Search Results

Now showing 1 - 10 of 30
  • Doctoral Thesis
    Araştırma Tabanlı Yazılım Projeleri için Yeni Bir Yazılım Geliştirme Metodolojisi
    (2019) Cereci, İbrahim; Karakaya, Ziya
    Orta ve büyük ölçekli yazılım geliştirme projeleri genellikle bir çok takım üyesi tarafından birlikte geliştirilirler. Takım üyelerinin koordine edilmesi, grup için uygun geliştirme yöntemleri kullanılması ve grubun yazılım geliştirme sürecinin kontrolü zor problemlerdir. Yazılım geliştirme metotları yoğunlukla bu zor problemlerin çözümü için kullanılmaktadırlar. Var olan yazılım geliştirme metotları her ne kadar endüstrinin ihtiyaçlarını karşılasalar dahi, akademisyenler tarafından üniversitelerde yürütülen araştırma tabanlı yazılım geliştirme proje ihtiyaçlarını sağlamaya yönelik değillerdir. Bu çalışmada; araştırma tabanlı yazılım projeleri için yeni bir metotun gerekli olduğunu ortaya koymak adına, bu alanda çalışan kişilerin ihtiyaçları ve üstün yöntemleri nitel bir çalışma ile toplanıp, toplanan veriler ışığında da, araştırma tabanlı yazılım projeleri için yeni bir yazılım geliştirme metotu sunulmuştur. Önerilen metot alan uzmanlarının sağladığı uzman görüşleri ile değerlendirilip araştırma tabanlı yazılım projeleri için uygun bulunmuştur. Çalışma sırasında toplanmış olan alan problemleri ve üstün yöntemler, araştırma tabanlı yazılım projelerinde yer almak isteyen proje yöneticileri, takım üyeleri, üniversiteler ve destekleyici kurumlara öneriler olarak bir çerçevede sunulmuştur. Bu öneriler kullanılarak ilerde gerçekleştirilecek olan benzeri projelerin verimlilikleri artırılabilir.
  • Doctoral Thesis
    Armonize mal tanımı ve kodlama sistemi için doğal dil işleme kullanarak ontoloji oluşturulması
    (2016) Fal, Funda Akgür; Turhan, Çiğdem
    Dünya Gümrük Örgütü (DGÖ) gümrük idarelerinin etkinliğini ve verimliliğini artırmayı hedef edinmiş hükümetler arası bir kuruluştur. DGÖ dış ticaret için ortak bir kod sistemi sağlamaktadır. Armonize Mal Tanımı ve Kodlama Sistemi (Armonize Sistem-AS) diye adlandırılan bu sistem, 5000 farklı kod numarası içeren uluslararası bir ticari sınıflandırma sistemidir. Sistem uzman ya da uzman olmayan gümrük memurları ve ticaret yapmak isteyen insanlar tarafından kullanılmaktadır. Mevcut sistemin temel sorunu; AS kodu tespiti işlemlerinin ancak konu uzmanları tarafından yapılabilmesi ve uzamn olmayan kişilerce yapılamamasıdır. Ontolojiler semantik yapıyı gösteren güçlü araçlardır. Büyük ölçekli ontolojilerin yapılandırılması zor ve zaman alıcıdır. Doğal Dil İşleme (DDİ) kullanımı ontolojileri oluşturmak için etkili bir yoldur. Bu çalışmada, ana amaç AS kodları için Türkçe doğal dil işleme yapılarak ontoloji oluşturmaktır. Oluşturulan ontolojinin AS kodlarının tespit edilmesinde üç hayati fayda sağlaması beklenmektedir. Oluşturulan ontolojide AS kodları ürünlerin tariflerinden yola çıkarak tanımlanmış, böylece uzman olmayan kişilerin Türkçe kullanarak AS kodlarını tespit etmeleri sağlanmıştır. İkinci olarak, sistemi bir ontoloji üzerine kurmak ontolojilerin doğal yapıları sayesinde, ürünler ve aralarındaki ilişkilerin tanımlanmasıyla sistemin esneklik ve düşük maliyet ile çalışmasını sağlamaktadır. Son olarak, literatürde, Türk gümrüklerinde kullanılan böyle bir arama sistemi bulunmamaktadır. Bu tez, ontoloji oluşturma ve Türkçe dil işleme kullanarak aramada yeni bir bakış açısı sağlarken, oldukça kullanışlı yeni bir metod ve esnek bir arama sistemi yaklaşımı sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Ontoloji, Doğal Dil İşleme, Protégé, Armonize Mal Tanımı ve Kodlama Sistem
