13 results
Search Results
Now showing 1 - 10 of 13
Master Thesis İngiliz ve Türk Hukuk Metinlerinin Çevirisindeki Eşdeğerlik Düzeyi(2017) Kaçan, Aylin; Akın, ÖzgeKüreselleşen dünyamızda, insanlar veya devletler arasında çeşitli amaçlar için kurulan uluslararası ilişkiler, hukuk kuralları çerçevesinde yürütülmektedir. Bu ilişkilerin kurulmasında, sağlamlığında ve devamlılığında hukuk çevirisinin önemi, elbette ki yadsınamaz; zira, her devletin kendine özgü hukuk kuralları vardır ve bu ilişkilerin kurulabilmesi için söz konusu hukuk kurallarının farklı dillere çevrilmesi bir zorunluluk haline gelmiştir. Ancak hukuk metinlerinin kültüre özgü hukuk terimlerini ve kavramlarını içermesi ve bunların erek dile doğru bir şekilde aktarılmasının zorluğu, hukuk çevirisinde eşdeğerlik sorununu gündeme getirmiştir. Bu nedenle, hukuk sistemlerindeki farklılıkların kaynağını bilmek, hukuk çevirisinin zorluklarını bilmek ve çeviri sürecinde uygun yöntem ve teknikleri kullanmak hukuk çevirilerinde eşdeğerliği sağlamada büyük önem taşır. Bu tezin hedefi İngiliz ve Türk hukuk metinlerinin çevirisinde eşdeğerlik seviyesini belirlemek ve eşdeğerliği olmayan hukuk terim ve kavramları için farklı çeviri yöntemlerini kullanarak eşdeğerliği sağlamaktır. Mevcut çalışma, Anglosakson hukuku ve Kara Avrupası hukuk sistemlerine dayanan İngiliz ve Türk hukuk sistemlerine ait hukuk metinlerinin çevirisinde hukuk sistemlerinin farklılıklarından dolayı ortaya çıkan sorunlar üzerinde yoğunlaşır. Söz konusu sorunlar en çok hukuk terimlerinin çevirisinde yaşandığı için, bu çalışma, bazı hukuk dalları çerçevesinde eşdeğerliğin olmadığı tespit edilen birtakım hukuk terimleri ve kavramları için çeşitli çeviri yöntemleriyle çözümler ortaya koyar. Bu çalışmada, işlevselciliği savunan çeviri kuramcılarının eşdeğerlikle ilgili görüşlerine yer verilmiştir. Bu nedenle, betimleyici yöntem bu çalışmanın yöntemi olmuştur. İngiliz ve Türk hukuk metinleri ve hukuk terminolojileri karşılaştırmalı olarak incelendiği için, karşılaştırmalı yöntem de bu çalışmada kullanılan bir yöntem olmuştur. Bu çalışma neticesinde, erek dilde eşdeğerliği olmayan bazı hukuk terimlerinin çeşitli çeviri yöntemleriyle erek dile çevrilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Kelimesi kelimesine çevirinin yanı sıra, işlevsel eşdeğerliğini bulma, açımlama, ödünç alma, yeni sözcük türetme, çevirmen notu ve kaynak dildeki terimi erek metinde aynı hukuk ailesindeki diğer hukuk dillerinden eşdeğerlikleriyle kullanmak gibi bazı çeviri yöntemlerinin eşdeğerlik sıkıntısını çözmede faydalı olabileceği gözlemlenmiştir.Master Thesis Öz-çeviri ve Kendi Eserlerini Çeviren Yazar: Samuel Beckett'ın Oyun Sonu Adlı Eserinde Çeviri veya Yeniden Yazma Süreci(2021) Türkmen, Pelin; Akın, Fatma AylinÇeviri, kaynak dildeki bir mesajın hedef dile aktarıldığı veya iletildiği bir faaliyet olarak kabul edilmektedir. Bu çok adımlı çeviri sürecindeki genel algı, yazarın kaynak metni ürettiği ve çevirmenin çıktıyı yani çeviriyi yarattığı görüşüne dayanmaktadır. Ancak öz-çeviri çerçevesinde, yazar ve çevirmen aynı kişidir. Bu çalışmanın kapsamında, Samuel Beckett tarafından Fransızca olarak kaleme aldığı, Fin de Partie adlı oyununu İngilizceye Endgame olarak çevirdiği iki oyunun çeviribilim ışığında karşılaştırılması yer almaktadır. Bu tez, oyunun kaynak ve erek metinlerini, oyun yazarının öz-çevirmen kimliği