90 results
Search Results
Now showing 1 - 10 of 90
Master Thesis Dijital Işık İşleme Tabanlı Stereolitografi 3b Yazıcı Tasarlama ve Geliştirme(2020) Sahıb, Mohammed; Tirkeş, Güzin; Akar, SametDijital Işık İşleme tabanlı 3B yazıcı, Eklemeli İmalat (AM) teknolojisini kullanarak doğrudan CAD modelinden bir 3B model üretmek için Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD) kullanan bir cihazdır. 3B baskı teknolojilerinin materyal , numuneyi oluşturma yöntemleri, hız ve doğruluk gibi birçok farklı yöntemi bulunmaktadır. Doğru üretim şeklini seçmek, malzeme ve kalitenin gereken seviyeye ulaşması, seçilen teknolojiye bağlıdır. DLP teknolojisi basit yapısıyla tanınır, ancak dikkate değer bir kalite ve esneklik yelpazesi sunar. Tasarlanan 3B yazıcının yeteneğini ispatlamak için farklı CAD tasarımları ile üç tip deney yapılmıştır. Bu deneyler yüzey kalitesi, küçük detaylar ve doğru ölçümler açısından başarıyla uygulanmıştır. Ayrıca, istenen çıktı sonuçlarını doğrulamak için iki farklı test yapılmıştır.Master Thesis Optimize edilmiş makine öğrenim tekniklerine dayalı yazılım kusurlarını öngörmek için yeni bir yöntem(2022) Hassen, Shaho Ismael; Yazıcı, Ali; Mıshra, AlokBu tezde, tüm gerçekleri motivasyon olarak kabul ederek yazılım kusur tahmini için yeni ve sağlam bir buluşsal güdümlü nöro-bilgisayar modeli geliştirilmiştir. Diğer klasik makine öğrenimi modellerinden farklı olarak, nöro-bilgisayar, özellikle Levenberg Marquardt Sinir Ağı (LM-YSA), doğrusal olmayan özellik öğrenimi ve dolayısıyla hatalı veriler için hayati önem taşıyabilecek uyarlamalı öğrenme açısından daha sağlam olarak kabul edilimektedir. Ancak, diğer makine öğrenimi modellerinde olduğu gibi, 17 giriş özelliği olanlarda da aşırı yüksek ağırlık tahmini nedeniyle yerel minimum ve yakınsama olasılığından kaçınılamamıştır. Bu gerçeği göz önünde bulundurarak, bu araştırma, öğrenme sırasında uyarlanabilir ağırlık tahmini ve güncelleme için YSA'ya yardımcı olamak amacıyla buluşsal model denilen yeni bir geliştirilmiş genetik algoritm sunark katkıda bulunmuştur. Burada buluşsal modelin temel amacı, LM-YSA'nın herhangi bir yerel minimum ve yakınsama sorunu yaşamadan üstün ağırlık tahmini, güncelleme ve dolayısıyla öğrenme elde etmesine yardımcı olmaktır. Sonuç olarak , önerilen nöro-bilgisayar modelinin hedeflenen yazılım hatası veri kümeleri üzerinde klasik sinir ağından daha yüksek doğruluk elde etmesine yardımcı olmuştur. Sınıflandırıcı veya makine öğrenimi iyileştirmesine ek olarak, bu araştırmada, herhangi bir sınıf dengesizliği, aşırı uydurma ve yakınsama olasılığının hafifletilmesine yardımcı olan özellik mühendisliğine de odaklanılmıştır.Doctoral Thesis E-devlet Olgunluk Modeli için Özgün Bir Yaklaşım(2024) Okan, Aylin Akça; Turhan, Çiğdem; Yazıcı, AliBu tez, e-devlet olgunluğunun yeni geliştirilen bir model olan Bütünsel e-Devlet Olgunluk Modeli (Holistic e-Government Maturity Model - HeGMM) aracılığıyla değerlendirilmesine yönelik bir çerçeve sunmaktadır. Araştırma, mevcut e-devlet olgunluk modellerindeki önemli boşlukları, özellikle bunların esneklik eksikliğini, çok perspektifli ancak yetersiz yaklaşımları ve evrensel olarak uygulanabilir veya kolayca erişilemeyen göstergeleri ele almaktadır. Önerilen HeGMM, e-devlet