  • Doctoral Thesis
    Bayesyan Ağları ve Bulanık Mantık Kullanılarak Zeki Öğretim Sistemi Geliştirimi
    (2020) Adabashı, Afaf Muftah; Eryılmaz, Meltem; Yazıcı, Ali
    Son zamanlarda, öğretim sürecini desteklemek amacı ile öğrencilerin çevrimiçi öğrenme materyalleri arasında uyum içinde gezinmelerine yardımcı olmak için web tabanlı Zeki Öğretim Sistemlerinde (ZÖS) hızlı bir artış olmuştur. Bu sistemleri kullanan öğrenciler farklı ihtiyaçlara, tercihlere ve özelliklere sahip farklı geçmişlerden gelmektedirler. Bu nedenle, her bir kullanıcıya dinamik uyarlama ve bilgiyi etkili bir şekilde sunmak için kullanıcı dostu bir arayüz sağlama yeteneği ZÖS lerinin önemli bir özelliğidir. ZÖS'lerinin etkinliği, öğrencilerin özellikleri ve ihtiyaçları ile ilgili bilgileri toplamak ve incelemek için kullanılan yöntemlere bağlıdır. Aynı zamanda uyarlanabilir eğitim bağlamında sistemlerin etkinliği bilginin işlenme biçimine de bağlıdır. Bulanık mantık ve Bayes ağı gibi ders içeriğini her öğrencinin amacına göre uyarlayan ve öğrenci değerlendirme sürecinde belirsizlikle başa çıkmak için kolaylaştıran çeşitli yapay zeka yöntemleri vardır. Bu tezde, öğrenmede uyarlanabilir destek sağlamak amacı ile öğrencilerin bilgi düzeylerine göre modellenerek uyarlamaların gerçekleştirildiği, bulanık mantık ve Bayes ağları tekniklerine dayanan hibrit bir yöntem kullanılarak FB-ITS adı verilen zeki bir öğretim sistemi geliştirilmiştir. FB-ITS, bulanık mantığın ve Bayes ağının avantajlarını kullanmaktadır. FB-ITS sisteminde bulanık mantık, öğrencinin önceki ve güncel bilgilerine göre belirli bir alan konusundaki performansını belirlemek için kullanılmış ve Bayes ağı, bulanık mantık sisteminden gelen kanıtlara dayanarak öğrencinin ilgili konulardaki durumunu belirlemek için kullanılmıştır. Bu çalışmada FB-ITS'nin etkinliği, mevcut geleneksel e-öğrenme sistemiyle karşılaştırılarak değerlendirilmiş, aynı zamanda, bulanık mantık ve Bayes ağı kullanılarak ayrı ayrı geliştirilen ve uygulanan iki ZÖS ile de karşılaştırılmıştır. Çalışma, Atılım Üniversitesi lisans öğrencileri ile yürütülmüştür. Önerilen sistemin etkinliğini değerlendirmek için öğrencilerin akademik performansı, öğrencilerin memnuniyeti ve sistem kullanılabilirliği olmak üzere üç bağımlı değişken kullanılmıştır. Sonuçlar, FB-ITS kullanarak eğitim alan öğrencilerin Bayes ağı (79.09), bulanık mantık (69.77) ve geleneksel e-öğrenme sistemi (64.33) kullanan diğer öğrencilere kıyasla ortalama olarak daha yüksek akademik performansa (82.95) sahip olduğunu göstermiştir. Son testin yapılması için geçen süre ile ilgili sonuçlara göre; FB-ITS kullanan öğrenciler (7.87 dakika), geleneksel e-öğrenme sistemini (13.86 dakika) kullanan öğrencilere kıyasla ortalama olarak daha az zamana ihtiyaç duymuşlardır. Elde edilen bulgulara göre geliştirilen yeni sistemin, final sınavını yapma hızı ve yüksek akademik başarı açısından alan yazına katkıda bulunduğu sonucuna varılabilir. Ayrıca, FB-ITS sisteminin değerlendirilme sonuçları, öğrencilerin memnuniyeti ve kullanışlığı açısından olumlu sonuçlar göstermiştir.
  • Doctoral Thesis
    Bağlam-farkında Uyarlamalı Yazılım Sistemlerinde Göz-hareketi Verisi ile Gözlemleme: Endoskopik-nöroşirurji Eğitim Programları için Bir Durum Çalışması
    (2017) Dalveren, Gonca Gökçe Menekşe; Dalveren, Gonca Gökçe Menekşe; Çağıltay, Nergiz; Dalveren, Gonca Gökçe Menekşe; Çağıltay, Nergiz; Çağıltay, Nergiz; Software Engineering; Information Systems Engineering; Software Engineering; Information Systems Engineering
    Günümüzde modern yazılımlar, ortamdaki sürekli değişimlerle uyumlu olmaları gerektiğinden dolayı çok karmaşık hale gelmektedir. Çevreyle ilgili olguları izleyebilmek ve çevredeki değişikliklerin olası sonuçlarını daha iyi anlayabilmek için toplanan verileri analiz etme yeteneği aracılığıyla otonomik davranışları desteklemeleri gerekmektedir. Başka bir deyişle, bağlam-farkında uyarlamalı yazılım sistemi (BFYUS), çalışma ortamındaki bu değişikliklere cevaben kendisini çalışma zamanında ayarlamayı amaçlamaktadır. Bağlam, son kullanıcı, programlama, birincil özellikler (ör. kimlik, yer ve zaman) ve fiziksel koşullar gibi yazılım sistemi tarafından gözlemlenen herhangi bir şey olarak tanımlanır. Bu nedenle BFYUS mimarisi, geniş bir veri yelpazesini izleyerek farklı amaçlar için çeşitli seviyelerde uygulanabilir. Bununla birlikte, şu anda bu sistemlerin uyguladığı adaptasyonun seviyesini ve kapsamını gösteren hiçbir kavramsal çerçeve yoktur. Bu çalışmada, öncelikle BFYUS'ın ana boyutlarını daha iyi anlamak için ilgili literatür incelenmiştir. Daha sonra, belirli bir BFYUS tarafından gerçekleştirilen adaptasyonun seviyesine ve kapsamına daha iyi hitap edebilmek için kavramsal bir çerçeve önerilmektedir. Önerilen çerçeve üç boyuta sahiptir: adaptasyon bağlamının tanımı, uyarlanması planlanan olayın tanımı ve nihayetinde adaptasyonun nasıl gerçekleştirileceğini gösteren plan. Ek olarak, önerilen kavramsal çerçeve aracılığıyla endo-nöroşirurji eğitim programları için bir durum çalışması yürütülmüştür. Sonuçlar, cerrahların göz hareket olaylarını izleyerek, yetenek seviyelerinin yüksek hassasiyetle (%91.3) tahmin edilebileceğini göstermiştir. Buna göre, bu özel durum için, cerrahların göz hareketi olaylarıyla, içeriğin cerrahların davranışlarına göre uyarlanabileceği görülmüştür. Örneğin, beceri düzeylerini düzenli olarak ölçerek ve öğrencilerin göz hareket olaylarıyla her bir senaryonun zorluk seviyelerini değerlendirerek, müfredattaki bilgisayar tabanlı simülasyon senaryolarının düzeni, farklı el koşullarındaki kullanıcı beceri seviyelerine ve davranışlarına göre uyarlanabilir. Bu, her stajyer için beceri ve bilgiye dinamik olarak adapte edilmiş özel bir müfredat oluşturulmasına yardımcı olacaktır. Bu çalışmanın iki ana katkısı vardır. İlk olarak, BFYUS'ın kapsam ve seviyesini değerlendirmek için kullanılabilecek bir kavramsal model önermektedir. Bu bilgi araştırmacılara ve geliştiricilere BFYUS'ı daha iyi değerlendirip karşılaştırmalarına yardımcı olabilir. Bu tez çalışmasının ikinci katkısı önerilen modelin endo-nöroşirürji alanına uygulanmasıdır. Endo-nöroşirurji alanındaki eğitim programları çeşitli problemlere sahiptir. Bu programların asıl problemi, beceri temelli eğitim fırsatlarıdır. Eğitim ve beceri gelişiminin ameliyathanede sağlanması gerektiğinden dolayı, bu eğitim programlarının, hastaların bakış açısından etik hususlar, sınırlı zaman ve hasta güvenliği riski gibi pek çok dezavantajı vardır. Şu anda, cerrahi eğitim programları için pek fazla alternatif eğitim olanağı bulunmamaktadır. Bu programlarda beceri geliştirme çok kritik olduğu için, bireysel beceri temelli eğitim olanakları gerekmektedir. Cerrahi eğitim programlarını desteklemek için bilgisayar tabanlı simülasyonlara örnekler olsa bile, müfredata entegre modeller sınırlıdır. Ek olarak, özellikle endo-nöroşirurji eğitim programlarında cerrahi eğitim için BFYUS'ın herhangi bir öğretim modeli yoktur. Doğası gereği, BFYUS yaklaşımının endo-nöroşirurji eğitim programlarına çeşitli avantajlar sağlayabileceğine inanıyoruz. Bununla birlikte, endo-nöroşirurji eğitim programları için BFYUS oluşturma süreci çok karmaşıktır, bu tez çalışmasında bir BFYUS kavramsal modeli önerilmektedir. Bu tez çalışmasının bulguları, endo-nöroşirurji eğitim programları için daha iyi BFYUS oluşturmak üzere gelecekteki çalışmalara yardımcı olmak ve bu sistemleri mevcut eğitim programlarına daha iyi entegre etmek amacıyla hazırlanmıştır.
  • Doctoral Thesis
    Bbo-de Algoritması Kullanarak Akıllı Şehirlerde Wsn Dağıtım Optimizasyonu
    (2023) Abdulwahıd, Huda M.khaled; Mıshra, Alok
    Kablosuz Sensör Ağları (WSN'ler), akıllı şehir altyapısının dağıtımında kritik bir rol oynar ve kentsel ortamların etkin izlenmesi ve yönetimi sağlar. WSN'lerin akıllı şehirlerdeki dağıtımını optimize etmek, karmaşık ve dinamik doğası nedeniyle zorlu bir görevdir. Bu tez, Biyoğeografi Tabanlı Optimizasyon ve Diferansiyel Evrim (BBO-DE) algoritmalarının birleşimiyle WSN dağıtımına yönelik yeni bir yaklaşım sunmaktadır. Bu araştırmanın amacı, BBO-DE algoritmasının akıllı şehir senaryolarında optimal WSN dağıtımını gerçekleştirmedeki etkinliğini araştırmaktır. Algoritma, biyoğeografi prensiplerinden ilham alan biyoğeografi tabanlı optimizasyon tekniğini ve diferansiyel evrimin güçlü arama yeteneklerini bir araya getirir. Sensör düğümü yerleşimi için kapsama, ağ bağlantısı, dağıtılan sensör sayısı ve algılama örtüşmesi gibi faktörleri dikkate alarak keşfi ve kullanımı dengeleyerek neredeyse optimal çözümler bulur. BBO-DE algoritmasının performansını değerlendirmek için bir dizi deney yapıldı. Temel BBO ve genetik algoritma gibi diğer bilinen optimizasyon teknikleriyle karşılaştırmalı bir analiz gerçekleştirildi. Sonuçlar, BBO-DE algoritmasının diğer optimizasyon yöntemlerine göre tüm faktörlerde daha iyi performans sergilediğini göstermektedir. Bu araştırma, BBO-DE algoritmasını tanıtarak ve değerlendirerek akıllı şehirlerde WSN dağıtımı alanına katkıda bulunur. Bulgular, algoritmanın 3D uzayda optimal WSN dağıtımını gerçekleştirmedeki etkinliğini vurgulayarak akıllı şehir uygulamalarında geliştirilmiş algılama yetenekleri ve kaynak kullanımına yol açar.
  • Doctoral Thesis
    Küçük ve Orta İşletmelerde Çevik Yöntemlerin Uyarlanmasındaki Faktörler
    (2018) Abdalhamıd, Samıa; Mıshra, Alok; Mıshra, Deeptı
    Son zamanlarda çevik yöntemlerin yazılım mühendisliği endüstrisinde giderek daha popüler olmasına rağmen yazılım geliştiren kurumların çevik yöntemleri benimsemelerinin kolaylığı veya zorluğu bazı faktörlere bağlıdır. Çevik yöntemlerin benimsenme sürecini başarılı hale getirmek ve başarısızlık korkusu olmadan benimsenmelerini sağlamak için kurumlara yardımcı olmak üzere, bazı faktörler bulunmaktadır. Küçük ve orta ölçekli firmaların çevik yöntemleri benimsemesini araştıran yeterli sayıda çalışma bulunmamaktadır. Bu sebeple, biz küçük ve orta ölçekli firmaların çevik yöntemleri benimsemesini etkileyen faktörleri başarı ve başarısızlık faktörleri için prensipleri sağlamak üzere araştırdık.Bu araştırmada, küçük ve orta ölçekli yazılım firmalarında çevik yöntemlerin kullanımı araştırıldı. Titiz bir literatür araştırması sonucunda birçok model ve hipotez geliştirildi ve kapsamlı bir anket ile 7 ülkedeki 52 yazılım kurumundan toplanan verilerle değerlendirildi. Sonuç olarak önemli özelliklere öncelik vermek, sık yazılım teslimatı yapmak ve araç kullanımı gibi bazı önemli başarı faktörleri belirlendi. Başarısızlığa yol açacak en önemli başarısızlık faktörü olarak kurumun çok büyük olması belirlendi.
