Simultane Çeviride Bilginin Bütünleyiciliği

Abstract

Simultane çeviri öncelikli olarak hem dilsel hem de dil dışı bilgiyi gerektiren sözlü anlatıma dayanmaktadır. İki farklı bilgi türü olarak sınıflandırmalarına karşın, dilsel ve dil dışı bilgi birbirine bağlı ve birbirini doğal olarak tamamlayan etmenlerdir. Bu doğal bütünleyicilik sayesinde, sözlü çevirmenler dilsel veya dil dışı bilgi eksikliğini diğer bilgi türü ile belirli ölçüde telafi edebilir. Ancak, çevrilecek konuşmada bazı bilinmeyen kelime ya da konularla karşılaşmak, özellikle sözlü çevirmen adayı öğrencilerde anlama sürecini sekteye uğratarak çeviri kalitesini düşürebilmektedir. Simultane çeviride dilsel ve dil dışı bilgi arasındaki bütünleyiciliği incelemek amacıyla, bu çalışmada tek gruplu öntest/sontest araştırma yöntemi uygulanmıştır. Çalışmanın örneklemini oluşturan on altı sözlü çeviri öğrencisi iki farklı teknik konuşmayı çevirmiştir. Konuşmalardan biri çok sayıda bilinmeyen kelime içerirken, diğer konuşma öğrencilerin aşina olmadığı bir konuda yapılmıştır. Öntestin ardından, tüm katılımcılara söz konusu bilgi bütünleyiciliği ile ilgili eğitim verilmiş ve bu eğitimin ardından sontest uygulanmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre, öntest sırasında katılımcılar dilsel bilgi eksikliklerini dil dışı bilgileriyle tamamlayabilmiş, ancak dil dışı bilgi eksikliklerini dilsel bilgi ile tamamlayamamıştır. Verilen eğitim sonunda ise, katılımcılar her iki bilgi türünü de eşit biçimde tamamlayabilmiştir. Bu çalışmada elde edilen istatistiki veriler, sözlü çeviri eğitiminde terminoloji/kelime bilgisi ve alan bilgisi çalışmalarının yanı sıra, dilsel ve dil dışı bilgi arasındaki doğal bütünleyicilik konusunda da çalışmalar yapılması gerektiğini göstermektedir.