girişimlerinin değerlendirilmesi için incelikli ve sağlam bir çerçeve sağlayarak teknolojik, sosyal, idari ve mali yönler de dahil olmak üzere birçok boyutu entegre etmektedir. ITU, Birleşmiş Milletler, OECD ve Dünya Bankası gibi uluslararası kurumların verilerinden yararlanan model, ülkelerdeki yerel ve merkezi yönetimlere uyarlanabilen kapsamlı ve objektif bir değerlendirme sağlamaktadır. Temel hedefler arasında, mevcut e-devlet modellerinin güçlü ve zayıf yönlerini belirlemek için sentezleme, güvenilir ve karşılaştırılabilir göstergeler geliştirme ve teknolojik ve yönetişim gelişmelerini içeren bir model formüle etmek yer almaktadır. Model, kapsamlı veri analizi ve endeksleri gibi yerleşik ölçütlerle karşılaştırma yoluyla doğrulanmaktadır. Araştırma, teknolojik yeniliklere ve gelişen yönetişim uygulamalarına ayak uydurmak için dinamik ve uyarlanabilir bir modelin öneminin altını çizmektedir. HeGMM böylelikle dijital çağda daha etkili, verimli ve kapsayıcı kamu hizmeti sunumuna katkıda bulunarak, e-devlet girişimlerini uygulamak veya geliştirmek isteyen hükümetler için bir referans noktası olmayı amaçlamaktadır.Master Thesis Kontrollü Çok Konulu Metin Üretimi için Yeni Bir Derin Öğrenme Yaklaşımı(2022) Çağlayan, Cansen; Karakaya, Kasım MuratOne of the most important tasks in the Controllable Text Generation (CTG) domain is to create topic-controlled texts. In this study, we propose and design three different approaches, and conduct extensive experiments on them to observe the performance of the controlled multi-topic reviews generated in Turkish. In the first approach, we generate controlled multi-topic text using a single-layer GPT language model by incorporating several control techniques. To control the language model, we first add topic information to the sequential input, as a second technique we add the automatically extracted keywords for each topic to the sequential input in addition to the first technique. The last technique that we propose is a novel sampling strategy. We propose to use a topic selection classifier that enables the next token selection according to the probability of the selected tokens being on the desired topic. Then, we apply these approaches to a more advanced language model, the multi-layer GPT, and interpret the results. In addition to these experiments, we compare three different deep learning text classification models in order to create a reliable multi-topic review classifier.Master Thesis Akıllı Telefon Kullanıcılarının Güvenlik Farkındalığı: Belirtimsel Bir Çalışma(2025) Moussa, Salah Abdarazak; Koyuncu, MuratBu tez, mobil cihazların günlük hayatta vazgeçilmez hale geldiği bir çağda akıllı telefon güvenliği farkındalığının kritik sorununu incelemektedir. Akıllı telefonlarda depolanan kapsamlı miktarda kişisel veriyle, bu cihazlar yalnızca kolaylık sağlayan araçlar değil, aynı zamanda siber saldırılar için potansiyel hedeflerdir. Her yerde bulunmaları, hassas uygulamalar ve bilgilerle birleştiğinde, onları bilgisayar korsanlığından fiziksel kayba kadar çeşitli tehditlere karşı savunmasız hale getirir. Sonuç olarak, akıllı telefonların güvenliğini sağlamak giderek daha hayati hale gelmiştir. Kullanıcılar, kimlik avı ve kötü amaçlı uygulamalar gibi dijital