91 results
Search Results
Now showing 1 - 10 of 91
Master Thesis Görsel İşitsel Çeviride Çeviri Kaymaları: Animasyon Filmi Crood'lar Üzerine İngilizceden Türkçeye Betimleyici Çalışma(2022) Uygar, İbrahim Övünç; Aksoy, Nüzhet BerrinAnimasyon filmleri, sinema kadar köklü bir geçmişe sahip olduğu için kendimizi bildiğimizden beri hayatımızdadır. Görünüşe göre de yediden yetmişe geniş bir seyirci kitlesine hitap etmeye devam edecek olan animasyon filmleri; ahlaki değerleri, kişiselleştirmeleri, iyi ve kötü arasındaki keskin ayrımı, duygu seli, senaryoları değişse de çeviri kuramları çerçevesinde verileriyle incelenmeyi beklemektedir. Sinemanın kendisi gibi çeviri kaymaları da günümüze kadar varlığını sürdürmeyi başaran derin köklere sahip bir teoridir. Bu çalışmada, Netflix bünyesindeki animasyon filmi olan Crood'lar (2013), görsel işitsel çeviri türlerinin alt kategorileri olan alt yazı ve dublaj çevirileri ile birlikte rastgele seçilen 100 örnek üzerinden bu derin köklü çeviri kaymalarıyla harmanlanarak çeviri kuramları çerçevesinde incelenmiştir. Bu süreç boyunca dublaj ve alt yazı da Netflix'in küreselleşmesi çerçevesinde incelenmiş ve sürecin yararı için analiz edilmiştir. Görsel işitsel materyallerde ne tür kaymaların bulunduğu, hangisinin baskın olduğu, modlar arasında değişim olup olmadığı, hangi AVT alt kategorisinin daha eşdeğer olduğu ve standartların bu duruma etkisi araştırılmıştır. Bu araştırmada, çeviri çalışmaları Vinay & Darbelnet'in çeviri stratejileri bağlamında farklı bir AVT çerçevesinde yeniden diriltilmeye çalışılmıştır. AVT metinlerindeki dilbilimsel yapılar ve animasyon filmleri bu ölçüde göz ardı edilemez bir yapı taşıdır. Araştırmanın sonucunda dublaj çevirisinde 9 tür çeviri stratejisine rastlanırken bu sayı alt yazı çevirisinde 8 strateji olmuştur. Dublaj çevirisi için baskın strateji %46,23 oran ile dönüştürme olurken, alt yazı çevirisinde %37,11 oran ile birebir çeviri stratejisi olmuştur. Bu bağlamda, eş değerlik hususunda alt yazı çevirisinin daha kaynak metin odaklı olduğu, dublaj çevirisinin daha hedef metin odaklı olduğu tespit edilmiştir.Master Thesis Diplomatik Ortamlarda Çalışan Yazılı ve Sözlü Çevirmenlerin Mesleklerine ve Profillerine Bir Üstsel Bakış(2020) Salman, Tharwat Akram; Okyayuz, Ayşe ŞirinSözlü ve/ya yazılı çeviri, ortak bir dilleri olmayan, değişik kültürlerden, siyasi görüşlerden ve farklı artalanlardan insanların bir araya geldiği diplomasi alanında iletişimin sağlanmasında önemli bir rol oynar. Diplomatik ortamlarda, iletişim köprüsünü kurmak ve kaynak ileticiden alınan mesajın hem anlamını aynıyla koruyarak hem de diplomatik protokol ve adaba uyarak iletmek için sözlü ve yazılı çevirmenlerin kullanılması gerekir. Söz konusu çalışmanın amacı, diplomasi ve uluslararası ilişkiler alanında çalışan profesyonel çevirmenlerin işlerine destek verecek bilgileri derlemek ve çeviri edimi sürecinde önemli olacak olan kültürel farklılık, diplomatik dil, diplomatik söylem ve diplomatik metinler de dâhil olmak üzere, diplomatik ortamlardaki aktörler ve çalışanlar gibi unsurlara ışık tutmaktır. Çalışmada diplomatik ortamdaki sözlü ve yazılı çevirmenin merkezi bir aktör olduğu ortaya konmakta ve rolü irdelenmektedir. Bunlara ek olarak, diplomatik ortamlarda çalışan bir sözlü ve/ya yazılı çevirmenin, çeviri bürosunda çalışan, veya serbest meslek erbabı ya da konferans çevirmeni olan meslektaşlarından farklı olarak işlevi ve sorumlulukları örneklenmektedir, Söz konusu profesyonel, bir yazılı ve/ya sözlü