19 results
Search Results
Now showing 1 - 10 of 19
Master Thesis İngiliz ve Türk Hukuk Metinlerinin Çevirisindeki Eşdeğerlik Düzeyi(2017) Kaçan, Aylin; Akın, ÖzgeKüreselleşen dünyamızda, insanlar veya devletler arasında çeşitli amaçlar için kurulan uluslararası ilişkiler, hukuk kuralları çerçevesinde yürütülmektedir. Bu ilişkilerin kurulmasında, sağlamlığında ve devamlılığında hukuk çevirisinin önemi, elbette ki yadsınamaz; zira, her devletin kendine özgü hukuk kuralları vardır ve bu ilişkilerin kurulabilmesi için söz konusu hukuk kurallarının farklı dillere çevrilmesi bir zorunluluk haline gelmiştir. Ancak hukuk metinlerinin kültüre özgü hukuk terimlerini ve kavramlarını içermesi ve bunların erek dile doğru bir şekilde aktarılmasının zorluğu, hukuk çevirisinde eşdeğerlik sorununu gündeme getirmiştir. Bu nedenle, hukuk sistemlerindeki farklılıkların kaynağını bilmek, hukuk çevirisinin zorluklarını bilmek ve çeviri sürecinde uygun yöntem ve teknikleri kullanmak hukuk çevirilerinde eşdeğerliği sağlamada büyük önem taşır. Bu tezin hedefi İngiliz ve Türk hukuk metinlerinin çevirisinde eşdeğerlik seviyesini belirlemek ve eşdeğerliği olmayan hukuk terim ve kavramları için farklı çeviri yöntemlerini kullanarak eşdeğerliği sağlamaktır. Mevcut çalışma, Anglosakson hukuku ve Kara Avrupası hukuk sistemlerine dayanan İngiliz ve Türk hukuk sistemlerine ait hukuk metinlerinin çevirisinde hukuk sistemlerinin farklılıklarından dolayı ortaya çıkan sorunlar üzerinde yoğunlaşır. Söz konusu sorunlar en çok hukuk terimlerinin çevirisinde yaşandığı için, bu çalışma, bazı hukuk dalları çerçevesinde eşdeğerliğin olmadığı tespit edilen birtakım hukuk terimleri ve kavramları için çeşitli çeviri yöntemleriyle çözümler ortaya koyar. Bu çalışmada, işlevselciliği savunan çeviri kuramcılarının eşdeğerlikle ilgili görüşlerine yer verilmiştir. Bu nedenle, betimleyici yöntem bu çalışmanın yöntemi olmuştur. İngiliz ve Türk hukuk metinleri ve hukuk terminolojileri karşılaştırmalı olarak incelendiği için, karşılaştırmalı yöntem de bu çalışmada kullanılan bir yöntem olmuştur. Bu çalışma neticesinde, erek dilde eşdeğerliği olmayan bazı hukuk terimlerinin çeşitli çeviri yöntemleriyle erek dile çevrilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Kelimesi kelimesine çevirinin yanı sıra, işlevsel eşdeğerliğini bulma, açımlama, ödünç alma, yeni sözcük türetme, çevirmen notu ve kaynak dildeki terimi erek metinde aynı hukuk ailesindeki diğer hukuk dillerinden eşdeğerlikleriyle kullanmak gibi bazı çeviri yöntemlerinin eşdeğerlik sıkıntısını çözmede faydalı olabileceği gözlemlenmiştir.Master Thesis Sinan Antoun'un Wahdahaa Sajarat Al-rummaan ve I'jaam Adlı Romanlarının İngilizce Çevirilerinde Kültüre Özgü Öğelerin Çeviride Görünürlüğü Ya Da Görünmezliği,(2022) Albayatı, Sara Abdul; Suçin, Mehmet HakkıKültüre özgü ögeler, karşılıklı kültürel ilişki nedeniyle kültüre özgü ögeler çevirisinin her zaman sorunlu olduğunu iddia eden birçok araştırmacının dikkatini çekmiştir. Kültüre özgü ögelerin çevirilmesi ve hedef okuyucu için uygun eşdeğeri bulunması çevirmenler için önemli bir zorluktur çünkü çeviri yalnızca iki dilin değil, iki farklı kültürün aktarımını da içerir. Bu çalışma, Antoon'ın kitaplarındaki kültürel unsurları çevirmek için