5 results
Search Results
Now showing 1 - 5 of 5
Master Thesis Türkçe ve İngilizce Dilleri Arasında Denizcilik Metinlerinin Çevirisinde Özelleştirilmiş Makine Çevirisi Sistemi Kullanmanın Etkisi Üzerine Bir Karşılaştırmalı Çalışma(2025) Yapıcı, Tahsin Buğrahan; Aksoy, Nüzhet BerrinMakine çevirisinin (MT) profesyonel çeviri süreçlerine giderek daha fazla entegre edilmesiyle birlikte, MT'nin verimliliği, kullanılabilirlik derecesi ve çeviri sürecini ne ölçüde hızlandırdığı sorgulanmaya başlanmıştır. Bu tezde, genel ve alana özgü verilerin bir araya getirildiği sınırlı bir derlem ile eğitilmiş olan özelleştirilmiş bir MT modelinin, Türkçe-İngilizce dil çiftinde teknik içeriği doğru bir şekilde aktaran ve profesyonel bağlamda kullanılabilir çeviriler üretip üretemeyeceği araştırılmıştır. Özelleştirilmiş iki farklı model, önde gelen çeviri sistemleri (Google Translate, DeepL, Microsoft Translator) ve ChatGPT-4 ile birlikte incelenmiştir. Modellerin performanslarını değerlendirmek için otomatik değerlendirme metrikleri (BLEU, METEOR, chrF++, TER) ve kısa insan yorumları kullanılmıştır. Bu değerlendirme neticesinde, özelleştirilmiş modellerden birinin Türkçeden İngilizceye çeviride rakiplerine kıyasla en yüksek performansı gösterdiği görülmüştür. Sonuç olarak, yapılan özelleştirmenin, özellikle denizcilik metinlerinde daha yüksek terminolojik doğruluk, akıcılık ve yapısal tutarlılık sağladığı görülmüştür. Bu bulgular ışığında, özelleştirilmiş MT'nin özellikle uzmanlık gerektiren alanlarda çeviri verimliliğini ve kalitesini artırabildiği söylenebilir.Master Thesis Nadine Gordimer'ın 'none To Accompany Me' Adlı Eseri ve Türkçe Çevirisinin Postkolonyal Tema ve Dil Bağlamında Karşılaştırmalı Çalışması(2020) Yağız, Elif Ceylan; Aksoy, Nüzhet BerrinBu çalışmanın amacı Nadine Gordimer'ın Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldıktan sonra yazdığı ilk romanı olan Yanımda Kimse Yok adlı eserinin Türkçeye çevirisini, biçem ve tema çerçevesinde incelemektir. Çalışmada Nadine Gordimer'ın tercih edilme sebebi, V. S. Naipaul, Chinua Achebe, Salman Rushdie gibi sömürgecilik sonrası dönemi ele alan birçok önemli yazarın dışında, Güney Afrikalı kadın bir yazarı incelemektir. Sömürgecilik sonrası dönemini yansıtan None To Accompany Me ve kitabın Türkçe çevirisi Yanımda Kimse Yok arasında çeviri üzerine yapılan bu nitel karşılaştırmada, koloni sonrası döneme ait temaların, dil ve biçemin hedef kültür olan Türkçe'ye aktarımının, Paul Bandia'nın üç katmanlı yaklaşımı ile incelenmesi uygun görülmüştür. Sömürge sonrası dönem eserlerinin dil, biçem ve içerdiği temalardan kaynaklı farklılıklarından ötürü, çevirmenin kullandığı çeviri stratejisi Paul Bandia'nın üç katmanlı çeviri yaklaşımı çerçevesinde incelenmiştir. Bu yaklaşımın ilk basamağı Vinay and Darbalnet'in çeviri metodları, ikinci ve üçüncü basamağı ise Lawrence Venuti'nin yerlileştirme ve yabancılaştırma yaklaşımı açısından analiz edilmiştir. Genel olarak bu çalışmanın amacı, sömürgecilik sonrası metinlere özel olan biçem ve tema özelliklerinin hedef kültüre çeviribilim bağlamında aktarımını incelemektir.Master