çevirmenden beklenen tüm görevleri yerine getirdiği gibi, bir kurumun (örn. Bir büyükelçilik, bir konsolosluk, bir bakanlık) elemanı olduğu için farklı sorumluluklar da üstlenmek zorunda kalacaktır. Ayrıca çalışmada söz konusu profesyonelde aranacak beceri setleri ve profil çerçevesi çizilmiş ve bu özel alana özgülenmiş eğitim için önerilerde bulunulmuştur.Master Thesis Multidimensional quality metrics ışığında farklı metin türlerinin çevirisi arasında Google Translate'in perfromansı üzerine karşılaştırmalı bir çalışma(2022) Gözen, Gülnaz; Aksoy, Nüzhet BerrinBilgisayar bilimleri, hesaplamalı dilbilim ve terminoloji çalışmaları gibi diğer alanlardaki hızlı ilerlemeyle birlikte çeviri teknolojisi, çeviri pratiğinde yeni bir aşamaya girmiş ve çeviribilim alanında önemli bir konum kazanmıştır. Makine çevirisi, çeviri şirketleri, uluslararası şirketler, profesyonel çevirmenler ve diğer kullanıcılar tarafından kullanılır. Google translate, dünyada yaygın olarak kullanılan ve teknik metinlerin çevirisinde iyi sonuçlar veren bilgisayar çevirilerinden biridir. Bu çalışma karşılaştırmalı, betimsel ve aynı zamanda 2018 yılında, Betül KOÇER tarafından yapılmış olan İnşaat Alanındaki İngilizceden Türkçeye Çevrilmiş TSE Standartlarının Çeviri Kalitesinin Değerlendirilmesi: Skopos Kuramı Işığı Altında Komisyonun Etkisinin İncelenmesi başlıklı tezinin bir replika çalışmasıdır. Bu tez, Multidimensional Quality Metrics (MQM) ışığında Türkçeden İngilizceye çevrilmiş teknik metinlerle edebi metinlerin çevirisi arasındaki Google çeviri performansını karşılaştırmayı hedeflemektedir. Bu amaçla teknik metinlerin çevirilerinin değerlendirilmesi için fen, sosyal bilimler, ekonomi ve mühendislik alanlarından dört örnek, edebi metinlerin değerlendirilmesi için ise rastgele bir şiir ve öykü seçilmiştir. Bu örnekler çeviri kalitesi değerlendirmesinin bir çerçevesi olan Multidimensional Quality Metrics'e göre incelenmiştir. Tespit edilen çeviri hataları MQM tarafından sunulan karar ağacına göre kategorilere ayrılmış ve ağırlıkları önem derecelerine göre belirlenmiştir. Daha sonra her örneğin çeviri kalite puanı MQM formülüne göre yüzde olarak hesaplanmıştır. Elde edilen puanlar sırasıyla mühendislik örnekleminde %92, sosyal bilimler örnekleminde %95, fen örnekleminde %92, ekonomi örnekleminde %94, öykü örnekleminde %75 ve şiir örnekleminde %7'dir. Sonuç olarak çeviri kalite puanları, Google çevirinin teknik metinlerin çevirisinde ve bir bakıma öykü çevirisinde iyi bir performans sergilediğini ancak şiir çevirisinde başarısız olduğunu göstermektedir. Anahtar Sözcükler: Bilgisayar Çevirisi, Google Nöral Bilgisayar Çevirisi, Makine Çevirisi Sonrası Düzeltme, Multidimensional Quality Metrics, Hata AnaliziMaster Thesis Bir haber çevirisi çalışması: Rusya-Ukrayna çatışması ile ilgili haberlerin Türkçe'ye çevrilmesi örneği(2023) Devecioğlu, Seniha; Aksoy, Nüzhet BerrinHabercilik dünyada ilk ortaya çıktığından bu yana giderek daha geniş alanları kapsayan, coğrafi ve kültürel olarak dünyanın her yerinden ve her katmandan insanın bilinçli veya bilinçsizce etkileşim içine girmesini sağlayan en temel olgudur. Günümüzde küreselleşme ve dijitalleşme sonucunda özellikle çevrimiçi medya organları sayesinde dünyanın en uzak noktasından bile haber alabilmekteyiz. Haberin kitleler üzerinde sahip olduğu çok büyük etki haber yazımı ve çevirisi konusunda pek çok kriteri ve süreç üzerinde etkisi olan pek çok faktörü beraberinde getirmiştir. Haberlerin farklı dillere çevrilmesinde ve hedef kitleye