doğrultusunda kıyaslamayı ve analiz etmeyi amaçlamaktadır. Samuel Beckett'ın biyografisi, oyunun tarihi arka planı, edebi incelemesi, karakterleri, yazarın edebi tarzı ve absürd tiyatronun yanı sıra tiyatro çevirisi tekniklerine ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir. Oyunun hedef ve kaynak metni, Vinay ve Darbelnet tarafından yazılmış Fransızca ve İngilizce'nin Karşılaştırmalı Deyişbilimi isimli kitaplarında önerilen metodoloji doğrultusundaki çeviri prosedürleri ve stratejileri çerçevesinde karşılaştırılmış ve sınıflandırılmıştır. Çalışma sonuçları, doğuştan çift dilli olmayan oyun yazarı ve çevirmen Samuel Beckett'ın çeviride eşdeğerliliği özgür bir şekilde ilettiğini ortaya koymaktadır.Master Thesis Çeviri Çalışmalarında Cinsiyetin Etkisi(2015) Hilmioğlu, Burak; Aksoy, N .berrinDilbilim ve cinsiyet çalışmalarının yollarının kesişmesi, ayrı cinsiyetlerdeki kişilerin dil kullanımındaki farklılıkları inceleyip bu kişilerin dil kullanımında cinsiyet odaklı etkilerin varolduğunu belirtmiştir. Çeviribilim birden çok bilim dalını ilgilendiren (çok disiplinli) bir bilim dalı haline geldiğinde ise, dilbilim ve cinsiyet çalışmaları alanındaki incelemeler çeviribilim ve cinsiyet çalışmaları arasında da merak konusu olup, bu farklılıkların çeviri çalışmalarında ortaya çıkıp çıkmayacağı incelenmeye başlanmıştır. Farklı cinsiyetlerdeki çevirmenler tarafından çevirilen çeşitli metinler olduğu için, bu araştırmadaki asıl soru farklı cinsiyetlerdeki çevirmenlerin yaptığı çeşitli metin çevirilerinin okuyucuya tarafsız şekilde çevrilmiş bir metin mi yoksa cinsiyetlerinin etkilerini taşıyan ve bundan dolayı okuyucunun öznel bir çerçeveden konuya bakmalarına sebep olan bir metin mi sunduklarıdır. Bu araştırmada, çeviri çalışmalarında cinsiyet kaynaklı farklılıkları bulmak amacıyla hem erkek hem de kadın çevirmenler tarafından çevrilmiş olan dört farklı kitap incelenmiştir. Yapılan incelemeler sonrasında, çeviri çalışmalarını sadece çevirmenin cinsiyeti değil ancak düşünce yapısı, dini inançlar, ekonomik farklılıklar gibi diğer harici etkenlerin de etkilediği sonucuna varılmıştır. Bu araştırmanın sonucunda, çevirmenin cinsiyetinin çevirilen metinlerde önemli bir etken olduğu konusunda kayda değer bir kanıt bulunamamıştır. Anahtar Kelimeler:Çeviribilim, Cinsiyet Çalışmaları, Çeviride Cinsiyetin Etkileri, Çeviriyi Etkileyen FaktörlerMaster Thesis Sinan Antoun'un Wahdahaa Sajarat Al-rummaan ve I'jaam Adlı Romanlarının İngilizce Çevirilerinde Kültüre Özgü Öğelerin Çeviride Görünürlüğü Ya Da Görünmezliği,(2022) Albayatı, Sara Abdul; Suçin, Mehmet HakkıKültüre özgü ögeler, karşılıklı kültürel ilişki nedeniyle kültüre özgü ögeler çevirisinin her zaman sorunlu olduğunu iddia eden birçok araştırmacının dikkatini çekmiştir. Kültüre özgü ögelerin çevirilmesi ve hedef okuyucu için uygun eşdeğeri bulunması çevirmenler için önemli bir zorluktur çünkü çeviri yalnızca iki dilin değil, iki farklı kültürün aktarımını da içerir. Bu çalışma, Antoon'ın kitaplarındaki kültürel unsurları çevirmek için çevirmenlerin metodolojilerini keşfetmeyi ve İngilizce çevirilerdeki kültüre özgü ögeleri analiz etmeyi amaçlamaktadır. Ayrıntılı bir biçimde tartışılan kültüre özgü ögelerin rastgele seçimine bağlı olarak, Sinan Antoon'un romanı The Corpse Washer ve I'jaam kendi kendine çevirnin doğru çeviriden farklı olup olmadığını görmek için Aixela modeli