Yerel Bağlamsallığın Soylulaştırma Üzerine Etkileri: Turizm Soylulaştırmasında Nevşehir Uçhisar

Abstract

Çalışmada kentlerde, dönüşüm sürecinin temel araçlarından biri olarak görülen soylulaştırma kavramı bu süreci etkileyen/ direnç gösteren yerel dinamikleri çerçevesinde Nevşehir’in Uçhisar ilçesi odağında ele alınmıştır. Literatürde soylulaştırma sürecinin çoğunlukla olumsuz algısına odaklanan çalışmaların aksine, bu kavram, kentsel ve kuramsal bağlamda çoğulcu- bütüncül bir yaklaşım prensibi gösterilerek, yerel farklılıkları gözetecek biçimde turizm bileşeni ile yeniden düşünülmüştür. Bu çerçevede çalışma, soylulaştırma kavramının yönünü, ‘turizm soylulaştırması’na çevirmiştir. Disiplinler arası boyutlarıyla, son dönemde Kapadokya’nın hem turizmiyle hem de turizmin getirisini arttırmak amacı ile yapılan kentsel müdahalelerle Nevşehir’in gelişen yüzü olarak görünen Uçhisar beldesine ait yerel dinamiklerin soylulaşma(ma) üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Bölge olarak Uçhisar’ın nirengi noktası olan Uçhisar Kalesi çevresi seçilmiştir. Yöntem olarak fiziksel değişimin yerinde gözlemlerle incelendiği çalışmada kale etrafında halen konut olarak kullanılan bölgede konut sakinleriyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesiyle, kentlerin önemli gündemi olan soylulaştırmanın parametrelerinin yerel bağlamsal özelliklere bağlı olduğu görülmüştür. Uçhisar gibi kırsal özelliklere sahip bir bölgenin turizmle beraber dönüşüm sürecinde yaşadıklarının soylulaştırmayı oluşturma(ma) sürecinde ne gibi yerel etkileri olduğu ortaya çıkarılmıştır. Çalışma, soylulaştırmanın yerel bağlamsallık ilişkisini göz önüne serdiği için aslında konunun ne kadar genelleştirilemez ve yerel değerlerin de ne kadar yadsınamaz olduğunu açıklamakla beraber, benzer turizm süreçlerinden geçen kent parçaları için soylulaştırmayı engelleyebilecek parametrelere de ulaşılmasını sağlamaktadır.