hitap eden bir metin ortaya çıkarılmasında kaynak metnin uğradığı değişimler karşılaştırmalı bir inceleme ve eleştiri için özellikle biçem, söylem ve kültür açısından önemli başlıklar oluşturmaktadır. Haber çevirisinin analizi, değerlendirilmesi veya eleştirisi için kapsamlı bir yöntemin bugüne kadar ortaya konmamış olması bu çalışmanın amacını belirlemiştir. Bu bağlamda iki önemli çeviri kuramcısı Raymond van den Broeck ve Margret Ammann'ın modelleri ele alınmış ve bunların birleştirilmesiyle oluşturulan çeviri eleştiri modeli ışığında geçtiğimiz yıldan bu yana dünya gündeminin büyük bölümünü işgal eden Rusya-Ukrayna çatışmasına ilişkin Türkçe ve İngilizce haberler incelenmiştir. Kuramcıların sunduğu adımlar, kaynak ve erek metinler arasındaki işlevin belirlenmesi, benzerlik ve farklılıkların ortaya çıkarılması açısından benzer amaçlarına sahip olduğundan birbiriyle örtüşen adımlar birleştirilmiş ve çekirdek bir modele ulaşılmıştır. Her bir haber metni çifti çevirmenin tercihlerini ortaya çıkarmak için maddeler halinde analiz edilmiştir. Broeck ve Ammann bir çeviriyi doğru ya da yanlış olarak değerlendirmekten kaçınmaya çalıştıklarından, bu seçimlerin amacına ve sonucuna odaklanılmıştır. Değişiklikler, eklemeler, çıkarmalar, sesdizimsel ve sözdizimsel değişiklikler belirlenerek yorumlanmış ve sonuç olarak bu tercihlerin nedenleri belirlenmiştir.Master Thesis Çocuk Edebiyatı Çevirisinde Karşılaşılan Zorluklar Üzerine bir Çalışma: Lucy Maud Montgomery Tarafından Yazılan Anne of Green Gables ve Çiğdem Köfüncü'nün Çevirdiği Yeşilin Kızı Anne(2024) Sevindi, Ömüray; Aksoy, Nüzhet BerrinGeçmişten bugüne kültürel ve sosyal öğeler başta olmak üzere pek çok alanda bir köprü görevi ve bir iletişim aracı olarak görülen çeviri, birbirinden farklı kültürleri, aradaki dil engelini kaldırarak birbirine yakınlaştıran bir yapıdır. Çevirinin pek çok alt başlığı bulunmaktadır. Bunlardan biri de çocuk edebiyatı çevirisidir. Çocuk edebiyatı, saflığın, hevesin, merakın ve öğrenmenin zirveye çıktığı insanın en temel ve en önemli evrelerinden birini kapsar. Çocuklar, dünyayı daha iyi anlamak ve fikirlerini ifade edip kendilerini geliştirmek adına çeşitli metinlere yönelirler. Hatta, çoğu çocuk edebiyatı eserleri sadece çocuklar için değil aynı zamanda büyükler ve ebeveynler için de yazılmaktadır. Bu yüksek lisans tezinde çocuk edebiyatının belirli yönlerine odaklanılmaktadır. Özellikle, çocuk kitapları çevirirken kullanılan çeviri teknikleri ve kültürel uyum süreçlerini Peter Newmark'ın (1988) ''kaynak metin odaklı'' ve ''hedef metin odaklı'' çeviri yöntemleri kapsamında karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Bu çalışmada, erek metindeki çocuk edebiyatının evrensel değerlerini, kültürel özelliklerini ve bazı dilsel yapıların hedef metne doğru bir şekilde aktarılmasının ne denli önemli olduğu üzerinde durulmaktadır. Çocuk edebiyatı çevirisinde önemli olan sadece dilin doğru aktarımı olmayıp kültürel ve dilsel bağlamların da hedef metin okuyucusu tarafından doğru anlaşılması gerekmektedir. Bu tezde, çevirmenin, çeviri süresince karşılaştığı zorluklar ve çevirisindeki hatalar üzerine yapılan incelemeler yer almaktadır. Bu hatalara çeviri önerileri ve çözüm yolları sunulmaktadır. Böylelikle edebiyatı ve kitap okumayı sevmenin temelini atan çocuk okuyuculara daha çeşitli ve zengin bir edebiyat deneyimi yaşatmak mümkün olacaktır. Çevirmenin bunları dikkate alarak çocukların duyarlı doğaları ve zihinsel gelişim süreçleri doğrultusunda yaptığı seçimleri