Kriz Koşullarında Öz-Örgütlenmenin Takım İçi İş Birliği, Otonomi ve Uyum Sağlama Üzerindeki Etkisi

Abstract

This thesis comparatively examines the effects of self-organizing and hierarchical team structures on intra-team interaction patterns, information sharing, autonomy, authority fluidity, and adaptability performance under crisis conditions. In today's complex and uncertain organizational environments, teams are required to respond rapidly and effectively to unexpected and high-pressure situations. Accordingly, structural and behavioral differences between hierarchical teams characterized by centralized decision-making and predefined role structures, and self organizing teams characterized by flexible role distribution and self-leadership, were examined within the scope of a crisis scenario. This research was conducted in a technology company operating in the defense industry in Türkiye, and involved the systems engineering team, project teams, and human resources team. A scenario-based experimental design was employed, and quantitative data were collected through self-report scales, task interaction logs, and expert evaluations. Intra-team interaction structures were analyzed using social network analysis (SNA) conducted in the RStudio environment, and perceptions of autonomy and information sharing were measured using Likert-type scales. Adaptability performance was assessed using a multi-criteria evaluation approach that included solution time and solution quality dimensions. The findings indicate that self-organizing teams exhibited higher levels of autonomy and more fluid authority structures. However, no statistically significant differences were observed in terms of information sharing between team structures. In terms of adaptability performance, no statistically significant difference was found between self-organizing and hierarchical teams.Bu tezde, kriz koşulları altında öz-örgütlenen ve hiyerarşik takım yapılarının takım içi etkileşim örüntüleri, bilgi paylaşımı, otonomi, otorite akışkanlığı ve uyarlanabilirlik performansı üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Günümüzün karmaşık ve belirsiz örgütsel ortamlarında, ekiplerin beklenmedik ve kompleks durumlara hızlı ve etkili biçimde reaksiyon verebilmesi beklentileri karşılayabilmek için kritik bir gereklilik haline gelmiştir. Buna göre, merkeziyetçi karar alan ve rol tanımlarına dayanan hiyerarşik takımlar ile esnek rol dağılımına sahip, kendi kendine liderlik gösteren takımlar yani öz-örgütlenen takımlar arasındaki yapısal ve davranışsal farklılıklar kriz senaryosu kapsamında analiz edilmiştir. Bu araştırma, Türkiye'de savunma sanayinde faaliyet gösteren bir teknoloji şirketinde yürütülmüş olup, sistem mühendisliği takımı, proje ekipleri ve insan kaynakları ile çalışılmıştır. Senaryo temelli deneysel bir tasarım uygulanmış ve nicel veriler anketler, görev etkileşim kayıtları ve uzman değerlendirmeleri aracılığıyla çalışmada toplanmıştır. RStudio ile sosyal ağ analizi (SNA) analiz edilmiştir ve otonomi, bilgi paylaşımı algıları Likert tipi ölçeklerle ölçülmüştür. Çözüm süresi ve çözüm kalitesi boyutlarını içeren çok ölçütlü bir değerlendirme ile Uyarlanabilirlik performansı hesaplanmış, takım içi etkileşim yapıları analiz edilmiştir. Araştırmaya göre bulgular kendi kendine örgütlenen takımların daha yüksek otonomi düzeyleri ve daha akışkan otorite yapıları sergilediğini göstermiştir. Fakat, takım yapıları arasında bilgi paylaşımı açısından anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Uyarlanabilirlik performansı açısından, kendi kendine örgütlenen ve hiyerarşik takımlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir.