12 results
Search Results
Now showing 1 - 10 of 12
Master Thesis Rİck and Morty adlı animasyon çizgi filminin altyazı çevirisinde kültüre özel unsurların incelenmesi(2023) Kahvecier, Ferhan; Sığırcı, İlhamiAltyapısındaki Kültür Öğelerinin Analizi, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2023. Bu çalışma, popüler animasyon çizgi film serisi ışığında, Kültüre Özgü Unsurların çevirisinde kullanılan yaklaşımlar ve teknikleri belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Rick and Morty çizgi film serisi, çalışma materyali olarak seçilmiştir. Günümüz eğitim araştırmalarıyla bağlantılı olan bu seride yapılmış çizgi filmlerin alt yazı metinlerindeki unsurlar ele alınmaya çalışılmıştır. İlk ve ikinci sezonu temel alınarak hazırlanmış olan bu çalışmada, Peter Newmark'ın Kültürel Öğelerin Sınıflandırılması, Altyazı Çeviri Tekniği ve Venuti'nin yabancılaştırma ve yerlileştirme modeli harmanlanmış olup bu tekniklerin çeviribilime olan katkısı incelenmiştir. Bu çalışmanın sonuçları, alt yazı çevirilerinin popüler çizgi filmler aracılığıyla çeviribilime ne gibi katkılar sağlayabileceğini ve görsel-işitsel materyallerle izleyici üzerinde ne gibi bir etki yaratabileceğini ortaya koymuştur. Anahtar Sözcükler: Alt yazı, alt yazı çevirisi, çizgi filmler, Newmark, VenutiMaster Thesis Ekonomik Terimlerin İngilizce'den Türkçe'ye ve Türkçe'den İngilizce'ye Çevrilmesinde Kabul Edilebilirlik ve Yeterlilik: Bir Vaka Çalışması(2020) Dinç, Mehmet Ali; Altay, AyferBu çalışmanın amacı kaynak dili Tükçe ve İngilizce olan ekonomi kurum ve kuruşlarının yayınladıkları dokümanlarda ekonomi terimlerinin İngilizce'den Tükçe'ye ve Türkçe'den İngilizce'ye çevrilmesinde Vinay-Darbelnet'in çeviri metotlarından en çok hangisinin kulllanıldığını tespit eden karşılaştırmalı bir analizdir. Kaynak dili Türkçe olan ekonomi alanında yayın yapan kurumlar ve kaynak dili İngilizce olan ve ekonomi alanında yayın yapan kurumlar olmak üzere toplam iki kısımdan oluşmaktadır. Bu çalışmanın en önemli saiki ekonomi kurumlarının veya ekonomi ile ilgili yayın yapan kurumların birbirlerinin yayınlarını daha iyi anlayacağı düşüncesi yer almaktadır. Çalışmanın kapsamı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Türkiye İstatistik Kurumu, Strateji Bütçe Başkanlığı, Uluslararası Para Fonu (International Monetary Fund), Dünya Bankası (World Bank) ve Avrupa Komisyonunun (European Union) 2010 yılından sonra yayınladıkları dokümanlarla sınırlıdır. Yukarıda belirtilen kurumların 2010 yılı sonrası yayınlarında yer alan sözcüklerin ve söz öbeklerinin çevirisi sözcüksel açıdan sınırlandırılmıştır. Analizin sonuçlarından elde edilen bilgiye dayanarak sözcüklerin ve söz öbeklerinin çevirilerinin Gideon Toury yaklaşımına göre yeterli mi yoksa kabul edilebilir mi olup olmadıkları analiz edilmiştir.Master Thesis Nadine Gordimer'ın 'none To Accompany Me' Adlı Eseri ve Türkçe Çevirisinin Postkolonyal Tema ve Dil Bağlamında Karşılaştırmalı Çalışması(2020) Yağız, Elif Ceylan; Aksoy, Nüzhet BerrinBu çalışmanın amacı Nadine Gordimer'ın Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldıktan sonra yazdığı ilk romanı olan Yanımda Kimse Yok adlı eserinin Türkçeye çevirisini, biçem ve tema çerçevesinde incelemektir. Çalışmada Nadine Gordimer'ın tercih edilme sebebi, V. S. Naipaul, Chinua Achebe, Salman Rushdie gibi sömürgecilik sonrası dönemi ele alan birçok önemli yazarın dışında, Güney Afrikalı kadın bir yazarı incelemektir. Sömürgecilik sonrası dönemini yansıtan None To Accompany Me ve kitabın Türkçe