Ertelenmiş Vergi Bileşenlerinin BIST100 Endeksine Kayıtlı İşletmelerin 2013Q1-2022Q4 Dönemleri Arası Performansları Üzerine Etkisi

Abstract

Payları Borsa İstanbul’da işlem gören işletmelerin Türkiye’de mali açıdan uymaları gereken iki farklı kural seti bulunmaktadır. Bunlardan birincisi uluslararası standartlar tercüme edilerek oluşturulan Türk finansal raporlama ve muhasebe standartları (TFRS, TMS); ikincisi ise Türk Vergi Mevzuatıdır. Söz konusu kural setlerinin farklı amaçlar taşımaları sebebiyle işletmeler faaliyetleri sonucunda elde etmiş oldukları kar tutarını farklı şekilde hesaplamaktadır. İşletmelerin, standartlar uyarınca hesapladığı kara ticari kar; vergi mevzuatı uyarınca hesapladığı kara ise mali kar adı verilmektedir. Söz konusu kar tutarları arasındaki fark sürekli olabileceği gibi geçici de olabilmektedir. İki kar tutarı arasındaki farkın geçici olması durumunda ertelenmiş vergi uygulaması gündeme gelmektedir. Bu çalışmada hesaplanan ertelenmiş vergi bileşenlerinin işletmelerin hisse senedi fiyatları üzerinde etkisinin olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. Araştırma yöntemi olarak çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; ertelenmiş vergi bileşenlerinin doğrudan hisse senedi fiyatları üzerinde güçlü bir etkisinin olmadığı, dönem karının ise hisse senedi fiyatları üzerindeki etkisinin güçlü olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte dönem karı tutarının bir kısmını ertelenmiş vergi geliri/gideri oluşturduğundan ertelenmiş verginin hisse senedi fiyatları üzerinde dolaylı olarak etkisinin olduğunu söylemek mümkündür.