PARAZİTER ÜVEİTLER

Abstract

Paraziter üveitler; Toxoplasma gondii, Toxocara canis/cati, Taenia solium’un larval formu (Cysticercus cellulosae), Echinococcus granulosus ve filarial Onchocerca volvulus gibi etkenlerin göz dokularını tutmasıyla gelişir ve dünyanın birçok bölgesinde önlenebilir görme kaybının önemli nedenleri arasında yer alır (Kalogeropoulos et al., 2021; Ahn et al., 2014; Pujari et al., 2021; Guo et al., 2017; Brattig et al., 2020). Toksoplazmoz, özellikle Latin Amerika’da posterior üveitin başlıca sebebi olup erişkinlerde ve çocuklarda benzer şekilde ciddi görme kaybına neden olabilir (De Angelis et al., 2021; Arruda et al., 2021). Toksokariyaz olguları çoğunlukla çocuklarda tek taraflı granülomatöz arka üveit/panüveit ile seyrederken, sistiserkozis ve nadiren ekinokokkozis intraoküler kistler, belirgin vitritis ve subretinal yerleşimle ağır görme kaybına yol açabilir (Ahn et al., 2014; Wender et al., 2011; Bhende & Bhende, 2019; Guo et al., 2017). Onkoserkiyazis ise Sahra Altı Afrika başta olmak üzere endemik bölgelerde kornea hastalığı ve üveit tablosuyla enfeksiyöz körlüğün küresel yüküne katkı verir (Enk, 2006; Brattig et al., 2020).Bu etkenlerde patogenez, parazitin doğrudan doku invazyonu ile konak immün yanıtının tetiklediği inflamasyonu ile birlikte şekillenir. Toksoplazmozda kan-göz bariyeri bozulur, IFN γ/IL-1β gibi sitokinler parazit kontrolünde rol oynarken, aşırı yanıt retina üzerinde sekel bırakabilir (Chen et al., 2024; Pleyer et al., 2019). Toksokariyazda göz içi granülom ve traksiyonel komplikasyonlar gelişebilir (Ahn et al., 2014). Sistiserkoziste canlı kist düşük, dejeneran kist ise belirgin granülomatöz reaksiyon oluşturur; ekinokokkoziste kist rüptürü şiddetli inflamatuvar yanıta neden olabilir (Dhiman et al., 2017; Sweed et al., 2023). Tanıda klinik tipik bulgular temel olmakla birlikte seroloji, aköz/vitreus PCR, Goldmann-Witmer katsayısı ve çok modlu görüntüleme, ayırıcı tanı ve atipik sunumlarda kritik önemdedir (Sève et al., 2017; Ammar et al., 2020; Kalogeropoulos et al., 2021; Sanchez-Ovejero et al., 2020).