GCRIS :: Search

Search Results

Now showing 1 - 10 of 29

E-devlet Olgunluk Modeli için Özgün Bir Yaklaşım
(2024) Okan, Aylin Akça; Turhan, Çiğdem; Yazıcı, Ali
Bu tez, e-devlet olgunluğunun yeni geliştirilen bir model olan Bütünsel e-Devlet Olgunluk Modeli (Holistic e-Government Maturity Model - HeGMM) aracılığıyla değerlendirilmesine yönelik bir çerçeve sunmaktadır. Araştırma, mevcut e-devlet olgunluk modellerindeki önemli boşlukları, özellikle bunların esneklik eksikliğini, çok perspektifli ancak yetersiz yaklaşımları ve evrensel olarak uygulanabilir veya kolayca erişilemeyen göstergeleri ele almaktadır. Önerilen HeGMM, e-devlet girişimlerinin değerlendirilmesi için incelikli ve sağlam bir çerçeve sağlayarak teknolojik, sosyal, idari ve mali yönler de dahil olmak üzere birçok boyutu entegre etmektedir. ITU, Birleşmiş Milletler, OECD ve Dünya Bankası gibi uluslararası kurumların verilerinden yararlanan model, ülkelerdeki yerel ve merkezi yönetimlere uyarlanabilen kapsamlı ve objektif bir değerlendirme sağlamaktadır. Temel hedefler arasında, mevcut e-devlet modellerinin güçlü ve zayıf yönlerini belirlemek için sentezleme, güvenilir ve karşılaştırılabilir göstergeler geliştirme ve teknolojik ve yönetişim gelişmelerini içeren bir model formüle etmek yer almaktadır. Model, kapsamlı veri analizi ve endeksleri gibi yerleşik ölçütlerle karşılaştırma yoluyla doğrulanmaktadır. Araştırma, teknolojik yeniliklere ve gelişen yönetişim uygulamalarına ayak uydurmak için dinamik ve uyarlanabilir bir modelin öneminin altını çizmektedir. HeGMM böylelikle dijital çağda daha etkili, verimli ve kapsayıcı kamu hizmeti sunumuna katkıda bulunarak, e-devlet girişimlerini uygulamak veya geliştirmek isteyen hükümetler için bir referans noktası olmayı amaçlamaktadır.
Elektronik Tablo İşlevlerinin Otomatik Üretimi
(2023) Tekin, Özge; Turhan, Çiğdem; Yazıcı, Ali
Elektronik tablo kullanımının artışıyla birlikte, bu tablolardaki işlevlerin sayısında da önemli bir artış yaşandı. Artan işlev sayısı, uzman kullanıcıların bile işlev yazarken zorluklarla karşılaşmasına yol açmaktadır. İşlevleri araştırıp kullanmanın zaman alıcı bir süreç olması, düz metin bilgi istemlerinden otomatik olarak işlev üretebilen yazılımlara olan talebin artmasına neden olmuştur. Ancak bu alandaki araştırma çabalarının halen yetersiz olması önemli bir boşluğu işaret etmektedir. Bu çalışma, Türkçe metinlerden otomatik olarak işlevler üreten ve tüm süreci otomatikleştirmek için Microsoft Excel'e entegre edilebilen bir yazılım önererek araştırma açığını gidermeyi amaçlamaktadır. Çalışmaya, kullanıcıların kısa ve öz istemler kullanarak kolayca tanımlayabilecekleri 26 fonksiyon seçilerek dahil edilmiştir. Bu işlevleri eşlemek için, anahtar-değer çiftleri biçiminde bir sözlük oluşturuldu; burada işlevler anahtarları ve her işlevin benzersiz anahtar sözcükleri de değerleri oluşturmaktadır. Her bir fonksiyon analiz edilip yapısal benzerlikler sergileyen fonksiyonlar sistematik olarak kümelendi, böylece ortak algoritmalar geliştirildi. Bu algoritmalar, bilgi istem metinlerinden bağımsız değişkenleri ayıklayabilmek için düzenli ifadeler kullanır ve işlev yapısını tamamlar. Sistemin değerlendirilmesi için 150 adet metin bilgi istemi ve bunlara karşılık gelen fonksiyonların bulunduğu bir veri seti oluşturulmuştur. Sistem veritabanındaki tüm istemlerle çalıştırıldığında, %94 başarı oranı vermektedir.
Yazılım Gereksinimlerinin Ontoloji Tabanlı Anlamsal Analizi
(2023) Oğuz, Zeynep Yaren; Turhan, Çiğdem
