9 results
Search Results
Now showing 1 - 9 of 9
Doctoral Thesis Armonize mal tanımı ve kodlama sistemi için doğal dil işleme kullanarak ontoloji oluşturulması(2016) Fal, Funda Akgür; Turhan, ÇiğdemDünya Gümrük Örgütü (DGÖ) gümrük idarelerinin etkinliğini ve verimliliğini artırmayı hedef edinmiş hükümetler arası bir kuruluştur. DGÖ dış ticaret için ortak bir kod sistemi sağlamaktadır. Armonize Mal Tanımı ve Kodlama Sistemi (Armonize Sistem-AS) diye adlandırılan bu sistem, 5000 farklı kod numarası içeren uluslararası bir ticari sınıflandırma sistemidir. Sistem uzman ya da uzman olmayan gümrük memurları ve ticaret yapmak isteyen insanlar tarafından kullanılmaktadır. Mevcut sistemin temel sorunu; AS kodu tespiti işlemlerinin ancak konu uzmanları tarafından yapılabilmesi ve uzamn olmayan kişilerce yapılamamasıdır. Ontolojiler semantik yapıyı gösteren güçlü araçlardır. Büyük ölçekli ontolojilerin yapılandırılması zor ve zaman alıcıdır. Doğal Dil İşleme (DDİ) kullanımı ontolojileri oluşturmak için etkili bir yoldur. Bu çalışmada, ana amaç AS kodları için Türkçe doğal dil işleme yapılarak ontoloji oluşturmaktır. Oluşturulan ontolojinin AS kodlarının tespit edilmesinde üç hayati fayda sağlaması beklenmektedir. Oluşturulan ontolojide AS kodları ürünlerin tariflerinden yola çıkarak tanımlanmış, böylece uzman olmayan kişilerin Türkçe kullanarak AS kodlarını tespit etmeleri sağlanmıştır. İkinci olarak, sistemi bir ontoloji üzerine kurmak ontolojilerin doğal yapıları sayesinde, ürünler ve aralarındaki ilişkilerin tanımlanmasıyla sistemin esneklik ve düşük maliyet ile çalışmasını sağlamaktadır. Son olarak, literatürde, Türk gümrüklerinde kullanılan böyle bir arama sistemi bulunmamaktadır. Bu tez, ontoloji oluşturma ve Türkçe dil işleme kullanarak aramada yeni bir bakış açısı sağlarken, oldukça kullanışlı yeni bir metod ve esnek bir arama sistemi yaklaşımı sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Ontoloji, Doğal Dil İşleme, Protégé, Armonize Mal Tanımı ve Kodlama SistemDoctoral Thesis Görme Engelli Hastalar için Akıllı Bir Hastane Navigasyon ve Rehberlik Sistemi(2016) Kahraman, Mustafa; Turhan, Çiğdem; Bostan, AtilaGörme engellilerin dolaşımının sağlanması ve iç mekanların karmaşıklığını öğrenmelerine gerek kalmadan topluma dahil olabilmeleri için karmaşık ortamlarda akıllı yönlendirme sistemleri kritiktir. Görünmez Gözler (Invisible Eyes) isimli sistemimiz, görme engelliler için akıllı rehberlik ve yönlendirme yapmaktadır. Sistem, bina içi yönlendirme için prosedürlerin ugulanmasının şart olduğu karmaşık ortam olarak hastaneleri hedeflemektedir. Kullanıcılar, kendileri için tasarımlanmış özel kullanıcı arayüzlerini kullanarak amaçlarını girebilmekte ve girdikleri amaçlar doğrultusunda da sistem hedef noktalarını hesaplamaktadır. Gezgin satıcı problemi adapte edilmiştir ve en uygun rota hesaplaması yapılarak kullanıcıya gerçek zamanlı yönlendirme komutları verilmektedir. Sistemi değerlendirmek için hastaneyi temsilen bir test ortamı hazırlanmıştır ve sonuçların da gösterdiği üzere akıllı amaç seçme ve hedef noktalarını belirleme mekanizması kullanıcılar tarafından kabul edilmiş ve etkili bulunmuştur.Doctoral Thesis Mobil Teknolojilerin Kullanılmasıyla Akıllı Bir Egzersiz Planlama ve Fiziksel Aktivite Tanıma Sistemi(2017) Kalem, Güler; Turhan, ÇiğdemMobil teknolojilerin kullanılmasıyla sağlık alanında akıllı rehberlik, kullanıcıların