  • Doctoral Thesis
    Mikroservislerin Optimal Boyutunu Hesaplama
    (2020) Vural, Hülya; Koyuncu, Murat
    Günümüzde bulut bilişim giderek standart ortam olmaya başlamıştır. Yekpare yazılım yapıları artık bulut isterlerine cevap verememektedir. Sonuç olarak, bağlığı az ve çevikliği yüksek yazılım geliştirmeye olanak sağlayan Mikroservis Mimari öne çıkmıştır. Mikroservis Mimari geleneksel servis mimarilerine göre daha küçük servislerin kullanımını önerir. Mikroservis Mimarinin tanımlandığı günden bugüne servislerin olması gereken boyut tartışması devam etmektedir. Bu tezde hangi ölçütlerin en elverişli servis büyüklüğünü bulmada yardımcı olduğu araştılmıştır. Bu tez kapsamında Alan Güdümlü Tasarım kullanmış iki örnek belirlenerek her bir örneğin daha küçük servisli ve daha büyük servisli opsiyonları üretilmiştir. Sonuçta büyük servisli opsiyon, orijinal opsiyon ve küçük servisli opsiyonlar karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmada götürgen bağlılık, getirgen bağlılık, kararsızlık, ilişkisel tutarlılık ve COSMIC fonksiyon noktaları ölçümlenmiştir. Sonuçlar götürgen bağlılık, getirgen bağlılık ve ilişkisel tutarlılık ölçümlemenin etken boyutu bulmaya daha uygun olduğunu göstermiştir. Sonuç değerlere bakarak Bölge Tabanlı Tasarımın etken boyuta ulaştırdığı gözlemlenmiştir.
  • Doctoral Thesis
    Cerrahi Asistanların Beceri Düzeylerinin Anlaşılması Amacıyla Bilgisayar Tabanlı Simülasyon Eğitim Ortamlarının Oluşturduğu El Hareketleri Verisine Makine Öğrenme Yöntemlerinin Uygulanması
    (2023) Tonbul, Gökçen; Çağıltay, Nergiz; Topallı, Damla
    Tıp disiplinleri, yeni teknolojilerin gelişimine paralel olarak kendi mevcut karmaşık yapısı içinde büyük zorluklar yaşamaktadır. Klasik yaklaşımlar, adaptasyon sürecine girerek modern çözümlere evrilmekte hatta bazıları tamamen geçerliliğini yitirmektedir. Sıradan bir açık ameliyatın doğal olarak ortaya çıkan komplikasyonları, minimal invaziv ameliyatların gelişmesine yol açmıştır. Minimal invaziv cerrahi ile istenen vücut bölgesine ulaşmak için gerekli aletler yardımıyla, küçük kesiler açılarak vücuttaki boşluklar kullanılır veya yenisi oluşturulur. Böylece daha az kesi ve doku hasarı sayesinde hastanın da daha hızlı ve rahat bir iyileşme süreci geçirmesi amaçlanır. Bununla birlikte, ilgili cerrahi işlemlerin eğitim programlarında hala çeşitli sorunlar bulunmaktadır. Örneğin, cerrahi beceri düzeylerinin tanımlanması ve objektif olarak ölçülmesi zorlu bir süreçtir. Bu bağlamda, öncelikle cerrahi beceri düzeyi sınıflandırma yaklaşımlarını daha iyi anlamak için sistematik bir derleme çalışması yapılmıştır. Daha sonra deneysel bir çalışmada sanal gerçeklik ortamları aracılığıyla elde edilen el hareket verileri kullanılarak orta ve acemi cerrahi becerilerin önceki sınıflandırma çabalarına göre daha yüksek doğrulukla sınıflandırılması amaçlanmaktadır. Sonuçlar, yeniden üretilebilir uyarlanmış bir çerçeveye dayalı olarak farklı veri mühendisliği teknikleri kullanılarak sınıflandırmanın daha iyi hale getirilmesinin mümkün olduğunu göstermektedir. Gelecekte bu araştırma çalışmasını, uygun bir araç seti, veri bilimi muhakemesinin üzerine inşa edilen yazılım mühendisliği çabaları ve muhtemel yenilikçi makine öğrenimi yaklaşımları ile herhangi bir sanal ortama uyarlamanın mümkün olduğuna inanılmaktadır.