çevirisi Yanımda Kimse Yok arasında çeviri üzerine yapılan bu nitel karşılaştırmada, koloni sonrası döneme ait temaların, dil ve biçemin hedef kültür olan Türkçe'ye aktarımının, Paul Bandia'nın üç katmanlı yaklaşımı ile incelenmesi uygun görülmüştür. Sömürge sonrası dönem eserlerinin dil, biçem ve içerdiği temalardan kaynaklı farklılıklarından ötürü, çevirmenin kullandığı çeviri stratejisi Paul Bandia'nın üç katmanlı çeviri yaklaşımı çerçevesinde incelenmiştir. Bu yaklaşımın ilk basamağı Vinay and Darbalnet'in çeviri metodları, ikinci ve üçüncü basamağı ise Lawrence Venuti'nin yerlileştirme ve yabancılaştırma yaklaşımı açısından analiz edilmiştir. Genel olarak bu çalışmanın amacı, sömürgecilik sonrası metinlere özel olan biçem ve tema özelliklerinin hedef kültüre çeviribilim bağlamında aktarımını incelemektir.Master Thesis Sağlık Bakanlığı Metinlerinde Terminoloji Çevirisine Yönelik Betimsel Bir Çalışma(2021) Akkaya, Zeynep Sema Erduran; Hastürkoğlu, GökçenYeni Dünya düzeni, çok dillilik, küreselleşme ve teknolojik gelişmeler kurumları derinden etkilemektedir. Sürekli gelişim ve değişim ile karşı karşıya kalan kurumların yaşanan bu değişim ve gelişime aynı doğrultuda uyum göstereme çabası kendilerini doğru ifade edebilmeleri açısından oldukça önemlidir. Yaşanan bu gelişmeler sonucunda kurumların daha fazla kurumsallaşma eğiliminde olduğu ve kurumların kendilerini özgü kurumsal dil yapısı ve kurumsal çeviri stratejileri oluşturmaya başladığı gözlemlenmektedir. Kurumsal dil yapısı içerisinde kurumun kendine özgü terminoloji çalışmalarını oluşturması ise kurumsallaşmaya katkı sağlayan etmenlerin başında yer almaktadır. Kurumsal terminolojinin yaratılması paydaşlar tarafından kurumun kendini ifade etmesinde ortak bir dil yaratılmasını sağlamaktadır. Kurumsal dil çalışmalarının yeni yeni yaygınlık kazanmaya başladığı bu dönemde kurum tarafından oluşturulan terminoloji çalışmaları kurumun kendini bütün paydaşlarına doğru ifade edebilmesini, kurumsal dil yapısında standartlaşmış ve tutarlılık sağlanmış bir ortam yaratmaktadır. Bu tez çalışmasında, genel olarak ödünçleme ve birebir çeviri yönteminin kullanıldığı ve standartlaşmamış terimlerin var olduğu Sağlık Bakanlığı Stratejik Planı metinlerinde terim çevirilerinde kullanılan yöntemleri analiz ederek doğru ve standartlaşmış terminoloji ihtiyacına ilişkin farkındalık yaratmayı hedeflenmektedir. Vinay ve Darbelnet`in çeviri kuramları doğrultusunda terimler incelenmiştir. Bu amaçla Stratejik Plan içerisindeki terimler hem kaynak metininde hem de hedef metinde detaylı olarak araştırılmış, tespit edilen terimler İngilizce karşılıklarıyla kaydedilmiştir. İncelenen terimlerin hedef dildeki karşılıkları sözlüksel ve söz dizimsel düzeyde analiz edilmiştir. Son olarak Sağlık Bakanlığı kurumsal dil yapısı içerisinde terimlerin standart bir şekilde kullanılması için kapsamlı bir terimler sözcüğü ihtiyacı olduğunu, gelecekte çeviri ve terminoloji çalışmalarına ışık tutması amacıyla terimler sözlüğünün oluşturulmasının kurumsal çeviri açısından önemli bir fonksiyon oluşturacağı vurgulanmıştır.Master Thesis Görsel İşitsel Çeviride Çeviri Kaymaları: Animasyon Filmi Crood'lar Üzerine İngilizceden Türkçeye Betimleyici Çalışma(2022) Uygar, İbrahim Övünç; Aksoy, Nüzhet BerrinAnimasyon filmleri, sinema kadar köklü bir geçmişe sahip olduğu için kendimizi bildiğimizden beri hayatımızdadır. Görünüşe göre de yediden yetmişe geniş bir seyirci kitlesine hitap etmeye devam edecek olan animasyon filmleri; ahlaki değerleri, kişiselleştirmeleri, iyi