tarafından sunulan stratejilere dayalı olarak Arapça'dan İngilizce'ye çevirilmiştir. Venuti'nin modeli, hangi yöntemin (yabancılaştırmaya karşı yerelleştirme) daha yaygın olarak kullanıldığını ve toplanan bilgilere bağlı olarak çevirmenlerin her çeviride ne kadar görünür olduğunu belirlemek için kullanılır. Her iki romanda da yerelleştirme stratejileri, yabancılaştırma stratejilerinden daha sık kullanılmıştır. Ayrıca, çevirmenin kültüre özgü ögelerin yorumlanmasında farklı yerel stratejiler kullanma eğiliminde olduğunu ve en sık kullanılan stratejilerin imla uyarlaması ve mutlak evrenselleştirme olduğunu göstermektedir. Çevirmenler, çevirilerinde çoğunlukla görünmez olmayı başarmışlardır. Bu sonuçlar ışığında bazı çıkarımlar ve ileri çalışmalar için öneriler sunulmuştur.Master Thesis J. D. Salinger'ın The Catcher in the Rye (Çavdar Tarlasında Çocuklar) eserinin Türkçe, Azerice ve Rusça tercümelerinin register çevirisi(2021) Rajabova, Ayla; Suçin, Mehmet HakkıÇalışma, J. D. Salinger'in Çavdar Tarlasında Çocuklar eserinin incelenmesi Register analizi ile uyumlu olup üç ayrı dilde olan farklılıkları ele almaktadır. İngilizcekaynak metin olan The Cathcer in the Rye, Tükçe Çavdar Tarlasında Çocuklar, Azerice Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan ve Rusça Над пропастью во ржи başlıklarıyla çevrilmiş roman, register çevirisi açısından tahlil edilmiştir. Register çevirisi alan, tenor ve biçim olmak üzere üç alt başlık altında Steiner'in register modeli çerçevesinde ele alınarak çevirmenlerin bu eseri çevirirken karşılaştığı zorluklar veya metne uyum sağlama becerileri analiz edilmiştir. Araştırma yöntemi olarak hem nicel hem de nitel araştırma teknikleri kullanılmış, nitel verilerden içerik analizi öngörülmüştür. Register çevirisi çalışamasında Stainer modeli örnek alınmış, ayrıca, bağlam, tür, edimbilim gibi dallarla ilişkisi ele alınmış ve sözdizim, dilbilgisi, morfolojik alanlarda da incelenmiştir. The Catcher in the Rye orijinal içerik referans alınarak diğer üç dil, Türkçe, Azerice ve Rusçada aynı kısımın örnekleri alınarak register başlıklarının alt başlıklarınca derinlemesine bakılmıştır. Örneklerle açıklanan bulgularda üç dilin de Register analiz teorisine uygunluğu ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Register, register çevirisi, J. D. Salinger, Çavdar Tarlasında Çocuklar, Steiner'ın register modeliMaster Thesis Bilimkurgu terminolojisi açısından Isaac Asimov'un İkinci Vakfı'nın çevirilerinin analizi(2019) Altıngöz, Burak; Soy, Özlem ŞahinBu tezin amacı Isaac Asimov'un 'Vakıf' serisinden 'İkinci Vakıf' kitabının iki ayrı çevirmenin Türkçe çevirileri temel alınarak, İngilizce'den Türkçe'ye olan bilimkurgu çevirilerinde, Türkiye'de bu türün yaygın olmaması, türün temel kriterlerinin doğru anlaşılamaması ve birçok ülkede olduğu gibi, bu kriterlere uyum sağlayacak yerleşik ve birleşik kültürün gelişme aşamasında olması nedeniyle, ortaya çıkan yereldeki teknik ve kültürünün eksiklerinin, genel olarak çevirilerde türün kendine has terimlerini ve ruhunu bozduğunu kanıtlamaktır. Tezin savının temeline dayanak olması açısından bilimkurgunun tarihsel yolculuğundan başlayarak, kültürel normlarla etkileşimi ve teknolojik gelişmelerle evrensellik düzeyinde geldiği noktada, çeviribilimin önemi anlatılmıştır. Bu çalışmayı bilimsel bir metodoloji çerçevesinde yapmak gerektiğinden çeviribilimin