tehditler konusunda farkındalıklarını artırmalı ve güçlü kilit ekranı ayarları ve güvenli yedekleme rutinleri gibi önlemler benimsemelidir. Bu çalışma, akıllı telefon kullanıcılarının güvenlik farkındalık düzeylerini, yaygın riskleri anlamalarına, koruyucu önlemleri benimsemelerine ve siber saldırılara karşı algılanan duyarlılıklarına odaklanarak bir anket yöntemi aracılığıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çoğunlukla 18-30 yaş aralığındaki 145 katılımcıdan oluşan çeşitli bir örneklem, güvenlik davranışları hakkında içgörüler sağlamıştır. Bulgular, kullanıcıların cihazlarını kilitlemek gibi temel önlemleri sıklıkla kullanırken, düzenli veri yedeklemeleri, şifreleme ve kimlik avı girişimlerine karşı dikkatli olma gibi daha gelişmiş uygulamaların sıklıkla göz ardı edildiğini göstermektedir. Ayrıca, çalışma, çevrimiçi hesapları ve kişisel verileri korumak gibi yumuşak güvenlik önlemlerine kıyasla yetkisiz cihaz erişimini engelleme gibi fiziksel güvenliğe güçlü bir vurgu yapıldığını ortaya koymaktadır. Bu araştırma, akıllı telefon güvenliği uygulamalarındaki önemli boşluklara ışık tutmakta ve bu eksiklikleri gidermede kullanıcı eğitiminin önemini vurgulamaktadır. Eyleme dönüştürülebilir içgörüler ve pratik öneriler sunarak, çalışma daha geniş siber güvenlik alanına katkıda bulunmakta ve akıllı telefon güvenliğini artırmak için daha etkili farkındalık kampanyaları ve araçlarının geliştirilmesini desteklemektedir.Master Thesis Göz İzlemenin Program Anlaşılırlığında Kullanılması Üzerine Sistematik Bir Haritalama Çalışması(2021) Atıed, Shukrullah; Çağıltay, Nergiz; Topallı, DamlaGöz izleme teknolojisi, bir kişinin vizyonu hakkında fikir edinmek ve nereye baktıklarını belirlemek ve görsel davranışları hakkında veri toplamak için kullanılır. Araştırmacılar, göz izleme teknolojisini kullanarak Yazılım Mühendisliği'ndeki çeşitli görevleri analiz etmek ve anlamak için göz hareketi verileri toplamaktadır. Ancak, Yazılım Mühendisliği alanında göz izleme teknolojisinin kullanımını inceleyen ve bu açıdan genel bir tablo sunan çok sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Dolayısıyla, bu tez çalışmasında, bir Sistematik Haritalama çalışması yürüterek, tüm kanıtları bir araya getirmeyi ve özellikle programı anlaşılabilirliği için Yazılım Mühendisliği'nde göz izleme kullanımına genel bir bakış sunmayı amaçlıyoruz. İlgisiz çalışmaları dikkatlice gözden geçirdikten ve çıkardıktan sonra 121 ilgili makaleyi seçtik. Elde ettiğimiz sonuçlara göre, son yıllarda Yazılım Mühendisliği'nde göz takibi üzerine yapılan çalışmaların arttığını ve farklı aktiviteler üzerinde çalışıldığını görülmektedir. Ayrıca, programı anlaşılabilirliği üzerine farklı faktörlerin etkisi olduğu görülmüştür. Bu faktörler kod öğeleri ve varlıkları, araçlar, geliştiricinin geçmişi ve göz hareketi ve okuma davranışları olarak belirtilmiştir. Bu bulguların, geliştiricilerin program anlaşılabilirliği üzerine etkin faktörleri benimsemelerine yardımcı olarak gelişimlerine katkı sağlaması beklenmektedir.Doctoral Thesis Bbo-de Algoritması Kullanarak Akıllı Şehirlerde Wsn Dağıtım Optimizasyonu(2023) Abdulwahıd, Huda M.khaled; Mıshra, AlokKablosuz Sensör Ağları (WSN'ler), akıllı şehir altyapısının dağıtımında kritik bir rol