ve kötü arasındaki keskin ayrımı, duygu seli, senaryoları değişse de çeviri kuramları çerçevesinde verileriyle incelenmeyi beklemektedir. Sinemanın kendisi gibi çeviri kaymaları da günümüze kadar varlığını sürdürmeyi başaran derin köklere sahip bir teoridir. Bu çalışmada, Netflix bünyesindeki animasyon filmi olan Crood'lar (2013), görsel işitsel çeviri türlerinin alt kategorileri olan alt yazı ve dublaj çevirileri ile birlikte rastgele seçilen 100 örnek üzerinden bu derin köklü çeviri kaymalarıyla harmanlanarak çeviri kuramları çerçevesinde incelenmiştir. Bu süreç boyunca dublaj ve alt yazı da Netflix'in küreselleşmesi çerçevesinde incelenmiş ve sürecin yararı için analiz edilmiştir. Görsel işitsel materyallerde ne tür kaymaların bulunduğu, hangisinin baskın olduğu, modlar arasında değişim olup olmadığı, hangi AVT alt kategorisinin daha eşdeğer olduğu ve standartların bu duruma etkisi araştırılmıştır. Bu araştırmada, çeviri çalışmaları Vinay & Darbelnet'in çeviri stratejileri bağlamında farklı bir AVT çerçevesinde yeniden diriltilmeye çalışılmıştır. AVT metinlerindeki dilbilimsel yapılar ve animasyon filmleri bu ölçüde göz ardı edilemez bir yapı taşıdır. Araştırmanın sonucunda dublaj çevirisinde 9 tür çeviri stratejisine rastlanırken bu sayı alt yazı çevirisinde 8 strateji olmuştur. Dublaj çevirisi için baskın strateji %46,23 oran ile dönüştürme olurken, alt yazı çevirisinde %37,11 oran ile birebir çeviri stratejisi olmuştur. Bu bağlamda, eş değerlik hususunda alt yazı çevirisinin daha kaynak metin odaklı olduğu, dublaj çevirisinin daha hedef metin odaklı olduğu tespit edilmiştir.Master Thesis Multidimensional quality metrics ışığında farklı metin türlerinin çevirisi arasında Google Translate'in perfromansı üzerine karşılaştırmalı bir çalışma(2022) Gözen, Gülnaz; Aksoy, Nüzhet BerrinBilgisayar bilimleri, hesaplamalı dilbilim ve terminoloji çalışmaları gibi diğer alanlardaki hızlı ilerlemeyle birlikte çeviri teknolojisi, çeviri pratiğinde yeni bir aşamaya girmiş ve çeviribilim alanında önemli bir konum kazanmıştır. Makine çevirisi, çeviri şirketleri, uluslararası şirketler, profesyonel çevirmenler ve diğer kullanıcılar tarafından kullanılır. Google translate, dünyada yaygın olarak kullanılan ve teknik metinlerin çevirisinde iyi sonuçlar veren bilgisayar çevirilerinden biridir. Bu çalışma karşılaştırmalı, betimsel ve aynı zamanda 2018 yılında, Betül KOÇER tarafından yapılmış olan İnşaat Alanındaki İngilizceden Türkçeye Çevrilmiş TSE Standartlarının Çeviri Kalitesinin Değerlendirilmesi: Skopos Kuramı Işığı Altında Komisyonun Etkisinin İncelenmesi başlıklı tezinin bir replika çalışmasıdır. Bu tez, Multidimensional Quality Metrics (MQM) ışığında Türkçeden İngilizceye çevrilmiş teknik metinlerle edebi metinlerin çevirisi arasındaki Google çeviri performansını karşılaştırmayı hedeflemektedir. Bu amaçla teknik metinlerin çevirilerinin değerlendirilmesi için fen, sosyal bilimler, ekonomi ve mühendislik alanlarından dört örnek, edebi metinlerin değerlendirilmesi için ise rastgele bir şiir ve öykü seçilmiştir. Bu örnekler çeviri kalitesi değerlendirmesinin bir çerçevesi olan Multidimensional Quality Metrics'e göre incelenmiştir. Tespit edilen çeviri hataları MQM tarafından sunulan karar ağacına göre kategorilere ayrılmış ve ağırlıkları önem derecelerine göre belirlenmiştir. Daha sonra her örneğin çeviri kalite puanı MQM formülüne göre yüzde olarak hesaplanmıştır. Elde edilen puanlar sırasıyla mühendislik örnekleminde %92, sosyal bilimler örnekleminde %95, fen örnekleminde %92, ekonomi örnekleminde %94, öykü örnekleminde %75 ve şiir örnekleminde %7'dir. Sonuç olarak çeviri kalite puanları, Google çevirinin teknik metinlerin çevirisinde ve bir bakıma öykü çevirisinde iyi bir performans sergilediğini ancak şiir çevirisinde başarısız olduğunu göstermektedir. Anahtar Sözcükler: Bilgisayar Çevirisi, Google Nöral Bilgisayar Çevirisi, Makine Çevirisi Sonrası Düzeltme, Multidimensional Quality Metrics, Hata AnaliziMaster Thesis Jack Kerouac'ın Yolda Adlı Eserinin Türkçe Çevirilerinde Sansür Üzerine Betimsel ve Karşılaştırmalı Çalışma(2020) Gökayaz, Başak Pırıl; Hastürkoğlu, GökçenBu tezin amacı, Jack Kerouac'ın Yolda (1951) adlı eserinin Türkçe çevirilerinde sansürlü bölümleri ortaya çıkarmaktır. Bu tezde, normlar, değerler, ideolojiler ve güç ilişkileri gibi sosyokültürel yapıların yanı sıra yayımcılar, çevirmenler, editörler ve hedef okuyucu kitlesi gibi aktörleri göz önünde bulundurarak Betimleyici-Açıklayıcı Çeviri Çalışmalarından, Toury'nin Norm Teorisi'nden ve Andre Lefevere'in 'Yeniden Yazma' teorisinden yararlanılmıştır. Bu tezin vaka çalışması olarak Jack Kerouac'ın Yolda eseri seçilmiştir çünkü eser hem Amerika'da hem Türkiye'de hedef okuyuculara uygun hale getirmek için sansürlenmiştir. Yolda'nın orijinalinden ve iki farklı Türkçe çevirisinden rasgele seçilen elli örnek analiz edilmiştir. Kelimelerin, cümlelerin ve paragrafların sansür analizi, çıkarma, ekleme, silme ve yeniden yazma olmak üzere dört kategori altında yapılmıştır. Sonuçlar, 1993 yılında çevrilen eserin 2019 çevirisine oranla çok daha fazla sansürlendiğini gösteriyor. Yolda eserinde, incelenen bölümlerde sansür stratejisi olarak silmenin diğer üç stratejiye oranla çok daha fazla uygulandığı ortaya çıkıyor. Çeviri sürecinde aktörlerin bakış açılarının ve normlar, değerler ve ideolojiler gibi sosyokültürel yapıların hem kaynak hem de hedef dilde yapılan sansürlerde büyük etkisi olduğu gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Çeviri Stratejileri, Sansür, Jack Kerouac, Yolda, Amerikan EdebiyatıMaster Thesis İngilizce Film Başlıklarının Türkçe Çevirilerinde Yerlileştirme ve Yabancılaştırma Stratejileri(2022) Atakişi, Şule; Erton, Halil İsmailFilm isimleri izleyicinin dikkatini çeken ilk nokta olması açısından oldukça önemlidir. İzleyiciye kaynak filmin konusu ve içeriği hakkında bir ipucu verirler. Ayrıca film adları kendi tarihlerini, kültürlerini ve o kültürün unsurlarını içerir. Çevirmenler, kaynak film başlığının anlamını ve içeriğini korumak için birçok farklı strateji kullanır. Ancak çevirmenler, film isimlerinin çeviri sürecinde kültürel değişkenler nedeniyle birçok zorlukla karşılaşmaktadır. Bu çalışma, İngilizce film isimlerinin Türkçe çevirisinde Venuti'nin 'yerlileştirme' (''domestication'') ve 'yabancılaştırma' (''foreignization'') çeviri yöntemlerinin kullanımını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla film başlıkları Vinay ve Darbelnet'in 'uyarlama', 'ödünçleme', 'birebir çeviri', 'kipleme', 'aktarma', 'ödünç alma' ve 'eşdeğerlik' yöntemlerini içeren yedi(7) çeviri stratejisine göre analiz edilmiştir. İncelenecek film başlıkları NETFLIX'ten seçilmiştir. Bu çalışma için seçilen film isimleri güncel olması amacıyla 2020-2022 yıllarından seçilmiştir. Seçilen film başlıklarının çevirileri kullanılan çeviri stratejileri kapsamında analiz edilmiş ve bu analizin sonuçları tablolarla detaylı olarak açıklanmıştır. Analiz sonuçları, çevirmenlerin ticari ve reklam kaygıları nedeniyle film başlıklarının