daha özenli ve dikkatli bir şekilde yapması gerekmektedir. Bu tez, çocuk edebiyatı çevirmenlerine rehberlik sağlamak ve bu alandaki literatüre katkıda bulunmak için yazılmıştır.Master Thesis J. D. Salinger'ın The Catcher in the Rye (Çavdar Tarlasında Çocuklar) eserinin Türkçe, Azerice ve Rusça tercümelerinin register çevirisi(2021) Rajabova, Ayla; Suçin, Mehmet HakkıÇalışma, J. D. Salinger'in Çavdar Tarlasında Çocuklar eserinin incelenmesi Register analizi ile uyumlu olup üç ayrı dilde olan farklılıkları ele almaktadır. İngilizcekaynak metin olan The Cathcer in the Rye, Tükçe Çavdar Tarlasında Çocuklar, Azerice Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan ve Rusça Над пропастью во ржи başlıklarıyla çevrilmiş roman, register çevirisi açısından tahlil edilmiştir. Register çevirisi alan, tenor ve biçim olmak üzere üç alt başlık altında Steiner'in register modeli çerçevesinde ele alınarak çevirmenlerin bu eseri çevirirken karşılaştığı zorluklar veya metne uyum sağlama becerileri analiz edilmiştir. Araştırma yöntemi olarak hem nicel hem de nitel araştırma teknikleri kullanılmış, nitel verilerden içerik analizi öngörülmüştür. Register çevirisi çalışamasında Stainer modeli örnek alınmış, ayrıca, bağlam, tür, edimbilim gibi dallarla ilişkisi ele alınmış ve sözdizim, dilbilgisi, morfolojik alanlarda da incelenmiştir. The Catcher in the Rye orijinal içerik referans alınarak diğer üç dil, Türkçe, Azerice ve Rusçada aynı kısımın örnekleri alınarak register başlıklarının alt başlıklarınca derinlemesine bakılmıştır. Örneklerle açıklanan bulgularda üç dilin de Register analiz teorisine uygunluğu ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Register, register çevirisi, J. D. Salinger, Çavdar Tarlasında Çocuklar, Steiner'ın register modeliMaster Thesis Yabancılaştırma ve Yerlileştirme Stratejilerinin Ürün Etiketlerinin İngilizceden Arapçaya Çevirisine Etkisi: Ecza ve Kişisel Bakım Ürünlerinin Etiketleri(2021) Alawneh, Emad; Suçin, Mehmet HakkıBu çalışmada 51 ecza ürünü ile kişisel bakım ürünün İngilizceden Arapçaya çevirisinde yabancılaştırma ve yerlileştirmenin etkileri ölçülmüştür. Bu tür ürünlerin önemi, onları kullanan tüketici sayısının büyüklüğünden, özellikle de bu ürünlerin insan vücuduna doğrudan temas etmesinden kaynaklanmaktadır. Nitekim etiketlerinde yazılı bilgiler de kullanım ve doza ilişkin ayrıntıları verdiği için son derece önemlidir. Bahsi geçen stratejilerin frekans ve yüzdeliklerinin ayrıntılı biçimde hesaplanması için karşılaştırmalı nitel analiz yöntemi kullanılarak güvenilir istatistikler şeklinde veriler elde edilmiştir. Derinlemesine analiz yapabilmek ve çalışmanın zenginleştirilmesi için çok sayıda çevirmenle anket usulüyle görüşme gerçekleştirilmiştir. Anket sonucunda yabancılaştırma stratejisinin kendine has teknikleriyle birlikte yoğun olarak kullanıldığı görülmüştür. Ayrıca incelenen ürün etiketlerinin işlevsel rollerinin önemli reklam aracı olduğu da ortaya çıkmıştır. Son olarak kaynak dil ile hedef dil arasındaki ideolojik, dini ve kültürel farklılıklarla birlikte eşdeğerliklerin olmayışı, çevirmenlerin bu tür ürün etiketleriyle uğraşırken karşılaştıkları başlıca sorunlardır. Anahtar Kelimeler: Yerlileştirme, yabancılaştırma, ürün etiketleri, ecza ve kişisel bakım ürünlerinin etiketleriMaster Thesis Çeviri Yoluyla Matilda'nın Türk Kültüründeki Temsili(2024) Kanko, Ebru Uğur; Aksoy, Nüzhet BerrinÇocuk edebiyatı çevirisi uzun geçmişi boyunca yetişkinler, bilim insanları ve yayımcılar tarafından göz ardı