oynar ve kentsel ortamların etkin izlenmesi ve yönetimi sağlar. WSN'lerin akıllı şehirlerdeki dağıtımını optimize etmek, karmaşık ve dinamik doğası nedeniyle zorlu bir görevdir. Bu tez, Biyoğeografi Tabanlı Optimizasyon ve Diferansiyel Evrim (BBO-DE) algoritmalarının birleşimiyle WSN dağıtımına yönelik yeni bir yaklaşım sunmaktadır. Bu araştırmanın amacı, BBO-DE algoritmasının akıllı şehir senaryolarında optimal WSN dağıtımını gerçekleştirmedeki etkinliğini araştırmaktır. Algoritma, biyoğeografi prensiplerinden ilham alan biyoğeografi tabanlı optimizasyon tekniğini ve diferansiyel evrimin güçlü arama yeteneklerini bir araya getirir. Sensör düğümü yerleşimi için kapsama, ağ bağlantısı, dağıtılan sensör sayısı ve algılama örtüşmesi gibi faktörleri dikkate alarak keşfi ve kullanımı dengeleyerek neredeyse optimal çözümler bulur. BBO-DE algoritmasının performansını değerlendirmek için bir dizi deney yapıldı. Temel BBO ve genetik algoritma gibi diğer bilinen optimizasyon teknikleriyle karşılaştırmalı bir analiz gerçekleştirildi. Sonuçlar, BBO-DE algoritmasının diğer optimizasyon yöntemlerine göre tüm faktörlerde daha iyi performans sergilediğini göstermektedir. Bu araştırma, BBO-DE algoritmasını tanıtarak ve değerlendirerek akıllı şehirlerde WSN dağıtımı alanına katkıda bulunur. Bulgular, algoritmanın 3D uzayda optimal WSN dağıtımını gerçekleştirmedeki etkinliğini vurgulayarak akıllı şehir uygulamalarında geliştirilmiş algılama yetenekleri ve kaynak kullanımına yol açar.Master Thesis Irak Yükseköğretim Kurumlarında Üniversite Öğrencileri Arasında Bulut Bilişimin Kullanılmasını Etkileyen Faktörler(2020) Fadhıl, Estabraq Abbas; Toker, SacipBulut bilişim, iş, eğitim, sağlık ve devlet kurumları gibi birçok alanı yeniden şekillendiren devrim niteliğinde bir teknolojidir. Bu teknoloji, kuruluşların performanslarını artırmak ve üretim, servis, ekipman ve uygulama maliyetlerini azaltmak için çok sayıda isteğe bağlı seçenek sunar. Bu nedenle, birçok akademisyen, özellikle gelişmiş ülkelerde, bu teknolojiyi etkileyen faktörler hakkında bulut bilişim konusunu araştırmaya başlamıştır. Ancak, araştırmalar, Irak gibi gelişmekte olan ülkelerde, henüz olgunlaşmamış bir aşamadadır. Ayrıca, mevcut sorunların birçoğu, özellikle yükseköğretim kurumlarında da tam olarak ortaya çıkarılmamıştır. Bilindiği gibi bulut bilişim sistemleri, üçüncü taraf sağlayıcıların hizmetlerine dayanmaktadır, bu nedenle, bulut hizmetlerine güven ve gizlilik endişeleri gibi olası tehditlerin algılanması, uygun bulutun verimli bir şekilde benimsenmesini sağlamak için kritik öneme sahiptir. Öte yandan, çoğu çalışma bulut sistemlerini sanallaştırma, ölçeklenebilirlik ve kararlılık gibi bulut tabanlı sistemlerin teknolojik boyutlarına bakmıştır. Yine de bulut bilişim için en büyük zorluk teknik engellerden daha çok bilişsel veya tutumsal olduğu iddia edilmektedir. Bahsedilen araştırma açığını kapatmak için, bu çalışma, Irak özelinde üniversite öğrencileri tarafından bulut teknolojilerinin kabulü üzerinde etkisi olan faktörleri araştırmıştır. Çalışma modelinin oluşturulması için bir kuramsal çerçeve olarak gemişletilmiş Teknoloji Kabul Modeli (TKM) kullanılmıştır. Önerilen genişletilmiş TKM'in bileşenlerine dayanarak araştırma soruları