amaçları, demografik bilgileri ve sağlık durumlarına göre özel olarak tasarlanmış olan bireysel egzersiz planlarından fayda sağlamaları açısından önemli bir gelişmedir. Ayrıca, sistemin sürekli olarak fiziksel aktivitelerini izlemesiyle, kullanıcılar motive olurlar ve belirlenen günlük egzersizlerini tamamlamaya yönlendirilirler. Geliştirilen sistem, vaka tabanlı çıkarım ile kullanıcı için uygun olan kişiye özgü egzersiz programını belirler. Cep telefonunun ivmeölçer ve jiroskop özelliklerinin yardımıyla, kullanıcıların fiziksel aktiviteleri KNN (K-En Yakın Komşu) algoritması kullanılarak algılanır ve sınıflandırılır. Egzersizlerin kalan kısımları, kullanıcılar için belirlenen bireysel egzersiz rutinleri ve gerçekleştirilen aktivitelere dayanarak hesaplanır ve kullanıcıyı yönlendirmek ve teşvik etmek için mesaj olarak sunulur. Değerlendirme için, sistem kullanıcılar tarafından test edilmiş ve anket uygulanmıştır. Sonuçlar, tüm katılımcıların sistemin faydalı ve etkin olduğunu düşündüğünü göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Mobil teknoloji, sağlık hizmeti, sınıflandırma, aktivite tanıma, akıllı sistem, vaka tabanlı çıkarım, Çok Sınıflı SVM (Destek Vektör Makineleri), KNN (K-En Yakın Komşu), LDA (Doğrusal Diskriminant Analizi)Doctoral Thesis Down syndrome'lu hastalar için bir bilgi sistemi çerçevesi tasarımı(2019) Tameemı, Haıtham Latıf Hassan Al; Erkan, Turan Erman; Turhan, ÇiğdemBu çalışmada Down sendromlu bireyler için yeni bir sistem çerçevesi tasarlanmıştır. Bu çerçevenin arkasındaki fikir, bilgi teknolojisilerine daha fazla kaynak tahsis etmek suretiyle, Down Sendromlu Bilgi Sistemi (DSIS) olarak adlandırılan ve Down sendromlu bireylerin sağlık durumunun iyileştirilmesine katkıda bulunacak bir uzaktan izleme sisteminin geliştirilmesini sağlamaktır. Bu çerçevenin, geliştiricilere önerilen sistemi gelecekte uygulama konusunda rehberlik etmesi amaçlanmaktadır. Bu tezin temel amacı, önerilen çerçevenin geliştiricilerin bir DSIS tasarlamalarını destekleyebileceği sorusuna cevap vermektir. Bu soruyu cevaplamak için, şu soruları yanıtlamak gerekir. 1) Önerilen sistem son kullanıcının ihtiyaçlarını karşılayabilir mi? 2) Önerilen sistem sağlık alanında BT'ye yatırım yapabilir mi? 3) Önerilen sistem geliştirici tarafından uygulanabilir mi? 4) Yeni önerilen ve mevcut sistem arasındaki avantajlar nelerdir? İlgili çalışmalar araştırılmış ve Down Sendromlu insanlar için sağlık hizmetlerinde BT yatırımında bir eksiklik olduğu görülmüştür. Bu eksiklik, bu tezin ana motivasyonlarından biridir. Bunlara ek olarak, Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü yaklaşımının (SGYD) ilk üç adımı bu çerçevenin metodolojisini belirlemede büyük rol oynamıştır. Soru 1 ve 2, sunulan analizlerde adreslenmiştir. 3. ve 4. sorular ise, uygulamayı sağlamak için önerilen sistemi görselleştirerek yanıtlanmıştır. Bu tezin sınırlamaları; 1) Önerilen sistem sadece Down sendrom alanında uygulanır. 2) Anket sonuçlarını analiz etmek için istatistiksel metot olarak korelasyon fonksiyonları kullanılmıştır. 3) Bu çerçeveyi tasarlamak için ilk üç SGYD adımı kullanılmıştır. 