Sosyal Robotların Katılımcı Tasarımı İçin Paydaş Seçim Çerçevesi

Abstract

Sosyal robotlar, insanlarla etkileşimde giderek daha yaygın hale gelmektedir. Bu çalışma, kullanıcı ihtiyaçlarını paydaş uzmanlıklarıyla eşleştirmeye yönelik sistematik bir metodoloji eksikliğini ele almıştır. Tasarlanacak sosyal robotun kullanım alanından bağımsız bir çerçeve ile tasarım ve uzmanlık alanları oluşturularak yapılandırılmış bir paydaş seçimi hedeflenmiştir. Bu çalışmaya uyarlanmış Kalite Fonksiyon Dağıtımı (QFD) kullanılarak, sosyal robotları karakterize eden boyutlar ile paydaş uzmanlıkları arasındaki ilişkiler analiz edilmiş ve sistematik bir paydaş seçim süreci geliştirilmiştir. Geliştirilen çerçeve ayrıca tasarımcıların Tasarım Yapı Matrisi (DSM) metodolojisini kullanarak paydaşların uyumluluğunu kontrol etmelerine olanak sağlamaktadır. Sosyal robotların katılımcı tasarımıyla ilgili yayınlardan seçilen vaka çalışmaları aracılığıyla yürütülen doğrulama, çerçevenin uygulanabilirliğini göstermiştir. Bu araştırma, literatürdeki kritik bir boşluğu doldurarak, kullanıcı ihtiyaçlarına göre uyarlanmış ve kişiselleştirilmiş sosyal robotların katılımcı tasarımı için sistematik bir yaklaşım sunmaktadır.

Social robots increasingly interact with humans in diverse contexts. This study addresses the gap in systematic methodologies for matching user needs with stakeholder expertise in participatory design. By creating a context-independent framework, it facilitates structured stakeholder selection through design and expertise spaces. Using Quality Function Deployment (QFD) adapted to this study, the relationships between dimensions characterizing social robots and stakeholder expertise were analyzed resulting in a systematic stakeholder selection process. The developed framework also allows designers to check compatibility of stakeholders using the Design Structure Matrix (DSM) methodology. Validation conducted through case studies selected from the publications related to the participatory design of social robots, demonstrated the framework's applicability. This research fills a critical gap in the literature by providing a systematic approach for the participatory design of social robots that are tailored and personalized to user needs.