanılan çeviri teknikleri ve kültürel uyum süreçlerini Peter Newmark'ın (1988) ''kaynak metin odaklı'' ve ''hedef metin odaklı'' çeviri yöntemleri kapsamında karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Bu çalışmada, erek metindeki çocuk edebiyatının evrensel değerlerini, kültürel özelliklerini ve bazı dilsel yapıların hedef metne doğru bir şekilde aktarılmasının ne denli önemli olduğu üzerinde durulmaktadır. Çocuk edebiyatı çevirisinde önemli olan sadece dilin doğru aktarımı olmayıp kültürel ve dilsel bağlamların da hedef metin okuyucusu tarafından doğru anlaşılması gerekmektedir. Bu tezde, çevirmenin, çeviri süresince karşılaştığı zorluklar ve çevirisindeki hatalar üzerine yapılan incelemeler yer almaktadır. Bu hatalara çeviri önerileri ve çözüm yolları sunulmaktadır. Böylelikle edebiyatı ve kitap okumayı sevmenin temelini atan çocuk okuyuculara daha çeşitli ve zengin bir edebiyat deneyimi yaşatmak mümkün olacaktır. Çevirmenin bunları dikkate alarak çocukların duyarlı doğaları ve zihinsel gelişim süreçleri doğrultusunda yaptığı seçimleri daha özenli ve dikkatli bir şekilde yapması gerekmektedir. Bu tez, çocuk edebiyatı çevirmenlerine rehberlik sağlamak ve bu alandaki literatüre katkıda bulunmak için yazılmıştır.
Nasreddin Hoca Hikayelerinin Farklı Çevirmenler Tarafından İngilizceye Çevirilmesi Üzerinde Eugene Nıda'nın Biçimsel ve Devingen Eşdeğerliklerinin İncelenmesi
(2023) Kaplan, Zeynep Şeyma; Aksoy, Nüzhet Berrin; Aksoy, Nüzhet Berrin; Aksoy, Berrin; English Translation and Interpretation; English Translation and Interpretation
Tarih boyunca insanlar kederlerini, sosyal ve ekonomik zorlukları, dönemlerinin siyasi stresini fıkralara sığınarak ve yaşama sevinci arayarak gidermeye çalışmışlardır. Fıkraların çevirileri doğdukları ülkeyi aşarak dünyaya yayılmıştır. 13. yüzyılda Nasreddin Hoca, insanların acılarını nükte ve mizahla dindirmeye çalışmıştır. Bilgelik ve ders dolu fıkralarıyla insanlara umut ve mutluluk vermiştir. Bu çalışma Nasreddin Hoca fıkralarının İngilizceye çevirisini incelemektedir. Çalışma, Mahmet Hengirmen tarafından yazılan Nasreddin Hoca Hikâyeleri ve Alpay Kabacalı tarafından yazılan Nasreddin Hoca adlı iki kitaba odaklanmaktadır. Kitapların İngilizceye çevrilmiş tam metinlerini incelemek yerine, sadece kültürel unsurlara odaklanılmıştır. Bu kültürel unsurların çevirisi Eugene Nida'nın Devingen ve Biçimsel Eşdeğerlik yöntemlerine göre incelenmiştir. Kültürel, dini ve askeri unsurların Türkçe'den İngilizce'ye nasıl aktarıldığı incelenmiş ve anlam kaybı olup olmadığı değerlendirilmiştir. Bu çalışma, çeşitli alt başlıklara sahip kültürel unsurların İngilizceden Türkçeye çevirisini inceleyerek fıkra çevirisine analitik bir bakış açısı sunmaktadır.
Edebi Metinde Deyimsel İfadelerin İngilizceden Arapçaya Çevirisinde Karşılaşılan Sorunlar: Bir Vaka Çalışması Olarak Hamlet ve Macbeth
(2023) Rashak, Noor Hazım; Suçin, Mehmet Hakkı; Aksoy, Nüzhet Berrin; Ersözlü, Elif
Deyimler, bilgelik ve değerli pedagojik dersler içeren, dahası bir topluluğun fikirlerini, inançlarını ve deneyimlerini yansıtan kültürel miras unsurlarıdır. Deyimler uzun yıllar çeviride zor bir alan ve tartışma konusu olarak görülmüştür. Bir edebi metnin bir dilden ötekine çevrilmesi sürecinde çevirmenin karşılaştığı en önemli zorluklardan biri de deyimsel ifadelerin çevirisidir, çünkü bu tür ifadeler, öğelerinin tek tek anlamlarından anlaşılamaz. Dahası, deyimler yorumlamaya ve yüzeysel anlamı aşarak söylemdeki derin anlama ulaşmaya dayanır. Bu nedenle çevirmen dilsel unsurların yanı sıra kültürel unsurları ya da 'kültürel kısıtlılık' da göz önünde bulundurmalıdır. Bu çalışmada şu sorulara cevap aranmaktadır: Shakespeare'in Hamlet ve Macbeth oyunlarındaki deyimlerin Arap çevirmenler tarafından erek dile nasıl aktarılmıştır? Kültürel ve dilsel arka plan, çevirmenlerin edebî söylemdeki deyimleri çevirme tercihlerini nasıl etkilemektedir? Erek dil bahse konu deyimsel ifadeyi kaynak dildeki gibi üretmeye devam ediyor mu? Çalışma ayrıca, çevirmenlerin edebî söylemde deyimleri çevirirken kullanabilecekleri çeviri işlemlerini irdelemekte ve bunların ne derece başarılı ya da başarısız olduğunu eleştirel bir şekilde göstermektedir.