4) Son olarak, Irak dahil sadece bazı Arap ülkelerinden gelen geri bildirimlerin toplanması ve önceki çalışmalar için dergilere ve konferanslara bağımlı olmakla ilgili kısıtlamalar bulunmaktadır. Bu tezde sunulan çerçevenin, geliştiricilerin Down sendrom'lu hastalar için bir izleme sistemi oluşturması, Down sendromlu hastalarından sorumlu bireyleri bu sisteme dahil ederek bir melez sistem geliştirilmesi ve Down sendromlu bireylerin sağlık durumunun iyileştirmesi için bir yönlendirme rehberi olarak kullanılması amacıyla katkı sağlaması beklenmektedir.Doctoral Thesis Genel Amaçlı Ontoloji Oluşturma Aracı: İş Sektörlerine Yönelik Uygulama(2017) Yılmaz, Ekrem Çağlar; Turhan, Çiğdem; Güray, CenkAğ üzerinde bilgi aramak için, makinelerin milyarlarca sayıda olan düzensiz ve yapısız dökümanı araştırması gerekmektedir. Bu problemi çözmek için ağ üzerindeki veriler yeniden yapılandırılmalıdır. Bu probleme getirilecek çözümlerden bir tanesi de yapılandırılmış ve anlamlandırılmış veri yapısı sunan Anlamsal Ağ teknolojisidir. Anlamsal ağ, makine-okunabilir ve anlamsal olarak tanımlı bilgiyi sunabilmek için ontolojileri kullanmaktadır. Ontoloji oluşturmak, revize etmek ve yapılandırmak için kullanılan mevcut ontoloji biçimleyicileri uzmanlık gerektirmektedir. Bu çalışma ile, ontoloji oluşturma uzmanlığı olmayan kişiler için genel amaçlı kullanılabilen ontoloji oluşturma aracı geliştirilmiştir. Araç, adım adım ilerleyen kullanıcı arayüzü ile, kullanıcıları yönlendirerek kendi alanlarına özgü ontolojileri oluşturmalarını sağlamaktadır. Amaç, ontoloji oluşturma uzmanlığı olmayan kişilerin, kendi alanlarına uygun ontolojileri oluşturup, mevcut çalıştıkları firma içi veya iş sektörleri arasında makine-okunabilir şekilde bilgi paylaşımı yapabilmeleridir. Araç, farklı iş sektörlerinden farklı sürede çalışma deneyimine sahip kişiler tarafından test edilmiştir. İstatistiksel olarak uygun yöntemler ile değerlendirilen sonuçlar göstermektedir ki; teste katılan kişiler ortalama ve üzerinde memnuniyet bildirmişlerdir ve kendi alanlarında ontoloji oluşturabilmişlerdir.Doctoral Thesis Doğal Dil İşleme ile Arapça ve İngilizcede Duygu Analizi(2024) Aljamel, Yousra Alhadı; Turhan, Çiğdem; Topallı, DamlaBu çalışmada, denetimli makine öğrenimi yaklaşımını kullanarak İngilizce ve Arapça duygu analizi sorununu ele alıyoruz ve bu kapsamda şu genel adımları izliyoruz: veri toplama, işleme, özellik çıkarma ve duygu sınıflandırma. Çalışmada SemEval18: görev task 1'in İngilizce ve Arapça iki versiyonu ve ArabicNewsHeadline veri seti olmak üzere üç veri seti kullanıldı. Bu very setlerine toplamda 7 makine öğrenme algoritması uygulandı: NB, SVM, KNN, RFC, LGR, QDA ve SGD.Doctoral Thesis E-devlet Olgunluk Modeli için Özgün Bir Yaklaşım(2024) Okan, Aylin Akça; Turhan, Çiğdem; Yazıcı, AliBu tez, e-devlet olgunluğunun yeni geliştirilen bir model olan Bütünsel e-Devlet Olgunluk Modeli (Holistic e-Government Maturity Model - HeGMM) aracılığıyla değerlendirilmesine yönelik bir çerçeve sunmaktadır. Araştırma, mevcut e-devlet olgunluk modellerindeki önemli boşlukları, özellikle bunların esneklik eksikliğini, çok perspektifli ancak yetersiz yaklaşımları ve evrensel olarak uygulanabilir veya kolayca erişilemeyen göstergeleri ele almaktadır. Önerilen HeGMM, e-devlet girişimlerinin değerlendirilmesi için incelikli ve sağlam bir çerçeve sağlayarak teknolojik, sosyal, idari ve mali yönler de dahil olmak üzere birçok boyutu entegre etmektedir. ITU, Birleşmiş Milletler, OECD ve Dünya Bankası gibi uluslararası kurumların verilerinden yararlanan model, ülkelerdeki yerel ve merkezi yönetimlere uyarlanabilen kapsamlı ve objektif bir değerlendirme sağlamaktadır. Temel hedefler arasında, mevcut