çevirisinde yerlileştirme yaklaşımına ulaşmak için çoğunlukla uyarlama stratejisini kullandıklarını ortaya koymuştur.Master Thesis Can Yücel ve Özdemir Nutku'nun Bir Yaz Gecesi Rüyası Çevirilerindeki Sosyokültürel Elementlerin Yerelleştirmeye Dayalı Karşılaştırmalı Analizi(2022) Yeşil, Seda; Hastürkoğlu, GökçenTarih boyunca dünyanın farklı yerlerindeki toplumlar kendilerini ifade edebilmek için sanatı farklı şekillerde icra etmişlerdir. Bu sanat dallarından göreceli olarak en önemlisi tiyatro eserleri yüzyıllar boyunca hemen hemen tüm toplumlarda kendini göstermiştir. Tiyatro oyunları sayesinde kültürler arasındaki ilişki ve paylaşım artmıştır. Bu durum, kültürel ve dilsel farklılıkları hesaba katarak kültürlerarası drama çevirisi analizi ihtiyacını yaratmıştır. Her toplumun kendine özgü farklı değer yargıları, algıları ve söylem şekilleri vardır. Bunlara ek olarak, İngilizce ve Türkçe arasındaki dilbilimsel, sosyal, kültürel ve kavramsal farklılıklar da çeviri sürecine dâhil olmakta ve çevirmenlere zorluk oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, İngilizce'den Türkçe'ye yapılan drama çevirilerinde yaygın olarak benimsenen metot ve yaklaşımları ortaya çıkarmaktır. Bu çalışma ayrıca diller arası drama çevirisinde yer alan kültürel ve dilsel öğeleri ve de çevirmenlerin sıklıkla başvurduğu strateji ve metotları, çeviri sürecinde çevirmenleri kullanmaya yönelten etkenleri göz önünde tutarak, Lawrence Venuti'nin çeviri metotları çerçevesinde araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışmada William Shakespeare'in en ünlü eserlerinden olan Bir Yaz Gecesi Rüyası oyunun Can Yücel ve Özdemir Nutku Türkçe çevirilerini Lawrence Venuti'nin yerelleştirme ve yabancılaştırma çeviri stratejileriyle ve sosyokültürel elementlerin Türkçe'de ifade edilme şekilleri yerelleştirme ve yabancılaştırma yaklaşımları dikkate alınarak karşılaştırmalı bir şekilde incelenmiştir. Tüm bu özellikler merkeze alınarak, bu çalışmada İngilizce'den Türkçe'ye kültürler arası drama çevirisi için analitik bir bakış açısı kazandırmaya çalışılmıştır.Master Thesis Halil Cibran'ın Ermiş Adlı Eserinde Metaforların Arapçaya Çevirisi(2022) Alabdalı, Aeshah Nabeel Abdulkareem; Suçin, Mehmet HakkıMetafor, dilimizin önemli bir parçasıdır ve çeviri sürecinde mutlaka ele alınması gereken bir sorundur. Teorik ve pratik olarak çevirideki en zor problemlerden biridir. Eş anlamlılık ve çok anlamlılık kaynağı olmasının yanı sıra duygusal bir çağrışımı da vardır. Birçok metafor bir dilden diğerine çevrilemez veya bunun tam tersi de doğrudur. Bu çalışma, metaforların Arapçaya çevirisine odaklanmıştır. Bu çalışma için Lübnan asıllı Amerikalı şair ve yazar Halil Cibran'ın bir eseri olan 'Ermiş' seçilmiştir. Bu kitap dört çevirmen tarafından Arapçaya çevrilmiştir: Anthony Bashir (1926), Mikhail Naimy (1956), Tharwat Okasha (1966) ve Sargon Boulus (2008). Çalışma, dört çevirmenin Newmark'ın metafor çeviri prosedürlerini kullanarak çoğunlukla gerçek ve eksiltili çeviri tekniklerini kullandığını tespit etmiştir. Çevirmenler çoğu durumda, metnin hem dilsel hem de sosyal özelliklerini korumayı başarmışlardır. Ayrıca çalışma, Tharwat Okasha'nın Arapçaya çevirisinin, işlevi olmayan eklemelerin olmamasının yanı sıra deyimlerin derinliği ve iyi kelime seçimi nedeniyle orijinal metne en yakın olanlardan biri olduğunu ortaya koymaktadır. Buna ilaveten çalışmada, metaforları İngilizceden Arapçaya çevirirken çevirmenin kültürel, sosyal ve politik kavrayışa sahip olması gerektiği ortaya çıkmıştır.