temel kuramlarından Itamar Even-Zohar'ın çoğuldizge kuramı, Gideon Toury'nin çeviri normları, Vinay & Darbelnet'in çeviri yöntemleri ve Raymond Van Den Broeck'in çeviri eleştirisi modeli İkinci Vakıf kitabının her iki çevirisinde çeviribilime uygunluğu açısından kriter olarak alınmışlardır.Master Thesis Diplomatik dilin çevirisel bakış açıları(2019) Al-azzawı, Inam; Aksoy, Nüzhet BerrinKüreselleşmenin ortaya çıkışıyla birlikte ülkeler arasında uluslararası ve diplomatik ilişkiler gelişmiştir ve bu durum yeni kelimeler, kavramlar ve diplomatik terminolojinin oluşturulmasına neden olmuştur. Bu tezin amacı, yazılı ve sözlü ve sözsüz ve diplomatik dil türlerini incelemek ve analiz etmek ve diplomatik çeviri türlerine ışık tutmaktır. Buna ek olarak, tez, diplomatik metinleri ve uluslararası konferanslarda, organizasyonlarda vb. Yerlerde diplomatik konuşmaları çevirirken çevirmenin rolünü araştırmaktadır. Ayrıca, çeviri sırasında karşılaşılan zorluklar ele alır ve bu sorunlara uygun çözümler de bu tezin konusunu oluşturmaktader. Bu tezin temel amacı, diplomatik dilin çevirisinde karşılaşılan zorlukları, özellikle de anlam belirsizliğini göstermektedir. Diplomatik metinlerdeki anlam belirsizliğini çeşitleri kelime, cümle parçası ve cümle düzeyinde incelenmiştir. Anlam belirsizliğinin, diplomatik metinlerde kullanıldığı, taraflar arasındaki anlaşmaların ve antlaşmaların ülkelerinin çıkarlarına hizmet etmek için kasıtlı olarak yer aldığı tespit edilmiştir.Master Thesis Video Oyun Çevirisine Yöntemsel Yaklaşımlar: Kingdom Come: Deliverance Bağlamında Bir İnceleme(2022) Dinler, Burak Veli; Aksoy, Nüzhet BerrinFarklı milletler, sosyo-ekonomik ve kültürel geçmişten pek çok insanın hayatının vazgeçilmez bir parçasına dönüşen video oyunlar, çeviribilim çalışmaları kapsamında önemli bir ilgi alanı haline gelmiştir. Çeviri ile bu çok yönlü, son derece karmaşık görsel-işitsel eğlence ve sanatsal ifade biçimi arasındaki ilişkinin doğasını anlamak, bu alandaki uzmanların, video oyunlarının şüphesiz bir parçası olacağı gelecekteki çabalarında daha iyi hizmet sunmalarına yardımcı olacak güçlü bir çerçeve oluşturmaya yönelik çok önemli bir adımdır. Yukarıdaki bilgiler ışığında bu tez, video oyunu çevirisi ve çeviribilimin edebi ve teknik çeviri gibi çeşitli alanlarında çeviri süreçleri ve sonuçları arasında benzerlikler olup olmadığı ve buna benzer, bu konuyla ilgili çeşitli sorulara ışık tutmayı amaçlamıştır. İlk bölüm, video oyunlarına ve onları çevreleyen çeşitli kavram ve konseptlere bir giriş sağlar. İlerleyen bölümlerde ise bu çalışma, video oyunlarının eğlence ve teknik niteliklerini ortaya koymanın yanı sıra dünyadaki ve Türkiye'deki mevcut durumuna odaklanır ve tartışır. Buna ek olarak, video oyunu çevirisi çerçevesinde köklü çeviri stratejilerini ve bunların kullanılabilirliğini araştırır. Ayrıca, Kingdom Come: Deliverance (2018) oyununda bulunan rastgele seçilmiş belirli bir içerik kataloğundan toplanan örnekleri, belirlenen metodolojik haritaya göre mikro düzeyde Molina & Albir'in (2002) çalışması, makro düzeyde ise Venuti'nin (1995) yerelleştirme ve yabancılaştırma yöntemlerinin merceğinden ayrıntılı bir şekilde analiz edilmiştir. Sonuç bölümünde sunulan bulgulara dayalı olarak, belirli video oyunu içerik ve mesaj türlerinin, kitaplar veya filmler gibi diğer ifade kanallarında hazırlanan eserlere benzer özelliklere sahip