Günümüzün hızla gelişen yazılım geliştirme ortamında, yüksek kaliteli yazılım ürünlerinin sunulması, büyük ölçüde etkin gereksinim analizine bağlıdır. Yazılım işlevsel gereksinimlerinin belirlenmesi, ve analiz edilmesi süreci, geliştirme aşamalarının paydaş beklentileri ile uyumlu olmasında çok önemli bir rol oynar. Bununla birlikte, modern yazılım sistemlerinin artan karmaşıklığı, gereksinim analizini çok daha zor ve karmaşık bir hale getirmiştir. Fonksiyonel gereksinimler son kullanıcıların geliştirilecek olan sistemden beklentileridir. Kullanıcı hikayeleri fonksiyonel gereksinimlerin, amacını, isterini ve kimin talepte bulunduğu bilgisini içeren doğal dil ile yazılmış açıklamasıdır. Bu ilişkisel cümleyi bir gereksinim olarak almak ve geliştirici için görevlere bölmek zorlayıcı bir süreç olabilir. Buna ek olarak gereksinimlerin önceliklendirilmesi ve bir öncelik sırasına konulması da verimli bir kaynak yönetimi için önemlidir. Gereksinim analizinin çok daha verimli bir şekilde yapılması için bir çok çalışma önerilmiştir. Fakat önerilen çalışmalar çoğunlukla İngilizce olan gereksinimlerin işlenmesi üzerinedir. Bu çalışmada Türkçe kullanıcı hikayelerinin, fonksiyonel gereksinim olarak ontoloji tabanlı bir sınıflandırılması sunulmuştur. Türkçe kullanıcı hikayeleri kelimeler arasındaki ilişkiler göz önüne alınarak kural-bazlı bir şekilde işlenmiştir ve gereksinimin amacı, istenen fonksiyon ve istemde bulunan aktör olmak üzere üç ana sınıfa ayrılmıştır. Buna ek olarak her bir gereksinim bir öncelik değeri alır. Veri kaynakları için bir semantik sorgulama dili olan SPARQL sorgusu kullanılarak bir öncelik sıralaması yapılmıştır ve temsili bir product backlog çıktı olarak sunulmuştur. Değerlendirmeler sonucunda, belirlenen şablonda yazılarak girdi olarak verilen kullanıcı hikayelerinin sınıflandırılması, ve öncelik bazlı iş listesine dahil edilmesi, kurulan gereksinim ontolojisinin başarı oranının hatırı sayılır bir düzeyde olduğunu göstermiştir. Bu sebeple, Türkçe kullanıcı hikayelerinin sözcük ve söz öbeklerinin kural-bazlı ayrıştırılmış ögelerinin ontoloji sınıflarının birer örneği olabileceği ve bu sınıflar arasındaki anlamsal ilişkinin, bir product backlog çıktısı oluşturabileceği sonucuna varılmıştır.
Armonize mal tanımı ve kodlama sistemi için doğal dil işleme kullanarak ontoloji oluşturulması
(2016) Fal, Funda Akgür; Turhan, Çiğdem
Dünya Gümrük Örgütü (DGÖ) gümrük idarelerinin etkinliğini ve verimliliğini artırmayı hedef edinmiş hükümetler arası bir kuruluştur. DGÖ dış ticaret için ortak bir kod sistemi sağlamaktadır. Armonize Mal Tanımı ve Kodlama Sistemi (Armonize Sistem-AS) diye adlandırılan bu sistem, 5000 farklı kod numarası içeren uluslararası bir ticari sınıflandırma sistemidir. Sistem uzman ya da uzman olmayan gümrük memurları ve ticaret yapmak isteyen insanlar tarafından kullanılmaktadır. Mevcut sistemin temel sorunu; AS kodu tespiti işlemlerinin ancak konu uzmanları tarafından yapılabilmesi ve uzamn olmayan kişilerce yapılamamasıdır. Ontolojiler semantik yapıyı gösteren güçlü araçlardır. Büyük ölçekli ontolojilerin yapılandırılması zor ve zaman alıcıdır. Doğal Dil İşleme (DDİ) kullanımı ontolojileri oluşturmak için etkili bir yoldur. Bu çalışmada, ana amaç AS kodları için Türkçe doğal dil işleme yapılarak ontoloji oluşturmaktır. Oluşturulan ontolojinin AS kodlarının tespit edilmesinde üç hayati fayda sağlaması beklenmektedir. Oluşturulan ontolojide AS kodları ürünlerin tariflerinden yola çıkarak tanımlanmış, böylece uzman olmayan kişilerin Türkçe kullanarak AS kodlarını tespit etmeleri sağlanmıştır. İkinci olarak, sistemi bir ontoloji üzerine kurmak ontolojilerin doğal yapıları sayesinde, ürünler ve aralarındaki ilişkilerin tanımlanmasıyla sistemin esneklik ve düşük maliyet ile çalışmasını sağlamaktadır. Son olarak, literatürde, Türk gümrüklerinde kullanılan böyle bir arama sistemi bulunmamaktadır. Bu tez, ontoloji oluşturma ve Türkçe dil işleme kullanarak aramada yeni bir bakış açısı sağlarken, oldukça kullanışlı yeni bir metod ve esnek bir arama sistemi yaklaşımı sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Ontoloji, Doğal Dil İşleme, Protégé, Armonize Mal Tanımı ve Kodlama Sistem
Kablosuz Anlık Ağlarda Kara Delik Saldırısı Simulasyonu
(2006) Dokurer, Semih; Erten, Murat; Turhan, Çiğdem
Kablosuz Anlık Ag; herhangi bir ag alt yapısının olmadıgı yerlerde, sürekli ve düzensiz bir sekilde hareket eden bilgisayarların (veya terminallerin) kendi aralarında olusturdukları geçici bir agdır. Terminallerin birbirleri ile iletisim halinde olabilmeleri için veri paketlerini agdaki diger bir terminale yönlendirerek is birligi yapmaları gerekir. Bu sebeple terminaller yönlendirme protokollerini kullanarak hedef terminale bir yol bulurlar. Ancak kullanılan yönlendirme protokollerindeki güvenlik zafiyetlerinden dolayı kablosuz anlık aglar kötü niyetli terminallerin ataklarına açıktır. Bu saldırılardan bir tanesinde agdaki bütün veri paketlerini içine çekerek ag bütünlügüne karsı yapılan Kara Delik Saldırısıdır. Bu saldırı sonucu veri paketleri hedef terminale ulasamayacagı için agda veri kaybı olusacaktır. Kara Delik Saldırısını gerçeklestiren saldırganı saf dısı bırakmak için bir çok tespit ve savunma yöntemleri vardır. Kara Delik Saldırısını gerçeklestiren saldırganın etkilerini yok etmek için bir çok tespit ve savunma mekanizmaları bulunmaktadır. Bu tezde, Kara Delik Saldırısı çesitli kablosuz ag senaryolarında simüle edilip simülasyonda bir savunma sistemi bulunmaya çalısılmıstır. Anahtar Kelimeler: Kablosuz Anlık Ag, Kara Delik Saldırısı, Simülasyon, Güvenlik, Saldırı Tespit Sistemleri
İngilizce?den Türkçe?ye Senkronize Yapısal Sıra Ağaç Yapısı ile Örnek Tabanlı Otomatik Çeviri
(2007) Öztürk, N. Deniz; Turhan, Çiğdem
Örnek tabanlı otomatik çeviri sistemleri daha önce yapılmıs olan çevirileri kullanan bir bir sistemdir. Sistem çeviri yapmak için kaynak dil ile ona karsılık gelen hedef dil cümlelerinden olusan bilgi birikiminden faydalanılır. Sistem çeviri yapacagı yeni cümleyi hedef dilin bulundugu veritabanında bütün ya da parçalar halinde arayarak uygun bölümlerini ve ona karsılık gelen hedef dildeki sonuçlarını hafızaya alır. Daha sonra karsılık gelen parçaları uygun sekilde birlestirip hedef dil yapısına göre düzenler. Bu çalısmada veritatabanı olusturmak için yapısal agaç yapısını kullanmaktadır. Bu yapı birçok konuda esneklik saglamaktadır. Anahtar Sözcükler : Örnek Tabanlı Otomatik Çeviri, Otomatik Ögrenme, Senkronize Yapısal Sıra Agaç Yapısı.
Türkçe Hedef-tabanlı Duygu Analizi
(2020) Özkan, Deniz; Turhan, Çiğdem
Çoğu müşteri bir ürünü satın almayı düşündüklerinde, o ürünü daha önceden satın almış ve kullanmış diğer tüketicilerin inceleme ve yorumlarına güvenir. İnsanların fikir ve tercihlerini online platformlarda paylaşması yaygınlaştıkça, bu devasa bilgi kaynağı şirketlerin ürünleri hakkında geri bildirim alabilmeleri için çok değerli hale gelmiştir. Bu yüzden araştırmacılar, veri madenciliği ile duygulardan yararlı bilgileri ayrıştırmak gibi önemli bir amaç edinmişlerdir. Bu tezin hedefi, bir akıllı telefon hakkındaki Türkçe incelemelerin duygu sınıflarının belirlenmesi için doğal dil işleme kullanılarak; performans, fiyat ve kamera hedefleri bazında hedef-tabanlı duygu analizini gerçekleştirmektir. Kullanılan teknikler veri ön işlenmesi, açık ve kapalı özellik çıkarımı ve bunların ilgili hedeflere gruplanması, kelime ve kelime grupları seviyesinde sözlük tabanlı duygu analizidir. Sonuçlar, incelenen hedefler için en yüksek kesinlik, duyarlılık ve F1 ölçümü değerlerinin sırasıyla %93, %94 ve %93 olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar bizim çalışmamızın, diğer Türkçe hedef tabanlı duygu analizi çalışmalarıyla karşılaştırıldığında, kayda değer bir performansa sahip olduğunu ortaya çıkarıyor.
Citation - WoS: 12
Citation - Scopus: 12
A Polarity Calculation Approach for Lexicon-Based Turkish Sentiment Analysis
(Tubitak Scientific & Technological Research Council Turkey, 2019) Yurtalan, Gökhan; Koyuncu, Murat; Turhan, Çiğdem