  • Doctoral Thesis
    Yazılım Geliştirme Organizasyonlarında Devops Uyumluluğu Üzerine Bir İnceleme: Kalite, Verimlilik ve Güvenlik Perspektifi
    (2023) Otaıwı, Zıadoon Abdullah; Yazıcı, Ali; Yazıcı, Ali; Yazıcı, Ali; Mıshra, Alok; Software Engineering; Software Engineering
    Günümüzde birçok yazılım kuruluşu, yüksek kaliteli, güvenilir yazılımları hızla geliştirmek ve sunmak için birbiriyle rekabet etmekte. Son zamanlarda birçok yazılım firması, bir Geliştirme (Dev) ve Operasyon (Ops) metodolojisi olarak, DevOps'u tercih etmeye ve bu metodolojiyi sistem geliştirme yöntemi olarak projelerine uyarlamaya başlamışlardır. Bununla birlikte, güvenilir ve konuşlandırılabilir uygulamalar tasarlamak için yeni araçlar, teknolojiler, yöntemler, kültür ve deneyimli çalışma ekipleri gerektirdiğinden, yazılım endüstrisinin DevOps adaptasyonunda bir takım zorluklarla karşılaştığı bilnmektedir. DevOps'u çevreleyen mevcut akademik araştırmaların çoğu, bu yeni metodolojiye nasıl uyum sağlanacağına ve kuruluştaki performansın nasıl iyileştirileceğine ilişkin yanıtlar aramaktadır. Bunun içinde, hız, kalite ve üretkenlik konularına odaklanılması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu çalışma, kuruluşlarda DevOps metodolojisinin uygulanmasında kalite, üretkenlik ve güvenlik konularıyla ilgili araştırma boşluklarını doldurmak için ampirik bir çalışma yürütmeyi amaçlamaktadır. Bu nicel çalışma sonucunda, CALMS (Kültür, Otomasyon, Yalın, Ölçüm ve Paylaşım) çerçevesine göre DevOps benimsendiğinde yazılım kalitesinin, üretkenliğin ve güvenliğin arttığını gözlemlenmiştir. Ancak, toplanan nicel verilere göre, DevOps benimsendiğinde güvenlik üzerinde bazı zorluklar ve olumsuz etkilerin söz konusu olduğu da belirlenmiştir. Bu çalışmada ayrıca, kuruluşlarda DevOps'un adaptasyonunu kolaylaştırmak için en iyi uygulamaları ve önerileri kullanarak geliştirilen bir model önerisi yapılmıştır.
  • Doctoral Thesis
    Tek Yönlü Bağlara Sahip Kablosuz Algılayıcı Ağlarda Yaşam Ömrü Eniyilemesi için Tasarım Uzayının İncelenmesi
    (2012) Özyer, Sibel Tarıyan; Koyuncu, Murat; Tavlı, Bülent
    Kablosuz algılayıcı ağlarda, enerji verimliliği en önemli tasarım amaçlarından biridir. Maksimum enerji verimliliği ile en uzun yaşam süresini sağlayan ağ mimarisinin elde edilmesi, tasarım parametrelerinin ayrıntılı ve sağlam şekilde araştırılmasını gerektirir. Tek yönlü bağlar kablosuz iletişim ve ağlarda çok iyi bilinen bir olgudur. Ancak tek yönlü bağların etkileri kablosuz algılayıcı ağların tasarım ve analizinde yeterince incelenmemiştir. Tek yönlü kablosuz ağ bağlarında, önceki çalışmaların bir çoğu, tek yönlü bağların etkilerini hafifletmek için bazı sezgisel tekniklerin tasarım ve analiziyle sınırlı kalmıştır. Bu tez çalışması tek yönlü bağlara sahip kablosuz algılayıcı ağların yaşam ömrüne olan etkisini araştırmaktadır. Parametre değişikliklerinin sonuçları ve değişikliklerin eniyi yaşam ömrü üzerindeki rolü gözlemlenmiştir. Sonra, elde edilen sonuçlar sadece çift yönlü bağlara sahip algılayıcı ağlarla karşılaştırılmıştır. Ana analiz aracı olarak doğrusal programlama kullanılmıştır.