çevirmenlerin metodolojilerini keşfetmeyi ve İngilizce çevirilerdeki kültüre özgü ögeleri analiz etmeyi amaçlamaktadır. Ayrıntılı bir biçimde tartışılan kültüre özgü ögelerin rastgele seçimine bağlı olarak, Sinan Antoon'un romanı The Corpse Washer ve I'jaam kendi kendine çevirnin doğru çeviriden farklı olup olmadığını görmek için Aixela modeli tarafından sunulan stratejilere dayalı olarak Arapça'dan İngilizce'ye çevirilmiştir. Venuti'nin modeli, hangi yöntemin (yabancılaştırmaya karşı yerelleştirme) daha yaygın olarak kullanıldığını ve toplanan bilgilere bağlı olarak çevirmenlerin her çeviride ne kadar görünür olduğunu belirlemek için kullanılır. Her iki romanda da yerelleştirme stratejileri, yabancılaştırma stratejilerinden daha sık kullanılmıştır. Ayrıca, çevirmenin kültüre özgü ögelerin yorumlanmasında farklı yerel stratejiler kullanma eğiliminde olduğunu ve en sık kullanılan stratejilerin imla uyarlaması ve mutlak evrenselleştirme olduğunu göstermektedir. Çevirmenler, çevirilerinde çoğunlukla görünmez olmayı başarmışlardır. Bu sonuçlar ışığında bazı çıkarımlar ve ileri çalışmalar için öneriler sunulmuştur.Master Thesis Çeviri Çalışmalarında Cinsiyetin Etkisi(2015) Hilmioğlu, Burak; Aksoy, N .berrinDilbilim ve cinsiyet çalışmalarının yollarının kesişmesi, ayrı cinsiyetlerdeki kişilerin dil kullanımındaki farklılıkları inceleyip bu kişilerin dil kullanımında cinsiyet odaklı etkilerin varolduğunu belirtmiştir. Çeviribilim birden çok bilim dalını ilgilendiren (çok disiplinli) bir bilim dalı haline geldiğinde ise, dilbilim ve cinsiyet çalışmaları alanındaki incelemeler çeviribilim ve cinsiyet çalışmaları arasında da merak konusu olup, bu farklılıkların çeviri çalışmalarında ortaya çıkıp çıkmayacağı incelenmeye başlanmıştır. Farklı cinsiyetlerdeki çevirmenler tarafından çevirilen çeşitli metinler olduğu için, bu araştırmadaki asıl soru farklı cinsiyetlerdeki çevirmenlerin yaptığı çeşitli metin çevirilerinin okuyucuya tarafsız şekilde çevrilmiş bir metin mi yoksa cinsiyetlerinin etkilerini taşıyan ve bundan dolayı okuyucunun öznel bir çerçeveden konuya bakmalarına sebep olan bir metin mi sunduklarıdır. Bu araştırmada, çeviri çalışmalarında cinsiyet kaynaklı farklılıkları bulmak amacıyla hem erkek hem de kadın çevirmenler tarafından çevrilmiş olan dört farklı kitap incelenmiştir. Yapılan incelemeler sonrasında, çeviri çalışmalarını sadece çevirmenin cinsiyeti değil ancak düşünce yapısı, dini inançlar, ekonomik farklılıklar gibi diğer harici etkenlerin de etkilediği sonucuna varılmıştır. Bu araştırmanın sonucunda, çevirmenin cinsiyetinin çevirilen metinlerde önemli bir etken olduğu konusunda kayda değer bir kanıt bulunamamıştır. Anahtar Kelimeler:Çeviribilim, Cinsiyet Çalışmaları, Çeviride Cinsiyetin Etkileri, Çeviriyi Etkileyen FaktörlerMaster Thesis J. D. Salinger'ın The Catcher in the Rye (Çavdar Tarlasında Çocuklar) eserinin Türkçe, Azerice ve Rusça tercümelerinin register çevirisi(2021) Rajabova, Ayla; Suçin, Mehmet HakkıÇalışma, J. D. Salinger'in Çavdar Tarlasında Çocuklar eserinin incelenmesi Register analizi ile uyumlu olup üç ayrı dilde olan farklılıkları ele almaktadır. İngilizcekaynak metin olan The Cathcer in the Rye, Tükçe Çavdar Tarlasında Çocuklar, Azerice Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan ve Rusça Над пропастью во ржи başlıklarıyla çevrilmiş roman, register çevirisi açısından tahlil edilmiştir. Register çevirisi alan, tenor ve biçim olmak üzere üç alt başlık altında Steiner'in register modeli çerçevesinde ele alınarak çevirmenlerin bu eseri çevirirken karşılaştığı zorluklar veya metne uyum sağlama becerileri analiz edilmiştir. Araştırma yöntemi olarak hem nicel hem de nitel araştırma teknikleri kullanılmış, nitel verilerden içerik analizi öngörülmüştür. Register çevirisi çalışamasında Stainer modeli örnek alınmış, ayrıca, bağlam, tür, edimbilim gibi dallarla ilişkisi ele alınmış ve sözdizim, dilbilgisi, morfolojik alanlarda da incelenmiştir. The Catcher in the Rye orijinal içerik referans alınarak diğer üç dil, Türkçe, Azerice ve Rusçada aynı kısımın örnekleri alınarak register başlıklarının alt başlıklarınca derinlemesine bakılmıştır. Örneklerle açıklanan bulgularda üç dilin de Register analiz teorisine uygunluğu ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Register, register çevirisi, J. D. Salinger, Çavdar Tarlasında Çocuklar, Steiner'ın register modeliMaster Thesis Bilimkurgu terminolojisi açısından Isaac Asimov'un İkinci Vakfı'nın çevirilerinin analizi(2019) Altıngöz, Burak; Soy, Özlem ŞahinBu tezin amacı Isaac Asimov'un 'Vakıf' serisinden 'İkinci Vakıf' kitabının iki ayrı çevirmenin Türkçe çevirileri temel alınarak, İngilizce'den Türkçe'ye olan bilimkurgu çevirilerinde, Türkiye'de bu türün yaygın olmaması, türün temel kriterlerinin doğru anlaşılamaması ve birçok ülkede olduğu gibi, bu kriterlere uyum sağlayacak yerleşik ve birleşik kültürün gelişme aşamasında olması nedeniyle, ortaya çıkan yereldeki teknik ve kültürünün eksiklerinin, genel olarak çevirilerde türün kendine has terimlerini ve ruhunu bozduğunu kanıtlamaktır. Tezin savının temeline dayanak olması açısından bilimkurgunun tarihsel yolculuğundan başlayarak, kültürel normlarla etkileşimi ve teknolojik gelişmelerle evrensellik düzeyinde geldiği noktada, çeviribilimin önemi anlatılmıştır. Bu çalışmayı bilimsel bir metodoloji çerçevesinde yapmak gerektiğinden çeviribilimin temel kuramlarından Itamar Even-Zohar'ın çoğuldizge kuramı, Gideon Toury'nin çeviri normları, Vinay & Darbelnet'in çeviri yöntemleri ve Raymond Van Den Broeck'in çeviri eleştirisi modeli İkinci Vakıf kitabının her iki çevirisinde çeviribilime uygunluğu açısından kriter olarak alınmışlardır.Master Thesis Oscar Wilde'ın Dorian Gray'in Portresi'ndeki Sansürün İlk ve En Son Çevirileri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Çalışma(2021) Başaran, Nilay; Erton, Halil İsmailSansür, dilin başlangıcından günümüze kadar farklı biçimlerde, yerlerde ve zamanlarda karşımıza çıkabilen bir olgudur. Özellikle de politik yönden sıklıkla kullanılan bu yöntem çevirilerde de çevirmen tercihi veya dönemin şartlarına göre şekillenebilen bir gereklilik olarak uygulanabilmektedir. Orijinal yani kaynak metne hem yayın öncesi hem de yayın sonrası tabii tutulan özellikle de homoseksüellikle bağlantılı olan sosyal, kültürel, dini yönlerden uygulanan sansürün etkileri, orijinal metnin 120 yıl sonraya dek yayınlanmasına değin bilinmiyordu. Geleneksel bakış açısının değişmesi, insanların cinsel kimlik ve sosyal sorumluluk alanlarınla