Sentiment analysis attempts to resolve the senses or emotions that a writer or speaker intends to send across tothe people about an object or event. It generally uses natural language processing and/or artificial intelligence techniquesfor processing electronic documents and mining the opinion specified in the content. In recent years, researchers haveconducted many successful sentiment analysis studies for the English language which consider many words and wordgroups that set emotion polarities arising from the English grammar structure, and then use datasets to test theirperformance. However, there are only a limited number of studies for the Turkish language, and these studies have lowerperformance results compared to those studies for English. The reasons for this can be incorrect translation of datasetsfrom English into Turkish and ignoring the special grammar structures in the latter. In this study, special Turkish wordsand linguistic constructs which affect the polarity of a sentence are determined with the aid of a Turkish linguist, and anappropriate lexicon-based polarity determination and calculation approach is introduced for this language. The proposedmethodology is tested using different datasets collected from Twitter, and the test results show that the proposed systemachieves better accuracy than the previously developed lexical-based sentiment analysis systems for Turkish. The authorsconclude that especially analysis of word groups increases the overall performance of the system significantly.
Türk Sosyal Medyası için Duygu Analizi: Twitter Üzerinden Bir Durum Çalışması
(2016) Yurtalan, Gökhan; Koyuncu, Murat; Turhan, Çiğdem
Duygu Analizi bir yazarın ya da konuşmacının karşısındaki kişiye vermek istediği duyguyu pozitif, negatif ya da nötr cinsinden çözümlemeye çalışır. Çözümlenmeye çalışılan duygu, yazarın ya da konuşmacının yazılı metnini otomatik olarak sınıflandırdıktan sonra oluşur. İnternet ile birlikte sosyal medya sitelerinin aktif bir şekilde kullanılması sonucu, kişiler bir markaya, bir kişiye, bir siyasi partiye, bir ülkeye vb. karşı olan düşüncelerini kolayca ifade edebiliyor duruma gelmiştir. Böylece, yazarlar, sanatçılar, ürün sahipleri, parti yöneticileri sosyal medyada kendileri yada ürünleri hakkında neler konuşuluyor kolayca öğrenebilme fırsatı yakalamışlardır. Dolayısıyla, bu kadar aktif kullanılan ve günlük büyük miktarda veri oluşan bir platformda verilerin elle işlenmesi imkânsıza yakın bir hale gelmiştir ve duygu sınıflandırmasının önemi artmıştır. Son yıllarda İngilizce üzerinde yapılmış birçok başarılı çalışma vardır. Bu çalışmalarda, İngilizcenin gramer yapısına göre çıkarılmış duygu kutbunu belirleyen birçok kelime ve söz dizimi mevcuttur. Aynı şekilde, bu çalışmaların performansını test etmek için veri kümeleri de mevcuttur. Ancak, yapmış olduğumuz araştırma Türkçe üzerine yapılan çalışmaların İngilizce üzerine yapılan çalışmalara göre düşük bir performansa sahip olduğunu göstermektedir. Bunun sebebi Türkçe'den İngilizce'ye çevirilen veri kümeleri ve Türkçe gramer yapısının göz ardı edilmesi olabilir. Biz bu çalışmada, bir takım ek çalışmalar sonucu ortaya çıkardığımız Türkçe duygu kutbu kelimelerini kullanarak ve Türk dil bilimci ile çalışarak gramer yapısına uygun yeni bir yöntem geliştirdik. Twitter API ile anlık topladığımız veriyi bu yöntem ile analiz ediyoruz.
A Comprehensive Assessment Plan for Accreditation in Engineering Education: A Case Study in Turkey
(International Journal of Engineering Education, 2015) Turhan, Çiğdem; Şengül, Gökhan; Koyuncu, Murat
This paper describes the procedure followed by Computer Engineering and Software Engineering programs at Atilim University, Ankara, Turkey, which led to the granting of five years of accreditation by MUDEK, the local accreditation body authorized by The European Network for Accreditation of Engineering Education (ENAEE) to award the EUR ACE label, and a full member signatory ofWashington Accord of International Engineering Alliance (IEA). It explains the organizational structure established for preparation, determination and measurement of the educational objectives, program outcomes, course outcomes, and the continuous improvement cycle carried out during the preparation period. The aim of the paper is to share methods and experiences which may be beneficial for the other programs that are intended for accreditation.

Filters

Settings

Sort By

Results per page

Search Results