sorulmuştur. Bileşenler: Algılanan kullanışlılık, Algılanan kullanım kolaylığı, Buluta yönelik tutumlar, Davranışsal niyet, Algılanan riskler, Güven, Kaygı, Gerçek kullanım, Algılanan fayda, Algılanan genel endişe, Kullanım maliyeti, Erişim hızı, Sosyal etki, Kültür bağlamı ve Harici depolama aracı kullanımı olarak belirlenmiş ve araştırmanın değişkenleri olarak kullanılmıştır. Bu değişkenler, önceki çalışmalarda geliştirilmiş olan anketler ya da bunların maddeleri kullanılarak belirlenmiştir. Bu çalışmada tarama yöntemi anket ile uygulanmış ve alınan verilerin toplanması ve analizini içeren nicel analizler kullanılmıştır. Araştırma verisi Irak üniversiteleri sosyal medya gruplarında birkaç defa yayınlanmıştır. Alınan 601 yanıtın içerisinden 576 verinin analiz için uygun olduğu görülmüştür. Anket iki bölümden oluşmaktadır: ilk bölüm bulut bilişim kullanan katılımcılara detaylı sorular yöneltmiş, ikinci bölüm ise bulut bilişim kullanmayan katılımcılar için verilmiştir. Katılımcılar anketin başında bulut bilim kullanıp kullanmadıkları üzerine bir soru iletilmiştir. Bu soruya verdikleri cevap evet ise anketin ilk bölümüne hayır ise ikinci bölüme yönlendirilmişlerdir. Önerilen model, hiyerarşik çoklu doğrusal regresyon ve Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) birlikte kullanılarak incelenmiştir. Bu çalışmanın bulguları, tüm bu dokuz değişkenin, Algılanan kullanışlılık, Algılanan kullanım kolaylığı, Güven, Tutum, Davranışsal niyet, Algılanan erişim hızı, Algılanan kullanım maliyeti, Sosyal etki ve Algılanan faydaların önemli rol oynayan etmenler olduğunu göstermektedir. Öğrenciler temel müfredatlarının bir parçası olarak bulut bilişim dersini bulut bilişim benimsemeye motive edici etken olarak belirtmişlerdir. Bunun aksine, Kaygı, Algılanan risk, Algılanan genel endişe, Kültürel Bağlam ve Harici depolama birimi kullanımı gibi etmenler öğrencilerin bulut bilişimi benimseme niyeti üzerinde olumsuz bir etkisi olduğunu göstermiştr. Bu etmenlerin, öğrencilerin eğitimlerinin bir parçası olarak bulut bilişimi benimsemelerini önlemede önemli bir rol oynadığı kanıtlanmıştır. Sonuç olarak, bu çalışma öğrencilerin Irak üniversitelerinde bulut bilişim kullanma niyetinin daha iyi anlaşılmasını sağlamıştır. Bu, öğrencilerin bulut bilişim hizmetlerini kabul etme ve kullanma kararını etkileyen temel etmenler hakkında daha derin bir fikir vermiştir. Bunun yanı sıra, bu etmenleri içeren önerilen modelin, Irak bağlamında kullanıcı niyetlerinin gerçek bir yordayıcısı olduğu gösterilmiştir.Master Thesis Elektronik Tablo İşlevlerinin Otomatik Üretimi(2023) Tekin, Özge; Turhan, Çiğdem; Yazıcı, AliElektronik tablo kullanımının artışıyla birlikte, bu tablolardaki işlevlerin sayısında da önemli bir artış yaşandı. Artan işlev sayısı, uzman kullanıcıların bile işlev yazarken zorluklarla karşılaşmasına yol açmaktadır. İşlevleri araştırıp kullanmanın zaman alıcı bir süreç olması, düz metin bilgi istemlerinden otomatik olarak işlev üretebilen yazılımlara olan talebin artmasına neden olmuştur. Ancak bu alandaki araştırma çabalarının halen yetersiz olması önemli bir boşluğu işaret etmektedir. Bu çalışma, Türkçe metinlerden otomatik olarak işlevler üreten ve tüm süreci otomatikleştirmek için Microsoft Excel'e entegre edilebilen