edilmiştir. Fakat 1970'li yıllar; değişen toplumsal tutumlar, çeviri teorisindeki ilerlemeler ve yayıncılık endüstrisindeki eğilimler nedeniyle çocuk edebiyatı çevirilerinin tanınması ve takdir edilmesinde bir dönüm noktası olmuştur. O zamandan bu yana, alan büyümeye ve gelişmeye devam etmiştir. Bu çalışmada dünyanın en çok sevilen çocuk edebiyatı yazarlarından olan Roald Dahl'ın Matilda (1988) adlı eseri ve Lale Akalın tarafından yapılmış çevirisi incelenmiştir. Çeviri analizi Venuti'nin yerelleştirme ve yabancılaştırma yaklaşımları altında sınıflandırılan Vinay ve Darbelnet'in yöntemlerine göre yapılmıştır. Bu doğrultuda, kaynak metinden seçilen 36 cümlenin hedef metine nasıl aktarıldığı detaylı bir şekilde incelenmiştir. Çalışma sonucunda, Matilda'nın hedef metinde aslına benzer bir imge olarak yansıtıldığı, çevirmenin çeviri sürecinde hem yerelleştirme hem de yabancılaştırma tekniklerini uyguladığı, ancak daha hedef odaklı bir çeviri tercih ettiği belirlenmiştir.Master Thesis Çeviri Kuramlarına Bütünleyici Bir Yaklaşım(2017) Ertaş, Ahen Sena; Aksoy, Nüzhet BerrinÇeviri, tarihin başlangıcından bu yana en önemli iletişim araçlarından biri olmuştur. Çeviri olmasaydı bizler bugün günlük yaşamımıza yön veren gelişmelerden faydalanamıyor olacaktık. Dünyanın dört bir yanında gerçekleşen neredeyse her önemli olaya yapmış olduğu değerli katkılarına rağmen, çeviriye bir çalışma alanı olarak yaklaşımlar yirminci yüzyılın ikinci yarısına dayanmaktadır. Başlangıçta çeviri yaklaşımları çeviri kelimesi kelimesine mi yoksa anlama göre mi, ya da özgür mü sadık mı olmalı şeklinde temel sorulara dayansa da; eşdeğerlik ve felsefi yaklaşımlar gibi yeni yaklaşım türleri on dokuzuncu yüzyılın sonunda gün yüzüne çıkmaya başlamış ve yeni ve farklı yirminci yüzyıl çeviri kuramlarına zemin hazırlamıştır. Bu çalışmanın amacı; Cicero'dan Scleiermacher'e, Holmes'a, Toury'ye ve daha pek çok öne çıkan yirminci yüzyıl öncesi düşünür ve çevirmenler ile yirminci yüzyıl kuramcılarının söylemlerini detaylı bir biçimde açıklayacak bütünleyici bir yaklaşım getirmektir. ANAHTAR KELİMELER: Çeviri Tarihi, Kuram, Çeviri Kuramı, Felsefi Yaklaşımlar, Fonksyonel Yaklaşımlar, Betimleyici Yaklaşımlar, Kültürel YaklaşımlarMaster Thesis Bilimkurgu terminolojisi açısından Isaac Asimov'un İkinci Vakfı'nın çevirilerinin analizi(2019) Altıngöz, Burak; Soy, Özlem ŞahinBu tezin amacı Isaac Asimov'un 'Vakıf' serisinden 'İkinci Vakıf' kitabının iki ayrı çevirmenin Türkçe çevirileri temel alınarak, İngilizce'den Türkçe'ye olan bilimkurgu çevirilerinde, Türkiye'de bu türün yaygın olmaması, türün temel kriterlerinin doğru anlaşılamaması ve birçok ülkede olduğu gibi, bu kriterlere uyum sağlayacak yerleşik ve birleşik kültürün gelişme aşamasında olması nedeniyle, ortaya çıkan yereldeki teknik ve kültürünün eksiklerinin, genel olarak çevirilerde türün kendine has terimlerini ve ruhunu bozduğunu kanıtlamaktır. Tezin savının temeline dayanak olması açısından bilimkurgunun tarihsel yolculuğundan başlayarak, kültürel normlarla etkileşimi ve teknolojik gelişmelerle evrensellik düzeyinde geldiği noktada, çeviribilimin önemi anlatılmıştır. Bu çalışmayı bilimsel bir metodoloji çerçevesinde yapmak gerektiğinden çeviribilimin temel kuramlarından Itamar Even-Zohar'ın çoğuldizge kuramı, Gideon Toury'nin çeviri normları, Vinay & Darbelnet'in çeviri yöntemleri ve Raymond Van Den Broeck'in çeviri eleştirisi modeli İkinci Vakıf kitabının her iki çevirisinde çeviribilime uygunluğu açısından kriter olarak alınmışlardır.