Çocukların Ana-Babalarının Sosyal Medya Paylaşımlarına Karşı Korunması

Abstract

İngilizcede paylaşmak anlamına gelen 'share'' ve ebeveynlik anlamına gelen 'parenting'' kelimelerinin birleşimiyle oluşturulan bir kavram olan sharenting, ebeveynlerin çocuklarının günlük hayatlarına dair fotoğraf, video ve diğer bilgileri dijital ortamlarda paylaşması anlamına gelir. Dijital çağın getirdiği sosyal paylaşım alışkanlıkları, sharenting davranışını gündelik yaşamımızın bir parçası haline getirirken, bu kavramın hukuki sonuçları da giderek önem kazanmaktadır. Dijital çağda ebeveynlerin çocuklarıyla ilgili bu tür paylaşımları, çocuğun hakları ve güvenliği kapsamında birçok hukuki tartışmayı da beraberinde getirmektedir. Çocukların rızası olmadan paylaşılan içerikler, onların kişilik hakkının doğrudan ihlali sonucunu doğurabilmekte, bu içeriklerin dijital ortamda kalıcı olması ise çocuklar adına gelecekte ciddi sonuçlara yol açabilmektedir. Bu paylaşımlar çocukların dijital ayak izlerini oluşturmakta ve çocukların gelecekteki kimlik inşası, sosyal ilişkileri veya profesyonel hayatlarında olumsuz durumlar yaşayabilmelerine zemin hazırlamaktadır. Sharenting, ebeveynlerin ifade özgürlüğü hakkı ile çocuğun üstün yararı ve çocuğun kişilik hakkını karşı karşıya getirmektedir. Sharentingin ekonomik boyutu da dikkat çekicidir. Ebeveynlerin sosyal medya hesaplarında çocuğun kişisel verilerini içeren paylaşımlar yaparak ticari kazanç elde etmeleri, sharenting davranışının ticari kaygılar ile yapılması ve çocuğun birçok hakkını ihlal etme riskine sahiptir. Tek 'tık'' ile internet ortamına yüklenen her paylaşımın yayılmasının saniyeler aldığı ve silinmesinin ise imkansıza yakın olduğu dijital ortamda, çocukların kişisel verileri kullanılarak bu durumun maddi kazanca çevrilmesi, hukuk düzeninin çocuklar için koruma altına almış olduğu düzenlemeler ile bağdaşmaz. Çocukların, dijital ortama metalaştırılarak dahil edilmesi ve birçok çocuğun yaşı ve olgunluk seviyesi sebebiyle risklerin farkında olmaması kavramın temel sorunlarından bir tanesini oluşturmaktadır. Sharentingin yaygınlaşması, çocukların dijital ortamda korunması konusunda hukuki düzenlemeler yapılmasını gerekli kılmaktadır. Bu kapsamda, ebeveynlerin sosyal medya kullanımına yönelik hukuki açıdan bilinçlendirilmesi, çocuğun üstün yararını ön planda tutan bir yaklaşım geliştirilmesi ve çocukların dijital haklarının korunması için daha etkin hukuki mekanizmaların oluşturulması gerekmektedir. Bu çalışma ile amaçlanan, sharenting kavramını çocukların temel kişilik değerlerinin korunması perspektifinden inceleyerek Türk hukuk sisteminde çocukların hukuka aykırı sharenting davranışından nasıl korunabileceğinin değerlendirilmesi ve çocukların dijital ortamda maruz kalmış olduğu hak ihlallerine karşı daha kapsamlı bir koruma mekanizması oluşturulmasına katkı sağlamaktır.

Sharenting, a term coined by combining the English words 'share' and 'parenting,' refers to the act of parents sharing photos, videos, and other information about their children's daily lives on digital platforms. The social sharing habits brought about by the digital age have made sharenting a part of our daily lives, while the legal implications of this concept are also gaining importance. In the digital age, such sharing by parents about their children raises many legal issues related to the rights and safety of children. Content shared without the consent of children may directly violate their personality rights, and the permanence of such content in digital environments can have serious consequences for children in the future. These shares create digital footprints for children and can pave the way for negative situations in their future identity formation, social relationships, or professional lives. Sharenting causes conflict between parents' right to freedom of expression, the best interests of the child and the child's right to privacy. The economic dimension of sharenting is also noteworthy. Parents who share their children's personal data on social media accounts for commercial gain engage in sharenting behavior motivated by commercial concerns, which risks violating many of the child's rights. In the digital environment, where every post uploaded to the internet with a single 'click' can spread in seconds and is nearly impossible to delete, the use of children's personal data for financial gain is incompatible with the regulations established by the legal system to protect children. The commodification of children in the digital environment and the fact that many children are unaware of the risks due to their age and level of maturity constitute one of the fundamental problems of this concept. The spread of sharenting necessitates legal regulations regarding the protection of children in the digital environment. In this context, it is necessary to raise legal awareness among parents regarding social media use, develop an approach that prioritizes the best interests of the child, and establish more effective legal mechanisms to protect children's digital rights. The aim of this study is to examine the concept of sharenting from the perspective of protecting children's fundamental personality values, to evaluate how children can be protected from unlawful sharenting behavior in the Turkish legal system, and to contribute to the establishment of a more comprehensive protection mechanism against rights violations that children are exposed to in the digital environment.