Çalışanların Yalan Söyleme Eğilimi ve Üretkenlik Karşıtı Davranışları Arasındaki İlişkide Kişiliğin Düzenleyici Rolü

Abstract

Yalan,aldatmaya yönelik olarak gerçeklerin çarpıtılmasıdır. Üretkenlik karşıtı işdavranışı (ÜKD) ise, örgüte ve çalışanlarına kasıtlı olarak zarar verme veyazarar verecek davranışta bulunma şeklinde tanımlanabilir. Her iki davranışısergilemede de bireyin kişilik özelliklerinin etkisi büyüktür. Bu çalışmanınamacı; çalışanların yalan söyleme eğilimi ile iş yerindeki üretim karşıtıdavranışları arasındaki ilişkide, kişiliğin olası düzenleyici etkilerininincelenmesidir. Makalede önce kavramsal çerçeve çizilmiş, ardından araştırmanındetayları sunulmuştur. Çalışanların yalan söyleme eğilimleri Conway’in (2014)bireylerin örgütlerde dürüstlüğünü sorgulayan durumsal muhakeme testindenuyarlanmış 12 senaryo ile ölçülürken; üretkenlik karşıtı davranış ölçeği olarakSpector ve arkadaşlarınca (2006) şekillendirilen, Türkçe geçerlik – güvenirlikçalışması Öcel (2010) tarafından yapılan Üretim Karşıtı İş Davranışları (ÜKD)Ölçeği kullanılmış; kişilik ölçeği olarak Gosling ve diğerlerinin (2003)kişiliğin beş faktör modelini temel alarak geliştirdikleri 10 maddelik ölçekTaşcı ve Eroğlu’nun (2007) araştırmasından alınmış ve farklı yaş, meslek vesektörden 358 çalışandan kartopu yöntemi ile anket verisi toplanmış, analizedilmiştir. Bulgular, yalan söyleme eğilimi ile üretkenlik karşıtı davranışarasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğunu; ve bu ilişkinin sorumluluk değişkenitarafından desteklendiğini göstermiştir.