e-devlet modellerinin güçlü ve zayıf yönlerini belirlemek için sentezleme, güvenilir ve karşılaştırılabilir göstergeler geliştirme ve teknolojik ve yönetişim gelişmelerini içeren bir model formüle etmek yer almaktadır. Model, kapsamlı veri analizi ve endeksleri gibi yerleşik ölçütlerle karşılaştırma yoluyla doğrulanmaktadır. Araştırma, teknolojik yeniliklere ve gelişen yönetişim uygulamalarına ayak uydurmak için dinamik ve uyarlanabilir bir modelin öneminin altını çizmektedir. HeGMM böylelikle dijital çağda daha etkili, verimli ve kapsayıcı kamu hizmeti sunumuna katkıda bulunarak, e-devlet girişimlerini uygulamak veya geliştirmek isteyen hükümetler için bir referans noktası olmayı amaçlamaktadır.Doctoral Thesis Derin Öğrenme ve Anlamsal Ağ Teknolojilerini Kullanarak Görüntü Açıklaması(2021) Sezen, Arda; Turhan, Çiğdem; Şengül, GökhanBu tezde, görüntü açıklama alanında görüntü tanımı çıkarımını içeren bilişsel görev için hibrit bir çözüm önerilmektedir. Sinir Ağları ile ilgili önceki çalışmalar çoğunlukla doğru etiketleri seçmeye ve/veya bir resmi tasvir etmek için ilgili etiketlerin sayısını artırmaya odaklandı. Ancak, bir resmi tanımlamak için bir dizi ilgili etiket oluşturmak ve bu resmi cümleler yoluyla tasvir etmek yapısal, sözdizimsel ve anlamsal olarak tamamen farklı olgulardır. Bu çalışmada spor alanındaki görüntülerin kontrollü bir ortamda doğal dil tanımlarını oluşturan bir çerçeve sunulmaktadır. Yaklaşımımız, görüntülerin cümle açıklamalarını oluşturmak için Yapay Zeka ve Ontolojilerden yararlanmaktadır. Geliştirilen çerçeve, derin öğrenme modellerinin ve ontoloji sınıflarının örneklerinden türetilen hizalı açıklama sonuçlarının yeni bir kombinasyonunu sunmaktadır.Doctoral Thesis A Combined Approach of Clustering and Association Rule Mining for Customer Profiling in Video on Demand Services(2020) Güney, Sinem; Turhan, Çiğdem; Peker, SerhatGünümüzde IPTV (İnternet Protokol Televizyonu) hizmet sağlayıcıları, daha fazla gelir elde etmek için yaptıkları iş girişimlerinin bir parçası olarak VoD (İsteğe Bağlı Video) hizmetleri sunmaktadır. Bunu yapmak için müşteri davranışları ve beklentileri hakkında bilgi sahibi olmaları gerekir. Kullanıcılarla ilgili bu tür bilgiler CRM (Müşteri İlişkileri Yönetimi) sistemlerinde saklanır. Bu çerçevede, bu çalışma VoD hizmetlerindeki müşterileri kümeleme ve dernek kuralı madenciliği teknikleri uygulayarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. LRFMP (Uzunluk, Yenilik, Frekans, Parasal ve Periyodiklik) modeli, müşteri davranışlarını bulmak için uygulanır ve k-küme algoritmaları kümelerin ve müşteri profillerinin belirlenmesini sağlar. Sonuç olarak, dört farklı müşteri grubu, 'tüketen ve en değerli', 'daha az tüketen ve daha az değerli', 'daha az tüketen ama sadık' ve 'ne sadık ne de değerli' olarak tanımlanır. Bu çalışma için önemli bir bilgi kaynağı, abonelerin içerik kategorisi ve kiralama tercihleriyle ilgili olarak içerik türü veya türüdür. Bu amaçla, müşterilerin potansiyel kiralarını tahmin etmek için ilişkilendirme kuralı algoritması (Apriori) kullanılır. Bu çalışmada, IPTV hizmet sağlayıcılarının hassas müşteri davranışlarına ve tercihlerine daha fazla ışık tutması için birleşik bir yaklaşım yararlı olacaktır, bu da müşteri memnuniyetini artırmak ve uzun vadede gelirleri artırmak için her bir abone kategorisi için daha hedefli pazarlama stratejileri oluşturulmasına izin verir.