bir yazılım önererek araştırma açığını gidermeyi amaçlamaktadır. Çalışmaya, kullanıcıların kısa ve öz istemler kullanarak kolayca tanımlayabilecekleri 26 fonksiyon seçilerek dahil edilmiştir. Bu işlevleri eşlemek için, anahtar-değer çiftleri biçiminde bir sözlük oluşturuldu; burada işlevler anahtarları ve her işlevin benzersiz anahtar sözcükleri de değerleri oluşturmaktadır. Her bir fonksiyon analiz edilip yapısal benzerlikler sergileyen fonksiyonlar sistematik olarak kümelendi, böylece ortak algoritmalar geliştirildi. Bu algoritmalar, bilgi istem metinlerinden bağımsız değişkenleri ayıklayabilmek için düzenli ifadeler kullanır ve işlev yapısını tamamlar. Sistemin değerlendirilmesi için 150 adet metin bilgi istemi ve bunlara karşılık gelen fonksiyonların bulunduğu bir veri seti oluşturulmuştur. Sistem veritabanındaki tüm istemlerle çalıştırıldığında, %94 başarı oranı vermektedir.Master Thesis Yazılım Gereksinimlerinin Ontoloji Tabanlı Anlamsal Analizi(2023) Oğuz, Zeynep Yaren; Turhan, ÇiğdemGünümüzün hızla gelişen yazılım geliştirme ortamında, yüksek kaliteli yazılım ürünlerinin sunulması, büyük ölçüde etkin gereksinim analizine bağlıdır. Yazılım işlevsel gereksinimlerinin belirlenmesi, ve analiz edilmesi süreci, geliştirme aşamalarının paydaş beklentileri ile uyumlu olmasında çok önemli bir rol oynar. Bununla birlikte, modern yazılım sistemlerinin artan karmaşıklığı, gereksinim analizini çok daha zor ve karmaşık bir hale getirmiştir. Fonksiyonel gereksinimler son kullanıcıların geliştirilecek olan sistemden beklentileridir. Kullanıcı hikayeleri fonksiyonel gereksinimlerin, amacını, isterini ve kimin talepte bulunduğu bilgisini içeren doğal dil ile yazılmış açıklamasıdır. Bu ilişkisel cümleyi bir gereksinim olarak almak ve geliştirici için görevlere bölmek zorlayıcı bir süreç olabilir. Buna ek olarak gereksinimlerin önceliklendirilmesi ve bir öncelik sırasına konulması da verimli bir kaynak yönetimi için önemlidir. Gereksinim analizinin çok daha verimli bir şekilde yapılması için bir çok çalışma önerilmiştir. Fakat önerilen çalışmalar çoğunlukla İngilizce olan gereksinimlerin işlenmesi üzerinedir. Bu çalışmada Türkçe kullanıcı hikayelerinin, fonksiyonel gereksinim olarak ontoloji tabanlı bir sınıflandırılması sunulmuştur. Türkçe kullanıcı hikayeleri kelimeler arasındaki ilişkiler göz önüne alınarak kural-bazlı bir şekilde işlenmiştir ve gereksinimin amacı, istenen fonksiyon ve istemde bulunan aktör olmak üzere üç ana sınıfa ayrılmıştır. Buna ek olarak her bir gereksinim bir öncelik değeri alır. Veri kaynakları için bir semantik sorgulama dili olan SPARQL sorgusu kullanılarak bir öncelik sıralaması yapılmıştır ve temsili bir product backlog çıktı olarak sunulmuştur. Değerlendirmeler sonucunda, belirlenen şablonda yazılarak girdi olarak verilen kullanıcı hikayelerinin sınıflandırılması, ve öncelik bazlı iş listesine dahil edilmesi, kurulan gereksinim ontolojisinin başarı oranının hatırı sayılır bir düzeyde olduğunu göstermiştir. Bu sebeple, Türkçe kullanıcı hikayelerinin sözcük ve söz öbeklerinin kural-bazlı ayrıştırılmış ögelerinin ontoloji sınıflarının birer örneği olabileceği ve bu sınıflar arasındaki anlamsal ilişkinin, bir product backlog çıktısı oluşturabileceği sonucuna varılmıştır.