Bir İnsan Hakları İhlali ve Ayrımcılık Biçimi Olarak Toplumsal Cinsiyet Rolleri ve Kalıpyargıları: CEDAW Çerçevesinde Bir İnceleme

Abstract

Cinsiyetlerin, farklı fiziksel, biyolojik, cinsel, sosyal fonksiyonlarına göre toplumsal ve kültürel olarak inşası, toplumsal cinsiyete dayalı kalıpyargıları ve rolleri oluşturmaktadır. Bu roller ve kalıpyargılar, bir insan topluluğunun özellikleri, rolleri, nitelikleri hakkındaki önyargılardan oluştuğundan, bazı durumlarda insan haklarından eşit şekilde istifade etmeyi engellemekte ve insan hakları ihlallerine yol açmaktadır. Kalıpyargıların ve rollerin özel bir görünümü olan toplumsal cinsiyet temelinde bir sorunsallaştırma ve kavramsallaştırma yapılması gerekmektedir. Buna karşın konu, ulusal hukuk literatürü ve uygulamasında yeterli ilgiyi görüp tartışılmamıştır. Uluslararası ve bölgesel insan hakları koruma mekanizmaları bu konuyu gündeme getirme ve tartışma olanağı sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı da Kadınlara Karşı Her Türlü Ayırımcılığın Önlenmesi Uluslararası Sözleşmesi (CEDAW)’nin dönüştürücü etkisi çerçevesinde toplumsal cinsiyete dayalı kalıpyargıları ve rolleri bir insan hakları ihlali ve ayırımcılık biçimi olarak kavramsallaştırarak bunlarla mücadelede hukuki bir yol haritasını tartışmaya açmaktır. Bu kapsamda toplumsal cinsiyet rolleri ve kalıpyargıları, tanımlanmış, devletin yükümlülükleri açıklanmış, uygulamada karşılaşılan zorluklar ve çözüm önerileri incelenmiştir.