‘‘ESKİ VE YENİ ARASINDA’’ BİR OSMANLI PADİŞAHI: III. SELİM

Abstract

“Bağ-ı âlem ıcre zâhirde safâdır saltanat Dikkat etsen mânevi kavgaya cardır saltanat Bu zamanın devletiyle kimse mağrur olmasın Kâm alırsa adl ile ol dem becâdır saltanat Kesbeder mi vuslatın bin yılda bir âşık ânın Meyleder kim görse ammâ bîvefadır saltanat Kıl tefekkür ey gönül çarhın hele devranını Ki safâ ise velev ekser cefâdır saltanat Bu Cihan'ın devletine eyleme hırs-ü tamâ Pek sakın İlhamî zira bîbekadır saltanat.” İlhami mahlasıyla birçok şiir yazıp, şarkı besteleyecek ruh inceliğine sahip bir padişah olmasının yanı sıra III. Selim, yukarıdaki manzumesinde saltanatın gelip geçici olduğunu anlatacak kadar alçakgönüllü ve gerçekçi bir yöneticiydi. Bu meziyetler birçok Osmanlı padişahı için geçerli sayılmazdı. III. Selim’in onlardan farklı düşünmesinin en önemli sebebi babasının ve amcasının eğitimine verdiği özel önemin yardımıyla kafes usulüne rağmen bilgili ve kültürlü bir şehzade olarak yetişmesiydi. Ayrıca Doğu ilgisine olan merakını beslerken Batı’ya olan ilgisini de kaybetmiyordu. Peki III. Selim ıslahatçılıkta yeni bir dönemin ağır kapılarını var gücüyle iterken, içinde barındırdığı asil duygular ve idealist beyninde ışıldayan edebi cümleler ona yardım edebilmiş miydi? Kısacası başarabilmiş miydi?