Thesis Görsel İşitsel Çeviride Çeviri Kaymaları: Animasyon Filmi Crood'lar Üzerine İngilizceden Türkçeye Betimleyici Çalışma(2022) Uygar, İbrahim Övünç; Aksoy, Nüzhet BerrinAnimasyon filmleri, sinema kadar köklü bir geçmişe sahip olduğu için kendimizi bildiğimizden beri hayatımızdadır. Görünüşe göre de yediden yetmişe geniş bir seyirci kitlesine hitap etmeye devam edecek olan animasyon filmleri; ahlaki değerleri, kişiselleştirmeleri, iyi ve kötü arasındaki keskin ayrımı, duygu seli, senaryoları değişse de çeviri kuramları çerçevesinde verileriyle incelenmeyi beklemektedir. Sinemanın kendisi gibi çeviri kaymaları da günümüze kadar varlığını sürdürmeyi başaran derin köklere sahip bir teoridir. Bu çalışmada, Netflix bünyesindeki animasyon filmi olan Crood'lar (2013), görsel işitsel çeviri türlerinin alt kategorileri olan alt yazı ve dublaj çevirileri ile birlikte rastgele seçilen 100 örnek üzerinden bu derin köklü çeviri kaymalarıyla harmanlanarak çeviri kuramları çerçevesinde incelenmiştir. Bu süreç boyunca dublaj ve alt yazı da Netflix'in küreselleşmesi çerçevesinde incelenmiş ve sürecin yararı için analiz edilmiştir. Görsel işitsel materyallerde ne tür kaymaların bulunduğu, hangisinin baskın olduğu, modlar arasında değişim olup olmadığı, hangi AVT alt kategorisinin daha eşdeğer olduğu ve standartların bu duruma etkisi araştırılmıştır. Bu araştırmada, çeviri çalışmaları Vinay & Darbelnet'in çeviri stratejileri bağlamında farklı bir AVT çerçevesinde yeniden diriltilmeye çalışılmıştır. AVT metinlerindeki dilbilimsel yapılar ve animasyon filmleri bu ölçüde göz ardı edilemez bir yapı taşıdır. Araştırmanın sonucunda dublaj çevirisinde 9 tür çeviri stratejisine rastlanırken bu sayı alt yazı çevirisinde 8 strateji olmuştur. Dublaj çevirisi için baskın strateji %46,23 oran ile dönüştürme olurken, alt yazı çevirisinde %37,11 oran ile birebir çeviri stratejisi olmuştur. Bu bağlamda, eş değerlik hususunda alt yazı çevirisinin daha kaynak metin odaklı olduğu, dublaj çevirisinin daha hedef metin odaklı olduğu tespit edilmiştir.Master Thesis Multidimensional quality metrics ışığında farklı metin türlerinin çevirisi arasında Google Translate'in perfromansı üzerine karşılaştırmalı bir çalışma(2022) Gözen, Gülnaz; Aksoy, Nüzhet BerrinBilgisayar bilimleri, hesaplamalı dilbilim ve terminoloji çalışmaları gibi diğer alanlardaki hızlı ilerlemeyle birlikte çeviri teknolojisi, çeviri pratiğinde yeni bir aşamaya girmiş ve çeviribilim alanında önemli bir konum kazanmıştır. Makine çevirisi, çeviri şirketleri, uluslararası şirketler, profesyonel çevirmenler ve diğer kullanıcılar tarafından kullanılır. Google translate, dünyada yaygın olarak kullanılan ve teknik metinlerin çevirisinde iyi sonuçlar veren bilgisayar çevirilerinden biridir. Bu çalışma karşılaştırmalı, betimsel ve aynı zamanda 2018 yılında, Betül KOÇER tarafından yapılmış olan İnşaat Alanındaki İngilizceden Türkçeye Çevrilmiş TSE Standartlarının Çeviri Kalitesinin Değerlendirilmesi: Skopos Kuramı Işığı Altında Komisyonun Etkisinin İncelenmesi başlıklı tezinin bir replika çalışmasıdır. Bu tez, Multidimensional