olabileceği gösterilmiştir. Bu nedenle, olası istisnaların ve özel durumların da bilincinde olarak, geleneksel çeviri stratejilerinin, video oyunu çevirisinde kullanılabileceği ve tatmin edici çeviriler sağlayabileceği görülmüştür.Master Thesis Sözleşme Çevirisi ve Karşılaşılan Zorluklar(2021) Ömeroğlu, Şebnem Aykaç; Aksoy, BerrinBu tez, amacı sözleşme çevirisi ile çevirisi sırasında karşılaşılan zorlukları sunmak olan açıklayıcı tanımlayıcı bir çalışmadır. Çalışma amacına ulaşmak için nitel araştırma metodolojisi kullanılmıştır. Veriler çeşitli şirketlerden, bankalardan ve internetten edinilmiştir. Farklı konularda örnek sözleşmeler ve tercümeleri kullanılmıştır. Sözcük ve sözdizimsel düzey bakımdan sözleşme dili, teknik yazı özellikleri ve teknik çeviri kuramlarına özellikle önem verilmektedir. Bu çalışmada yapılan karşılaştırmalı analiz sözleşmelere ait en belirgin çeviri zorluklarının şunlar olduğunu gösterdi: sözcüksel zorluklar, dil bilgisi zorlukları ve sözdizimsel zorluklar. Örnek sözleşme çevirilerinde netlik, doğruluk, kesinlik gibi çeviri hedefler ile ödünç alma, uyarlama, belirleme, açıklama gibi stratejiler belirlenmektedir.Master Thesis Farklı Bir Bakış Açısı için Ötekini Çevirmek: Anayurt Oteli Adlı Eserdeki İmgelerin Çeviribilim ve İmgebilim Bağlamındaki Çevirileri(2021) Emirkadı, Ezginaz; Aksoy, Nüzhet BerrinBu çalışmada, çeviribilim ve imgebilim arasındaki ilişki, yapısalcılık sonrası çeviri kuramları açısından Türkçe edebiyat metinlerinde dizgenin yansımaları olan imgeleri oluşturan kültürel, sosyal, ideolojik, tarihsel vs. unsurların çevirisi bağlamında bir zemine oturtulmaya çalışılmış ve bu çerçevede bir dizi araştırma soruları geliştirilip cevaplandırılmıştır. Bu bağlamda, Türkçe'den İngilizce'ye yapılan Anayurt Oteli adlı kitabın çevirisi, çeviribilim-imgebilim bağlamında yapısalcılık- sonrası çeviri kuramları altında ele alınan Venuti'nin yabancılaştırma ve yerelleştirme stratejileri ile incelenmeden önce, Anglo-Amerikan sisteminin çeviri uygulamaları/gelenekleri/normları, Türkçe dili ve dizgesine karşılık kendini konumlandırdığı noktaya göre gerekçelendirilmeye çalışılmıştır. Kaynak dizgeye ait olan imgelerin erek dizgede çeviribilim-imgebilim ilişkisi çerçevesinde hangi gerekçeler altında erek metinde nasıl yeniden yazıldığı incelenmiştir. Bu bağlamda, tüm bu unsurlar Türkçe'den İngilizceye yapılan çeviride analiz edilmiş olmak üzere, yapısalcılık sonrası çeviri kuramları açısından Türkçe ve İngilizce dil ve dizgeleri arasındaki eşit olmayan ilişkiler, bu dizgelerin kendilerini konumlandırdıkları noktanın beraberinde getirdiği ikililikler, çevirmenin öznelliği analiz edilmiş ve kaynak dizgenin, kaynak dizgenin kültürel, sosyal ve ideolojik göstergelerinin temsilcisi olan kaynak metin imgelerinin ve çevirmenin görünürlüğü- görünmezliği ele alınmıştır. Bunun sonucunda, Türkçe edebiyat çevirisine yapısalcılık-sonrası çeviri anlayışla yaklaşılmış, erek metin odaklı olan Anglo-Amerikan çeviri dizgesinin dinamiklerinin arkasındaki sebepler gerekçelendirilmeye çalışılıp yeniden yazım yaklaşımı ile ilişkisi açıklanmış ve yukarıda bahsi geçen tüm unsurların çeviriye imgebilim-çeviribilim bağlamında nasıl yansıdığı/yansıyabileceği Venuti'nin çeviri stratejileri bağlamında incelenmiştir. Anahtar Sözcükler: Yapısalcılık-sonrası çeviri yaklaşımları, imgebilim, imge, imge temsili/inşaası, çeviri stratejileri