yaptığı çalışmaların da katkılarıyla cinsel farkındalığın tüm dünyada büyük bir ölçüde oluşturulması, söz konusu roman Dorian Gray'in Portesi'nin, yazarın ilk duygularını, düşüncelerini ve mesajlarını olduğu gibi okuyuca aktarmak istemiş olduğu sansürsüz metnin yayınlanmasını sağladı. Bu tezde savunulan sav, ilk olarak 2014 yılında Ülker İnce tarafından çevrilen ilk sansürsüz çevirinin katkısıyla, Dorian Gray'in Portesi isimli romanın İngilizce (kaynak) metne doğrudan uygulanan sansürden kaynaklanan farklılıkların 1938'de Türkçe'ye ilk çevrilen sansürlü metne ve 2014'te çevrilen ilk sansürsüz metin çevirilerine olan etkisinin örneklerle analiz edilmesi ve tartışılmasıdır. Bu sansürlü ve sansürsüz metinlerin arasındaki farklar orijinal metne yapılan değişikliklerle paralel olarak incelenmiş, anlamsal ve bütünsel farklılıklar 120 yıl öncesinin ve günümüzün sosyokültürel öğeleri altında tartışılmıştır.Master Thesis Sözleşme Çevirisi ve Karşılaşılan Zorluklar(2021) Ömeroğlu, Şebnem Aykaç; Aksoy, BerrinBu tez, amacı sözleşme çevirisi ile çevirisi sırasında karşılaşılan zorlukları sunmak olan açıklayıcı tanımlayıcı bir çalışmadır. Çalışma amacına ulaşmak için nitel araştırma metodolojisi kullanılmıştır. Veriler çeşitli şirketlerden, bankalardan ve internetten edinilmiştir. Farklı konularda örnek sözleşmeler ve tercümeleri kullanılmıştır. Sözcük ve sözdizimsel düzey bakımdan sözleşme dili, teknik yazı özellikleri ve teknik çeviri kuramlarına özellikle önem verilmektedir. Bu çalışmada yapılan karşılaştırmalı analiz sözleşmelere ait en belirgin çeviri zorluklarının şunlar olduğunu gösterdi: sözcüksel zorluklar, dil bilgisi zorlukları ve sözdizimsel zorluklar. Örnek sözleşme çevirilerinde netlik, doğruluk, kesinlik gibi çeviri hedefler ile ödünç alma, uyarlama, belirleme, açıklama gibi stratejiler belirlenmektedir.Master Thesis Adalet Divanı'nın Metinlerindeki Sözcüklerin Çevrilmesi: Bir Örnek Olay Çalışması(2019) Ogaıdı, Suha Salah Mohammed Al; Altay, AyferBu çalışmanın amacı Uluslararası Adalet Divanı'nın Terörizm ve Irk Ayrımcılığı (Irk Ayrımcılığının Önlenmesine Yönelik Uluslararası Sözleşme – CERD (International Convention on the Elimination of Racial Discrimination)) sözleşmelerinin terminolojisinin çevrilmesinde hangi çeviri yöntemlerinin uygulandığının belirlenmesine yönelik bir karşılaştırmalı analizin gerçekleştirilmesidir. Bu sözleşmeler günümüz dünyasında ve özellikle de Arap bölgesinde özel bir öneme sahip bulunmaktadır. Çalışmanın kapsamı Birleşmiş Milletler Adalet Divanı'nın resmi web sitesinde 2010 ilâ 2018 yılları arasında yayınlanmış olan CERD (Irk Ayrımcılığının Önlenmesine Yönelik Uluslararası Sözleşme) ile sınırlıdır. Bu sözleşmeler Uluslar arası Adalet Divanı'nın İngilizce ve Arapça olarak sunulan yıllık raporundan alınmıştır. Mevcut çalışma Jean Paul Vinay ve Jean Darbelnet (1995) tarafından ortaya konmuş kriterleri temel almaktadır ve Irk Ayrımcılığının Önlenmesine Yönelik Uluslararası Sözleşme'nin (ICERD) sözcüklerinin çevirisi ile sınırlı tutulmuştur. Gerçekleştirilen analizin sonuçları temel alınarak, sözcüklerin çevirilerinin Gideon Toury yaklaşımına göre yeterli ya da kabul edilebilir olup olmadıkları tartışılmıştır.Master Thesis Diplomatik dilin çevirisel bakış