Quality Metrics (MQM) ışığında Türkçeden İngilizceye çevrilmiş teknik metinlerle edebi metinlerin çevirisi arasındaki Google çeviri performansını karşılaştırmayı hedeflemektedir. Bu amaçla teknik metinlerin çevirilerinin değerlendirilmesi için fen, sosyal bilimler, ekonomi ve mühendislik alanlarından dört örnek, edebi metinlerin değerlendirilmesi için ise rastgele bir şiir ve öykü seçilmiştir. Bu örnekler çeviri kalitesi değerlendirmesinin bir çerçevesi olan Multidimensional Quality Metrics'e göre incelenmiştir. Tespit edilen çeviri hataları MQM tarafından sunulan karar ağacına göre kategorilere ayrılmış ve ağırlıkları önem derecelerine göre belirlenmiştir. Daha sonra her örneğin çeviri kalite puanı MQM formülüne göre yüzde olarak hesaplanmıştır. Elde edilen puanlar sırasıyla mühendislik örnekleminde %92, sosyal bilimler örnekleminde %95, fen örnekleminde %92, ekonomi örnekleminde %94, öykü örnekleminde %75 ve şiir örnekleminde %7'dir. Sonuç olarak çeviri kalite puanları, Google çevirinin teknik metinlerin çevirisinde ve bir bakıma öykü çevirisinde iyi bir performans sergilediğini ancak şiir çevirisinde başarısız olduğunu göstermektedir. Anahtar Sözcükler: Bilgisayar Çevirisi, Google Nöral Bilgisayar Çevirisi, Makine Çevirisi Sonrası Düzeltme, Multidimensional Quality Metrics, Hata AnaliziMaster Thesis Çeviri Evrensellerinin Mütercim-tercümanlık Öğrencilerinin Çevirileri Üzerinden Analizi(2020) Önenç, Tules; Aksoy, Nüzhet Berrin; Aksoy, Nüzhet Berrin; Aksoy, Nüzhet Berrin; English Translation and Interpretation; English Translation and InterpretationBu çalışma Mona Baker'ın (1993,1996) öne sürdüğü 'dolaysız anlatım', 'yalınlaştırma', 'normalleştirme' ve 'dengeleme' olarak bilinen Çeviri Evrensellerini öğrencilere verilen bir metin çevirisi aracılığıyla Vinay ve Darbelnet(1972) tarafından önerilen 'uyarlama', 'yer değiştirme', 'bağımlı çeviri', 'kipleme', 'öykünme', 'ödünçleme' ve 'eşdeğerlik' yöntemlerini içeren yedi(7) çeviri stratejisinin analiziyle ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır.Söz konusu öğrenciler Atılım Üniversitesi Mütercim Tercümanlık Bölümü ikinci,üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencilerinden seçilmiştir.Bu çalışma için seçilen metin her sınıf seviyesinden 20 öğrenciye verilmiş ve metnin İngilizce'den Türkçe'ye çevrilmesi istenmiştir. Yapılan çeviriler kullanılan çeviri stratejileri kapsamında araştırmacı tarafından analiz edilmiş , ve bu analizin sonuçları yüzde tabloları, daire ve çubuk grafikleriyle detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Niteliksel analizin sonuçları öğrenciler tarafından tercih edilen çeviri stratejileri ve çeviri evrenselleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymuştur.Bu çalışmanın sonucunda belirli çeviri stratejileri ile belirli çeviri evrensellerinin bir arada gözlemlenebildiği ve öğrencilerin eğitim seviyesinin ikinci sınıftan dördüncü sınıfa doğru ilerledikçe yaptıkları çevirilerin sözcüğü sözcüğüne çeviriden ieltişimsel çeviriye doğru evrildiği gözlemlenmiştir. Anahtar kelimeler: Çeviri,Çeviri Evrenselleri,Çeviri Stratejileri