Sesli Betimlemede Korku Ögelerinin Çevirisi, Bird Box: Bir Netflix Filmi
(2024) Altıniğne, Elif Naz; Aksoy, Nüzhet Berrin
Sesli betimleme, görme engelli izleyicilerin film, televizyon dizisi gibi görsel ürünlere kolay erişimini sağlayan görsel-işitsel çevirinin bir alt alanıdır. Bu tez, bir örnek olay olarak Kafes (2018) filmine odaklanarak korku/gerilim türünde sesli betimleme çevirisini araştırmaktadır. Korku filmlerinin negatif duyguları yansıtmak için görsel ögelere ağırlık vermesinden dolayı bu araştırma korku filmlerindeki sesli betimleme örneklerine odaklanmıştır. Nispeten yeni ve gelişen bir alan olarak sesli betimleme ve sesli betimleme çevirisi, özellikle korku filmlerinin ayrılmaz bir parçası olan görsel unsurların aktarılmasında belirli zorluklar doğurmaktadır. Bu araştırma, korku/gerilim türünde sesli betimleme çevirisinin sesli betimlemenin zorluklarına ve kısıtlamalarına bir çözüm olacağı ve zaman kazandıracağı hipotezine dayanır. Göstergebilim Kuramı, Film Çalışmaları ve Çeviribilim alanlarından elde edilen nitel verilere dayanan bu araştırma, sesli betimleme anlatısının hem Türkçe hem de İngilizcede nasıl işlediğini, sesli betimlemenin nasıl çevrildiğini ve çevrilmek üzere hangi göstergebilimsel kodların seçildiğini anlamaya çalışmıştır.
Çeviri Yoluyla Matilda'nın Türk Kültüründeki Temsili
(2024) Kanko, Ebru Uğur; Aksoy, Nüzhet Berrin
Çocuk edebiyatı çevirisi uzun geçmişi boyunca yetişkinler, bilim insanları ve yayımcılar tarafından göz ardı edilmiştir. Fakat 1970'li yıllar; değişen toplumsal tutumlar, çeviri teorisindeki ilerlemeler ve yayıncılık endüstrisindeki eğilimler nedeniyle çocuk edebiyatı çevirilerinin tanınması ve takdir edilmesinde bir dönüm noktası olmuştur. O zamandan bu yana, alan büyümeye ve gelişmeye devam etmiştir. Bu çalışmada dünyanın en çok sevilen çocuk edebiyatı yazarlarından olan Roald Dahl'ın Matilda (1988) adlı eseri ve Lale Akalın tarafından yapılmış çevirisi incelenmiştir. Çeviri analizi Venuti'nin yerelleştirme ve yabancılaştırma yaklaşımları altında sınıflandırılan Vinay ve Darbelnet'in yöntemlerine göre yapılmıştır. Bu doğrultuda, kaynak metinden seçilen 36 cümlenin hedef metine nasıl aktarıldığı detaylı bir şekilde incelenmiştir. Çalışma sonucunda, Matilda'nın hedef metinde aslına benzer bir imge olarak yansıtıldığı, çevirmenin çeviri sürecinde hem yerelleştirme hem de yabancılaştırma tekniklerini uyguladığı, ancak daha hedef odaklı bir çeviri tercih ettiği belirlenmiştir.