açıları(2019) Al-azzawı, Inam; Aksoy, Nüzhet BerrinKüreselleşmenin ortaya çıkışıyla birlikte ülkeler arasında uluslararası ve diplomatik ilişkiler gelişmiştir ve bu durum yeni kelimeler, kavramlar ve diplomatik terminolojinin oluşturulmasına neden olmuştur. Bu tezin amacı, yazılı ve sözlü ve sözsüz ve diplomatik dil türlerini incelemek ve analiz etmek ve diplomatik çeviri türlerine ışık tutmaktır. Buna ek olarak, tez, diplomatik metinleri ve uluslararası konferanslarda, organizasyonlarda vb. Yerlerde diplomatik konuşmaları çevirirken çevirmenin rolünü araştırmaktadır. Ayrıca, çeviri sırasında karşılaşılan zorluklar ele alır ve bu sorunlara uygun çözümler de bu tezin konusunu oluşturmaktader. Bu tezin temel amacı, diplomatik dilin çevirisinde karşılaşılan zorlukları, özellikle de anlam belirsizliğini göstermektedir. Diplomatik metinlerdeki anlam belirsizliğini çeşitleri kelime, cümle parçası ve cümle düzeyinde incelenmiştir. Anlam belirsizliğinin, diplomatik metinlerde kullanıldığı, taraflar arasındaki anlaşmaların ve antlaşmaların ülkelerinin çıkarlarına hizmet etmek için kasıtlı olarak yer aldığı tespit edilmiştir.Master Thesis Video Oyun Çevirisine Yöntemsel Yaklaşımlar: Kingdom Come: Deliverance Bağlamında Bir İnceleme(2022) Dinler, Burak Veli; Aksoy, Nüzhet BerrinFarklı milletler, sosyo-ekonomik ve kültürel geçmişten pek çok insanın hayatının vazgeçilmez bir parçasına dönüşen video oyunlar, çeviribilim çalışmaları kapsamında önemli bir ilgi alanı haline gelmiştir. Çeviri ile bu çok yönlü, son derece karmaşık görsel-işitsel eğlence ve sanatsal ifade biçimi arasındaki ilişkinin doğasını anlamak, bu alandaki uzmanların, video oyunlarının şüphesiz bir parçası olacağı gelecekteki çabalarında daha iyi hizmet sunmalarına yardımcı olacak güçlü bir çerçeve oluşturmaya yönelik çok önemli bir adımdır. Yukarıdaki bilgiler ışığında bu tez, video oyunu çevirisi ve çeviribilimin edebi ve teknik çeviri gibi çeşitli alanlarında çeviri süreçleri ve sonuçları arasında benzerlikler olup olmadığı ve buna benzer, bu konuyla ilgili çeşitli sorulara ışık tutmayı amaçlamıştır. İlk bölüm, video oyunlarına ve onları çevreleyen çeşitli kavram ve konseptlere bir giriş sağlar. İlerleyen bölümlerde ise bu çalışma, video oyunlarının eğlence ve teknik niteliklerini ortaya koymanın yanı sıra dünyadaki ve Türkiye'deki mevcut durumuna odaklanır ve tartışır. Buna ek olarak, video oyunu çevirisi çerçevesinde köklü çeviri stratejilerini ve bunların kullanılabilirliğini araştırır. Ayrıca, Kingdom Come: Deliverance (2018) oyununda bulunan rastgele seçilmiş belirli bir içerik kataloğundan toplanan örnekleri, belirlenen metodolojik haritaya göre mikro düzeyde Molina & Albir'in (2002) çalışması, makro düzeyde ise Venuti'nin (1995) yerelleştirme ve yabancılaştırma yöntemlerinin merceğinden ayrıntılı bir şekilde analiz edilmiştir. Sonuç bölümünde sunulan bulgulara dayalı olarak, belirli video oyunu içerik ve mesaj türlerinin, kitaplar veya filmler gibi diğer ifade kanallarında hazırlanan eserlere benzer özelliklere sahip olabileceği gösterilmiştir. Bu nedenle, olası istisnaların ve özel durumların da bilincinde olarak, geleneksel çeviri stratejilerinin, video oyunu çevirisinde kullanılabileceği ve tatmin edici çeviriler sağlayabileceği görülmüştür.