Çeviri Kuramlarına Bütünleyici Bir Yaklaşım
(2017) Ertaş, Ahen Sena; Aksoy, Nüzhet Berrin
Çeviri, tarihin başlangıcından bu yana en önemli iletişim araçlarından biri olmuştur. Çeviri olmasaydı bizler bugün günlük yaşamımıza yön veren gelişmelerden faydalanamıyor olacaktık. Dünyanın dört bir yanında gerçekleşen neredeyse her önemli olaya yapmış olduğu değerli katkılarına rağmen, çeviriye bir çalışma alanı olarak yaklaşımlar yirminci yüzyılın ikinci yarısına dayanmaktadır. Başlangıçta çeviri yaklaşımları çeviri kelimesi kelimesine mi yoksa anlama göre mi, ya da özgür mü sadık mı olmalı şeklinde temel sorulara dayansa da; eşdeğerlik ve felsefi yaklaşımlar gibi yeni yaklaşım türleri on dokuzuncu yüzyılın sonunda gün yüzüne çıkmaya başlamış ve yeni ve farklı yirminci yüzyıl çeviri kuramlarına zemin hazırlamıştır. Bu çalışmanın amacı; Cicero'dan Scleiermacher'e, Holmes'a, Toury'ye ve daha pek çok öne çıkan yirminci yüzyıl öncesi düşünür ve çevirmenler ile yirminci yüzyıl kuramcılarının söylemlerini detaylı bir biçimde açıklayacak bütünleyici bir yaklaşım getirmektir. ANAHTAR KELİMELER: Çeviri Tarihi, Kuram, Çeviri Kuramı, Felsefi Yaklaşımlar, Fonksyonel Yaklaşımlar, Betimleyici Yaklaşımlar, Kültürel Yaklaşımlar
Görsel İşitsel Çeviride Çeviri Kaymaları: Animasyon Filmi Crood'lar Üzerine İngilizceden Türkçeye Betimleyici Çalışma
(2022) Uygar, İbrahim Övünç; Aksoy, Nüzhet Berrin
Animasyon filmleri, sinema kadar köklü bir geçmişe sahip olduğu için kendimizi bildiğimizden beri hayatımızdadır. Görünüşe göre de yediden yetmişe geniş bir seyirci kitlesine hitap etmeye devam edecek olan animasyon filmleri; ahlaki değerleri, kişiselleştirmeleri, iyi ve kötü arasındaki keskin ayrımı, duygu seli, senaryoları değişse de çeviri kuramları çerçevesinde verileriyle incelenmeyi beklemektedir. Sinemanın kendisi gibi çeviri kaymaları da günümüze kadar varlığını sürdürmeyi başaran derin köklere sahip bir teoridir. Bu çalışmada, Netflix bünyesindeki animasyon filmi olan Crood'lar (2013), görsel işitsel çeviri türlerinin alt kategorileri olan alt yazı ve dublaj çevirileri ile birlikte rastgele seçilen 100 örnek üzerinden bu derin köklü çeviri kaymalarıyla harmanlanarak çeviri kuramları çerçevesinde incelenmiştir. Bu süreç boyunca dublaj ve alt yazı da Netflix'in küreselleşmesi çerçevesinde incelenmiş ve sürecin yararı için analiz edilmiştir. Görsel işitsel materyallerde ne tür kaymaların bulunduğu, hangisinin baskın olduğu, modlar arasında değişim olup olmadığı, hangi AVT alt kategorisinin daha eşdeğer olduğu ve standartların bu duruma etkisi araştırılmıştır. Bu araştırmada, çeviri çalışmaları Vinay & Darbelnet'in çeviri stratejileri bağlamında farklı bir AVT çerçevesinde yeniden diriltilmeye çalışılmıştır. AVT metinlerindeki dilbilimsel yapılar ve animasyon filmleri bu ölçüde göz ardı edilemez bir yapı taşıdır. Araştırmanın sonucunda dublaj çevirisinde 9 tür çeviri stratejisine rastlanırken bu sayı alt yazı çevirisinde 8 strateji olmuştur. Dublaj çevirisi için baskın strateji %46,23 oran ile dönüştürme olurken, alt yazı çevirisinde %37,11 oran ile birebir çeviri stratejisi olmuştur. Bu bağlamda, eş değerlik hususunda alt yazı çevirisinin daha kaynak metin odaklı olduğu, dublaj çevirisinin daha hedef metin odaklı olduğu tespit edilmiştir.
Multidimensional quality metrics ışığında farklı metin türlerinin çevirisi arasında Google Translate'in perfromansı üzerine karşılaştırmalı bir çalışma
(2022) Gözen, Gülnaz; Aksoy, Nüzhet Berrin
Bilgisayar bilimleri, hesaplamalı dilbilim ve terminoloji çalışmaları gibi diğer alanlardaki hızlı ilerlemeyle birlikte çeviri teknolojisi, çeviri pratiğinde yeni bir aşamaya girmiş ve çeviribilim alanında önemli bir konum kazanmıştır. Makine çevirisi, çeviri şirketleri, uluslararası şirketler, profesyonel çevirmenler ve diğer kullanıcılar tarafından kullanılır. Google translate, dünyada yaygın olarak kullanılan ve teknik metinlerin çevirisinde iyi sonuçlar veren bilgisayar çevirilerinden biridir. Bu çalışma karşılaştırmalı, betimsel ve aynı zamanda 2018 yılında, Betül KOÇER tarafından yapılmış olan İnşaat Alanındaki İngilizceden Türkçeye Çevrilmiş TSE Standartlarının Çeviri Kalitesinin Değerlendirilmesi: Skopos Kuramı Işığı Altında Komisyonun Etkisinin İncelenmesi başlıklı tezinin bir replika çalışmasıdır. Bu tez, Multidimensional Quality Metrics (MQM) ışığında Türkçeden İngilizceye çevrilmiş teknik metinlerle edebi metinlerin çevirisi arasındaki Google çeviri performansını karşılaştırmayı hedeflemektedir. Bu amaçla teknik metinlerin çevirilerinin değerlendirilmesi için fen, sosyal bilimler, ekonomi ve mühendislik alanlarından dört örnek, edebi metinlerin değerlendirilmesi için ise rastgele bir şiir ve öykü seçilmiştir. Bu örnekler çeviri kalitesi değerlendirmesinin bir çerçevesi olan Multidimensional Quality Metrics'e göre incelenmiştir. Tespit edilen çeviri hataları MQM tarafından sunulan karar ağacına göre kategorilere ayrılmış ve ağırlıkları önem derecelerine göre belirlenmiştir. Daha sonra her örneğin çeviri kalite puanı MQM formülüne göre yüzde olarak hesaplanmıştır. Elde edilen puanlar sırasıyla mühendislik örnekleminde %92, sosyal bilimler örnekleminde %95, fen örnekleminde %92, ekonomi örnekleminde %94, öykü örnekleminde %75 ve şiir örnekleminde %7'dir. Sonuç olarak çeviri kalite puanları, Google çevirinin teknik metinlerin çevirisinde ve bir bakıma öykü çevirisinde iyi bir performans sergilediğini ancak şiir çevirisinde başarısız olduğunu göstermektedir. Anahtar Sözcükler: Bilgisayar Çevirisi, Google Nöral Bilgisayar Çevirisi, Makine Çevirisi Sonrası Düzeltme, Multidimensional Quality Metrics, Hata Analizi
Bir haber çevirisi çalışması: Rusya-Ukrayna çatışması ile ilgili haberlerin Türkçe'ye çevrilmesi örneği
(2023) Devecioğlu, Seniha; Aksoy, Nüzhet Berrin
Habercilik dünyada ilk ortaya çıktığından bu yana giderek daha geniş alanları kapsayan, coğrafi ve kültürel olarak dünyanın her yerinden ve her katmandan insanın bilinçli veya bilinçsizce etkileşim içine girmesini sağlayan en temel olgudur. Günümüzde küreselleşme ve dijitalleşme sonucunda özellikle çevrimiçi medya organları sayesinde dünyanın en uzak noktasından bile haber alabilmekteyiz. Haberin kitleler üzerinde sahip olduğu çok büyük etki haber yazımı ve çevirisi konusunda pek çok kriteri ve süreç üzerinde etkisi olan pek çok faktörü beraberinde getirmiştir. Haberlerin farklı dillere çevrilmesinde ve hedef kitleye hitap eden bir metin ortaya çıkarılmasında kaynak metnin uğradığı değişimler karşılaştırmalı bir inceleme ve eleştiri için özellikle biçem, söylem ve kültür açısından önemli başlıklar oluşturmaktadır. Haber çevirisinin analizi, değerlendirilmesi veya eleştirisi için kapsamlı bir yöntemin bugüne kadar ortaya konmamış olması bu çalışmanın amacını belirlemiştir. Bu bağlamda iki önemli çeviri kuramcısı Raymond van den Broeck ve Margret Ammann'ın modelleri ele alınmış ve bunların birleştirilmesiyle oluşturulan çeviri eleştiri modeli ışığında geçtiğimiz yıldan bu yana dünya gündeminin büyük bölümünü işgal eden Rusya-Ukrayna çatışmasına ilişkin Türkçe ve İngilizce haberler incelenmiştir. Kuramcıların sunduğu adımlar, kaynak ve erek metinler arasındaki işlevin belirlenmesi, benzerlik ve farklılıkların ortaya çıkarılması açısından benzer amaçlarına sahip olduğundan birbiriyle örtüşen adımlar birleştirilmiş ve çekirdek bir modele ulaşılmıştır. Her bir haber metni çifti çevirmenin tercihlerini ortaya çıkarmak için maddeler halinde analiz edilmiştir. Broeck ve Ammann bir çeviriyi doğru ya da yanlış olarak değerlendirmekten kaçınmaya çalıştıklarından, bu seçimlerin amacına ve sonucuna odaklanılmıştır. Değişiklikler, eklemeler, çıkarmalar, sesdizimsel ve sözdizimsel değişiklikler belirlenerek yorumlanmış ve sonuç olarak bu tercihlerin nedenleri belirlenmiştir.

Filters

Settings

Sort By

Results per page

Search Results